DÒNG SỰ KIỆN. * KỲ HỌP THỨ 11, QUỐC HỘI KHÓA XIV * BẦU CỬ ĐẠI BIỂU QUỐC HỘI KHÓA XV VÀ HĐND CÁC CẤP * ĐẠI DỊCH COVID-19 * QUY HOẠCH KHU VỰC HAI BÊN SÔNG HỒNG * CUỘC THI VIẾT “BẢO VỆ MÔI TRƯỜNG TRÊN ĐỊA BÀN TP HÀ NỘI”

Các bằng chứng mới gợi ý Covid-19 đã lan rộng ở Trung Quốc trước tháng 12/2019

Lê Lam (Theo The Wall Street Journal)
26-02-2021 13:54
Kinhtedothi - Số lượng và trình tự gen của các trường hợp đầu tiên được xác định bởi Trung Quốc cho thấy, coronavirus đã lây lan trước đầu tháng 12 năm 2019.
Tin liên quan
Chợ bán buôn hải sản Huanan ngày 24/1, nơi một số báo cáo cho thấy đại dịch bắt đầu. Ảnh: Getty Images.
174 trường hợp Covid-19 được xác nhận trước tháng 12
Bằng chứng mới từ Trung Quốc đang khẳng định điều mà các nhà dịch tễ học đã nghi ngờ từ lâu: Coronavirus có khả năng bắt đầu lây lan mà không được chú ý xung quanh khu vực Vũ Hán vào tháng 11 năm 2019, trước khi nó bùng phát ở nhiều địa điểm khác nhau trong thành phố vào tháng 12.
Các nhà nghiên cứu của Tổ chức Y tế Thế giới cho biết, chính quyền Trung Quốc đã xác định 174 trường hợp Covid-19 được xác nhận xung quanh thành phố kể từ tháng 12 năm 2019, đủ để cho thấy có nhiều trường hợp nhẹ, không có triệu chứng hoặc không bị phát hiện hơn những gì đã nghĩ trước đây.
Nhiều người trong số 174 trường hợp không có mối liên hệ nào với chợ được coi là nguồn gốc ban đầu của dịch bệnh, theo thông tin được các điều tra viên của WHO thu thập trong chuyến công tác kéo dài 4 tuần tới Trung Quốc để kiểm tra nguồn gốc của virus. Các nhà chức trách Trung Quốc từ chối cung cấp dữ liệu thô cho nhóm của WHO về những trường hợp này và những trường hợp có thể xảy ra trước đó.
Theo các điều tra viên của WHO, khi kiểm tra 13 chuỗi di truyền của virus từ tháng 12, các nhà chức trách Trung Quốc đã tìm thấy các chuỗi tương tự giữa những người có liên quan đến chợ, nhưng có sự khác biệt nhỏ ở những người không có bất kỳ mối liên hệ nào với nó. Marion Koopmans, một nhà virus học người Hà Lan trong đoàn chuyên gia WHO, cho biết hai nhóm này dường như bắt đầu phân rẽ từ giữa tháng 11 đến đầu tháng 12, nhưng có thể chỉ ra các trường hợp lây nhiễm từ tận tháng 9.
Điều này và các bằng chứng khác cho thấy coronavirus có thể đã lây sang người vào một thời điểm nào đó trong hoặc ngay trước nửa cuối tháng 11, Koopmans nói, bệnh khiến quá ít người chú ý đến khi nó dẫn đến một đợt bùng phát ở Vũ Hán. Đến tháng 12, virus đã lây lan rộng rãi hơn nhiều, cả những người có mối liên hệ với chợ cũng như những người không có mối liên hệ nào.
Dominic Dwyer, một nhà vi trùng học người Úc trong nhóm chuyên gia WHO cho biết: “Chắc chắn còn rất nhiều trường hợp nữa trong tháng 12 mà mọi người không biết hoặc không nhận ra”. Theo Fischer, một nhà dịch tễ học người Đan Mạch trong nhóm WHO cho biết tuần trước, rằng loại virus này “chắc chắn đã lưu hành trong dân chúng” trước những ca bệnh nghiêm trọng đầu tiên được chẩn đoán, mà cô ấy gọi là “phần nổi của tảng băng”.
Những đánh giá này, được 6 nhà nghiên cứu của WHO đưa ra bởi khi được The Wall Street Journal phỏng vấn, vẽ nên một bức tranh chung về cách virus lây lan ở Vũ Hán: Lưu hành ở mức độ thấp hơn, không được chú ý, vào tháng 11, đặt cơ sở cho một đợt bùng phát lớn hơn nhiều các trường hợp trong tháng 12. Những nơi khác, chẳng hạn như New York hoặc Bắc Ý, đã chứng kiến ​​một mô hình tương tự của các ổ ẩn âm ỉ trong vài tuần trước khi bùng phát thành dịch.
WHO đang tìm cách tiếp cận các mẫu máu từ những tháng trước tháng 12/2019 để kiểm tra kháng thể. Họ cũng muốn truy cập vào dữ liệu thô của hàng nghìn người bị bệnh trong thời kỳ đó để cố gắng xác định mức độ lây lan của virus trước khi trường hợp đầu tiên được xác nhận chính thức, mà chính quyền Trung Quốc cho biết là vào ngày 8/12.
Các nhà nghiên cứu của Đại học Cambridge đã kiểm tra tỷ lệ đột biến của mầm bệnh, cho biết vào năm ngoái là loại virus này có khả năng lây lan sang người lần đầu tiên vào khoảng cuối tháng 9 đến cuối tháng 11/2019.
Tương tự, một nghiên cứu của Đại học Arizona và Đại học California San Diego cho thấy tình trạng nhiễm trùng ở tỉnh Hồ Bắc, trong đó có Vũ Hán là thủ phủ, có thể đã xảy ra từ giữa tháng 10/2019.
Joel Wertheim, một nhà sinh học tiến hóa của UCSD (University of California San Diego) và là tác giả của nghiên cứu, đã mô tả phát hiện của WHO về sự lưu hành rộng rãi vào tháng 12 năm 2019 là “rất phù hợp với mô hình của chúng tôi”.
Trung tâm Triển lãm và Hội nghị Quốc tế Vũ Hán được chuyển đổi thành bệnh viện tạm thời để tiếp nhận bệnh nhân có triệu chứng nhẹ do coronavirus tháng 2/2020. Ảnh: THX/TTXVN.
Những giả thuyết

Bộ Ngoại giao và Ủy ban y tế quốc gia của Trung Quốc đã không trả lời yêu cầu bình luận. Nhóm của WHO không tìm thấy bằng chứng về các cụm trường hợp lớn ở Vũ Hán hoặc các vùng phụ cận trước tháng 12 năm 2019.

Peter Daszak, một thành viên của WHO cho biết: “Tôi không nghi ngờ rằng sẽ có một số trường hợp lẻ tẻ ở đây và ở đó trước tháng 12. Nhưng tôi không nghĩ đây là thứ đã được lưu hành rộng rãi ở Trung Quốc trước tháng 12”.

Tờ Wall Street Journal đưa tin vào tuần trước rằng các nhà chức trách Trung Quốc đã xác định được 92 bệnh nhân có các triệu chứng cho thấy họ có thể đã mắc bệnh Covid-19 nhập viện trong khoảng thời gian từ tháng 10 đến tháng 12/2019. Không ai trong số họ có kết quả xét nghiệm dương tính với kháng thể, nhưng nhóm của WHO cho rằng những kết quả đó là không có cơ sở vì các xét nghiệm đã được thực hiện hơn một năm sau, khi bất kỳ trường hợp nhiễm trùng nào có thể được xóa bỏ.

Nhóm đang tìm cách truy cập vào dữ liệu được sử dụng để xác định các bệnh nhân tiềm năng từ hơn 70.000 trường hợp bị bệnh giống cúm, sốt hoặc viêm phổi được xác định trong giai đoạn đó. Trong một cuộc phỏng vấn với tạp chí Science, trưởng nhóm, nhà khoa học an toàn thực phẩm Peter Ben Embarek, đã đề xuất sử dụng các tiêu chí ít nghiêm ngặt hơn để xác định khoảng 1.000 trường hợp Covid-19 tiềm năng.

Tuần trước, Liang Wannian, người đứng đầu nhóm chuyên gia Covid-19 của Ủy ban Y tế Quốc gia Trung Quốc, cho biết không có bằng chứng về việc virus lây lan xung quanh Vũ Hán trước tháng 12/2019. Nhưng ông đồng ý rằng trình tự gen cho thấy “một số loại virus đã hiện diện trong giai đoạn đầu của đại dịch ở Vũ Hán, cho thấy các chuỗi lây truyền chưa được lấy mẫu ngoài chợ Hoa Nam”.

Phát hiện của WHO đã gây ra tranh cãi mới về nguồn gốc của đại dịch, với việc Mỹ và Anh bày tỏ lo ngại về những gì họ nói là sự thiếu minh bạch từ Trung Quốc.

Virus đến từ động vật, như coronavirus, truyền sang người trong các sự kiện “lan tỏa” mà ban đầu có thể chỉ lây nhiễm cho 1 hoặc 2 người. Không phải lúc nào virus mới cũng lây lan sang người khác ngay lập tức; nó có thể mất một vài lần thử. Tuy nhiên, dần dần, một số loại virus bắt đầu lây lan, và các trường hợp sau đó nhân lên dựa trên mức độ lây truyền của virus và thời gian ủ bệnh của nó.

Trường hợp Covid-19 đầu tiên được ghi nhận có triệu chứng vào ngày 1/12/2019, nhưng các nhà chức trách Trung Quốc cho biết trường hợp đầu tiên được xác nhận bị bệnh vào ngày 8/12 và trường hợp đầu tiên có liên quan đến chợ bị bệnh vào ngày 12/12. Một bác sĩ điều trị cho bệnh nhân ngày 1/12 cho biết ông ấy là một người đàn ông lớn tuổi mắc các bệnh mãn tính khác và không thể nói được, và ngày chính xác các triệu chứng khởi phát của ông không rõ ràng vì được người thân ước tính.

Các nhà nghiên cứu tại Đại học Arizona và UCSD đã xác định rằng virus đã lây lan sớm nhất là vào giữa tháng 10, bằng cách làm việc ngược lại từ các báo cáo sớm nhất về các trường hợp và bao gồm các mô hình lây lan và đột biến của virus.
Tiến sĩ Wertheim cho biết, không có gì ngạc nhiên khi các nhà điều tra không tìm thấy các cụm lớn trước tháng 12/2019, với ít hơn 20 người bị nhiễm vào cuối tháng 11, theo mô hình nghiên cứu của ông. Nhưng cuối cùng, virus đã bắt đầu lây lan, với số ca bệnh tăng gấp đôi sau mỗi 4 đến 5 ngày vào tháng 12, nhà khoa học cho biết. Ông nói, virus không thể lưu hành lâu trong quần thể trước khi chúng đa dạng hóa về mặt di truyền và điều đó có thể bắt đầu xảy ra từ giữa tháng 11 đến giữa tháng 12.