DÒNG SỰ KIỆN. * CHÀO MỪNG ĐẠI HỘI LẦN THỨ XIII CỦA ĐẢNG * ĐẠI DỊCH COVID-19 * CUỘC THI VIẾT “BẢO VỆ MÔI TRƯỜNG TRÊN ĐỊA BÀN TP HÀ NỘI”

Cần giải pháp cấp thiết cứu những dòng sông Hà Nội

16-01-2016 15:00
Kinhtedothi - Hà Nội là đô thị được mệnh danh là TP của sông, hồ. Những con sông không chỉ có giá trị về cảnh quan, danh lam thắng cảnh, ký ức lịch sử mà còn có giá trị về sinh thái môi trường.
Trải qua thăng trầm của thời gian, nhiều dòng sông bị ô nhiễm, thu hẹp lại, thậm chí đã biến mất hoàn toàn. Giải pháp nào để làm “sống lại” các dòng sông? Ông Phạm Văn Khánh - Phó Giám đốc Sở TN&MT Hà Nội đã trao đổi với báo Kinh tế & Đô thị xung quanh vấn đề này.

Cùng với quá trình đô thị hóa, công nghiệp hóa, nhiều dòng sông bị ô nhiễm và thu hẹp. Ông đánh giá thế nào về sự thay đổi hiện trạng của các dòng sông trên địa bàn TP Hà Nội và nguyên nhân?

- Do quá trình đô thị hóa, công nghiệp hóa, phát triển kinh tế, hành lang đê điều bị vi phạm, người dân xả rác bừa bãi, dẫn đến nhiều dòng sông bị lấn chiếm, ô nhiễm, diện tích hành lang lưu vực sông ngày càng bị thu hẹp lại. Ngoài ra, do quản lý ở cấp cơ sở còn yếu kém, các địa phương buông lỏng quản lý, dẫn đến việc nhiều hộ dân đã dựng lều lán, nhà ở, thu hẹp hành lang lưu vực sông. Trong khi đó, các con sông chủ yếu chứa nước thải sinh hoạt, khó lưu thông nên đã xuất hiện tình trạng những “dòng sông chết”. Đến nay, hầu hết các con sông chưa có quy hoạch chính thức về hành lang nên không được cắm mốc giới để xác định. Bên cạnh đó, diện tích đất đai, ruộng vườn, nhà ở của dân cư xen kẽ, trong khi không có chế tài, quy định bắt buộc diện tích hành lang lưu vực sông là bao nhiêu để các cấp quản lý.

Hiện, Hà Nội đã làm quy hoạch hành lang bảo vệ môi trường và đất đai lưu vực sông Nhuệ, từ năm 2010 - 2014 đã cắm mốc giới hành lang sông Nhuệ toàn tuyến thuộc địa phận TP. Đây là cơ sở để quản lý lâu dài, chống lấn chiếm. Đối với sông Tích, TP cũng đã lập đề án cải tạo và làm “sống lại” con sông này. Chính phủ đã phê duyệt đề án từ năm 2010, và các dự án liên quan đang triển khai.

Theo ông, cần có giải pháp gì để làm “sống lại” những dòng sông? Hà Nội đã có những giải pháp gì để cải tạo các con sông?

- Hiện vẫn có sự chồng chéo giữa Bộ TN&MT và Bộ NN&PTNT; giữa Sở TN&MT và Sở NN&PTNT trong việc quản lý lưu vực sông. Tuy nhiên, từ năm 2010 đến nay, Hà Nội rất quyết liệt trong việc cải tạo, giải quyết vấn đề ô nhiễm môi trường, làm sống lại các con sông, đặc biệt đối với sông Nhuệ - Đáy. Hà Nội cũng được đánh giá là địa phương đi đầu trong giải quyết ô nhiễm môi trường lưu vực 2 con sông này. Trong năm 2016, UBND TP tiếp tục chỉ đạo cắm mốc giới hành lang bảo vệ công trình thuỷ lợi sông Nhuệ trên địa bàn Hà Nội để quản lý đất đai, đê điều, trật tự xây dựng, chống lấn chiếm hành lang sông. Đồng thời, triển khai các dự án thành phần theo quy hoạch sử dụng đất, quy hoạch đô thị hạ tầng kỹ thuật và cảnh quan môi trường hai bên bờ sông. Đối với sông Tô Lịch, đã triển khai lắp đặt 88 cụm bè thủy sinh trên sông nhằm tạo cảnh quan và góp phần cải thiện chất lượng nước.

Tới đây, Sở TN&MT phối hợp với Sở NN&PTNT đề xuất, ngoài sông Nhuệ, triển khai quy hoạch lưu vực các con sông khác trên địa bàn. Về lâu dài, sẽ quy hoạch cả sông Hồng, sông Đà, sông Đáy để quản lý tốt hơn. Tôi cho rằng, để bảo vệ, gìn giữ và phát huy giá trị của các con sông phải có sự tham gia của cộng đồng và sự giám sát của xã hội. Chúng ta không vì tăng trưởng kinh tế mà xem nhẹ giá trị bền vững của các con sông. Bởi vậy, cần tăng cường thực hiện công tác tuyên truyền nâng cao ý thức cộng đồng về bảo vệ môi trường trên lưu vực, đặc biệt là đối với dân cư dọc hành lang sông không thải rác trực tiếp xuống sông hoặc vào các cống chảy ra sông. Đồng thời, khuyến khích các hộ gia đình ứng dụng chế phẩm vi sinh, hóa sinh để giảm thiểu ô nhiễm nước thải trước khi thải ra sông Tô Lịch. Cần khuyến khích các DN, cơ sở sản xuất, người dân thực hiện thu gom và phân loại rác thải sinh hoạt tại nguồn, xử lý nước thải đảm bảo tiêu chuẩn trước khi thải ra môi trường. Khi có được sự đoàn kết chung tay của cộng đồng và chính quyền cơ sở, các con sông, không gian công cộng sẽ tránh được những hoạt động tiêu cực vì lợi ích cá nhân.

Ngoài ra, việc làm “sống lại” các con sông, đưa hệ sinh thái các dòng sông trở lại “mạnh khỏe” phục vụ người dân phải trở thành một trong các chỉ số quan trọng xác định sự phát triển bền vững của Hà Nội. Công tác khôi phục hệ sinh thái của các dòng sông đòi hỏi những giải pháp tích hợp và đồng bộ, với sự tham gia của các sở, ban, ngành, của toàn xã hội, cộng đồng dân cư.

Xin cảm ơn ông!
Ông Nguyễn Văn Quang - Chủ tịch UBND tỉnh Hòa Bình, Chủ tịch Ủy ban Bảo vệ môi trường lưu vực sông Nhuệ - Đáy:
Chế tài chưa đủ mạnh
Hiện nay, khó khăn nhất trong xử lý ô nhiễm môi trường sông Nhuệ - Đáy giữa các địa phương trong lưu vực là yêu cầu tính đồng bộ. Ví dụ, xử lý chất thải ngay từ các con sông, rạch, kênh mương trong khu vực TP qua các làng nghề, từ Hà Nội đến Hà Nam, Ninh Bình, Nam Định. Vấn đề đặt ra là làm thế nào có sự phối hợp giữa các địa phương trong khi nhìn vào tiềm lực tài chính mỗi tỉnh, thành lại có những điều kiện khác nhau và nhìn chung còn khó khăn. Theo tôi, các tỉnh, TP cần tập trung nâng cao hiệu quả quản lý Nhà nước trong xử lý các nguồn chất thải gây ô nhiễm, nhất là tại các làng nghề, đồng thời nâng cao ý thức trách nhiệm bảo vệ môi trường cho các DN, cơ sở sản xuất. Đặc biệt, chế tài xử lý vi phạm về xả thải gây ô nhiễm môi trường lưu vực sông đã có nhưng chưa đủ mạnh, chưa đáp ứng được yêu cầu. Đó là đòi hỏi thực tiễn, do vậy, tới đây phải có nghiên cứu để có chế tài xử lý, quản lý sát thực hơn, đáp ứng được yêu cầu quản lý môi trường.
Ông Nguyễn Trường Duy – nguyên Trưởng phòng Quản lý xây dựng công trình (Sở NN&PTNT):
Cải tạo sông vì một thành phố xanh
Việc làm “sống lại” các dòng sông trên địa bàn Thủ đô có ý nghĩa vô cùng quan trọng, hướng tới xây dựng một TP xanh, sạch, đẹp. Qua đó tạo điểm nhấn thu hút khách du lịch.  Những nghiên cứu trước đây đặt ra giải pháp đưa nước sông Hồng vào để cải tạo các sông bị ô nhiễm, tuy nhiên từ năm 2004 trở lại đây, mực nước sông Hồng đã xuống thấp do lòng sông bị bồi lắng. Đáy sông có xu hướng nâng lên, nhất là vào mùa cạn, khiến cho lưu lượng nước chảy về bị ảnh hưởng. Do đó, tôi cho rằng, Dự án tiếp nước, cải tạo sông Tích từ Lương Phú, xã Thuần Mỹ, huyện Ba Vì là một giải pháp phù hợp nhằm lợi dụng chênh lệch của cao trình tạo dòng chảy từ sông Đà vào sông Tích. Về lâu dài, chúng ta có thể cải tạo lại dòng sông Nhuệ thành 2 mặt cắt. Mặt cắt phía dưới phục vụ cho sản xuất và du lịch, mặt cắt phía trên phục vụ cho nhiệm vụ chống lũ. Đối với khó khăn về kinh phí, ngoài nguồn vốn từ ngân sách Nhà nước, có thể huy động vốn xã hội hóa. Một vấn đề đặc biệt quan trọng cần lưu ý là về lâu dài, trước sau gì TP cũng phải xây dựng hệ thống xử lý chất thải, nước thải trước khi xả xuống các con sông.
TIN CÙNG CHUYÊN MỤC
TAG: