Dịch Covid-19 ảnh hưởng ra sao đến ngành gỗ Việt Nam?

Chương trình do Hiệp hội Gỗ và lâm sản Việt Nam, Hội Mỹ nghệ và chế biến gỗ TP Hồ Chí Minh, Hiệp hội Chế biến gỗ Bình Dương, Hiệp hội Gỗ và lâm sản Bình Định, Hội gỗ và thủ công mỹ nghệ Đồng Nai và tổ chức Forest Trends đồng phối hợp tổ chức. 

Năm 2019, kim ngạch xuất khẩu của ngành gỗ đạt trên 10,3 tỷ USD. Mỹ, Nhật Bản, Trung Quốc, Hàn Quốc và EU tiếp tục là 5 thị trường quan trọng nhất của Việt Nam với kim ngạch từ 5 thị trường đạt 9,3 tỷ USD (chiếm 90% tổng kim ngạch). Trong các thị trường này, Mỹ là thị trường lớn nhất, đã nhập đến 5,1 tỷ USD các mặt hàng gỗ từ Việt Nam.

Năm 2019, ngành gỗ bỏ ra gần 2,55 tỷ USD để nhập khẩu các mặt hàng gỗ vào Việt Nam, chủ yếu là gỗ nguyên liệu. Trung Quốc, châu Phi, Mỹ, EU là các nguồn cung gỗ nguyên liệu lớn nhất cho Việt Nam, với tổng giá trị trên 1,7 tỷ USD; chủ yếu là: Gỗ tròn, gỗ xẻ, gỗ ván. Trong đó, Trung Quốc là quốc gia cung cấp các loại ván lớn nhất cho Việt Nam. 

Theo các chuyên gia, năm 2020 có thể là năm biến động đối với ngành gỗ do ảnh hưởng của dịch Covid-19 đang diễn biến rất phức tạp tại Trung Quốc – một trong những thị trường xuất nhập khẩu các mặt hàng gỗ rất quan trọng của Việt Nam. Thực tế, bức tranh thương mại gỗ Việt Nam – Trung Quốc chủ yếu hình thành do nhóm các mặt hàng gỗ nguyên liệu. Dịch Covid-19 bùng phát tháng 12/2019 được cho là sẽ tiếp tục tác động tiêu cực đến quan hệ thương mại giữ hai nước.

Dăm gỗ là mặt hàng quan trọng nhất được xuất từ Việt Nam sang Trung Quốc với kim ngạch năm 2019 đạt 972,2 triệu USD, chiếm 79,2% tổng kim ngạch xuất khẩu tất cả các mặt hàng. Dịch Covid-19 đang làm cho các công ty sản xuất giấy, bột giấy tại Trung Quốc phải ngừng hoạt động, hoặc hoạt động cầm chừng. Điều này đang và sẽ còn tiếp tục gây ra tình trạng chậm trễ trong việc xuất khẩu dăm của Việt Nam sang thị trường này.

Không chỉ vậy, Chính phủ Trung Quốc cũng đã quyết định dừng dỡ hàng ở một số cảng và tăng cường biện pháp kiểm tra nghiêm ngặt đối với các phương tiện vận chuyển, bốc dỡ hàng, bao gồm hàng vận chuyển bằng tàu biển và điều này tiếp tục gây khó khăn cho xuất khẩu dăm gỗ từ Việt Nam. 

Các loại ván là nhóm mặt hàng quan trọng nhất được nhập từ Trung Quốc vào Việt Nam với giá trị năm 2019 đạt 395,5 triệu USD, chiếm 60% tổng giá trị các mặt hàng nhập khẩu từ Trung Quốc vào Việt Nam. Dịch Covid-19 đang làm cho luồng cung này hiện đang bị dừng lại. Lượng hàng đã nhập trước đó có thể giúp doanh nghiệp Việt Nam đủ nguyên liệu từ nguồn này trong vòng 1 - 2 tháng nữa.

Các chuyên gia dự báo, sau 1 - 2 tháng tới, nếu dịch Covid-19 chưa có dấu hiệu dừng lại, các doanh nghiệp trong nước sẽ phải tìm kiếm nguồn hàng thay thế, hoặc đứng trước nguy cơ phải đình trệ sản xuất. 

Bên cạnh đó, Trung Quốc cũng là nguồn cung phụ kiện quan trọng cho ngành gỗ Việt Nam. Các doanh nghiệp trong nước phụ thuộc nhiều vào các mặt hàng như: Dây đai, thanh trượt, bản lề, sơn, hoá chất… Dịch Covid-19 cũng đang làm cho nguồn cung này bị chững lại. Dự kiến, nguồn phụ kiện được nhập từ trước chỉ đủ để các doanh nghiệp duy trì được hoạt động trong 2 - 3 tháng tới; đòi hỏi các doanh nghiệp phải tìm kiếm nguồn cung thay thế.

Chủ tịch Hiệp hội Gỗ và lâm sản Việt Nam Đỗ Xuân Lập cho rằng, dịch Covid-19 còn tác động đến các nhà máy của Trung Quốc vận hành tại Việt Nam, khi các nhà máy chưa được phép quay lại hoạt động hoặc hoạt động cầm chừng do chính sách phong toả của cả Việt Nam - Trung Quốc.

Theo thống kê, có 184 doanh nghiệp Trung Quốc đang hoạt động trong ngành gỗ tại Việt Nam, trong đó có 93 doanh nghiệp tham gia xuất khẩu các mặt hàng gỗ từ Việt Nam. Dịch Covid-19 không chỉ tác động đến các doanh nghiệp Trung Quốc đang hoạt động tại Việt Nam, mà còn cả các doanh nghiệp FDI từ các quốc gia khác hoạt động tại Việt Nam và phụ thuộc vào nguồn cung nguyên liệu từ Trung Quốc.