Hà Nội tổng kết việc thi hành Hiến pháp 1992: Kiến nghị thiết lập chính quyền đô thị

Đến dự có các đồng chí Phùng Quang Thanh, Bộ trưởng Bộ Quốc phòng, Ủy viên Ban Chỉ đạo sửa đổi, bổ sung Hiến pháp 1992; Phạm Quang Nghị, Bí thư Thành ủy Hà Nội; Nguyễn Thế Thảo, Chủ tịch UBND TP; Ngô Thị Doãn Thanh, Chủ tịch HĐND TP.

Phân định về chính quyền đô thị và nông thôn

Nhận định về việc tổng kết thi hành Hiến pháp năm 1992, Phó Chủ tịch UBND TP Hà Nội Vũ Hồng Khanh, Tổ trưởng Tổ giúp việc tổng kết sửa đổi Hiến pháp của TP cho biết: Hà Nội đã tổ chức tốt việc tuyên truyền, phổ biến, quán triệt sâu rộng vào thực hiện nghiêm túc, các quy định của Hiến pháp 1992. Đặc biệt, HĐND các cấp đã được trao nhiều thẩm quyền quan trọng, nhưng trên thực tế chưa thực hiện đầy đủ quyền hạn của mình. Các đại biểu qua giám sát, tiếp xúc cử tri chỉ biết lắng nghe và “kính chuyển” tới cơ quan chức năng giải quyết.

Từ thực tiễn cuộc sống, Hà Nội cũng kiến nghị sửa đổi, bổ sung Hiến pháp. Trong đó, đề xuất phân định về chính quyền đô thị và nông thôn. Nhìn tổng thể, mô hình chính quyền địa phương như hiện nay không phát huy được tính sáng tạo, chủ động, không đáp ứng yêu cầu ngày càng khác nhau giữa quản lý đô thị và quản lý nông thôn. Ở hai mô hình hành chính này có những yêu cầu quản lý nhà nước khác nhau, do đó cần nghiên cứu, quy định lại về tổ chức chính quyền ở khu vực này một cách phù hợp hơn.

Hà Nội cũng đề nghị đổi mới cách thức thiết lập bộ máy hành chính địa phương từ việc do cơ quan đại diện (HĐND bầu) sang cơ chế nhân dân bầu trực tiếp hoặc cơ quan nhà nước cấp trên bổ nhiệm đối với một số chức danh. Trước mắt, đề nghị thí điểm bầu trực tiếp Chủ tịch UBND xã, thị trấn. Đề nghị nghiên cứu và thí điểm việc nhất thể hóa chức danh Bí thư kiêm Chủ tịch UBND quận, huyện, xã, phường. Đồng thời cần đánh giá việc thí điểm, không tổ chức HĐND tại cấp quận, huyện, phường tại một số tỉnh, thành phố trong thời gian qua, từ đó làm cơ sở cho việc  nghiên cứu và tổ chức HĐND ở khu vực đô thị cho phù hợp.

Chức năng quản lý nhà nước Thủ đô có đặc thù riêng

Để thúc đẩy việc phân cấp đạt hiệu quả hơn, Hà Nội kiến nghị nên quy định cụ thể những nội dung, lĩnh vực cần phân cấp ngay trong Hiến pháp sửa đổi tới đây. Đồng thời, nghiên cứu và có chế định về “vùng” trong Hiến pháp; Về đặc thù quản lý nhà nước, như cơ chế đặc thù về quy hoạch, phát triển cơ sở hạ tầng, trong đó không nên đặt vấn đề lấy ý kiến nhân dân khi triển khai dự án phát triển các tuyến đường giao thông; những quy định đặc thù về tài chính, huy động vốn, quản lý dân cư, an ninh và trật tự an toàn xã hội; đặc thù về tổ chức, bộ máy của Chính quyền Thủ đô; đặc thù về quản lý môi trường, giao thông, cho phép Hà Nội thu phí, lệ phí cao hơn mức trần chung.

Theo Bí thư Thành ủy, ngoài những ý kiến có tính tổng thể chung, Hà Nội phải góp ý kiến những vấn đề, những điều khoản liên quan đến Hà Nội. Như mô hình chính quyền đô thị rất cần thiết đối với Thủ đô. Mặc dù chưa có quyết định về mô hình này song dáng dấp của chính quyền đô thị đã có, như khác biệt về tổ chức bộ máy, chế độ chính sách, số Phó Chủ tịch... so với các tỉnh khác. Ban soạn thảo cần đưa ra đề xuất một cách rõ ràng, thuyết phục đối với Ban Chỉ đạo sửa đổi Hiến pháp T.Ư cũng như với người dân cả nước về việc Hà Nội cần thiết lập chính quyền đô thị và nông thôn, cần có cơ chế đặc thù để phát triển...

Đồng chí Phạm Quang Nghị cũng yêu cầu tổng kết việc thí điểm bỏ HĐND cấp quận, huyện, phường, xã để có căn cứ xác đáng hơn khi đề xuất bỏ hẳn các chức danh này, cũng như thí điểm nhất thể hóa chức danh bí thư kiêm Chủ tịch quận, huyện. Đồng thời, nghiên cứu kỹ hơn về đề xuất vấn đề tòa án Hiến pháp. Bí thư Thành ủy mong rằng, trong những cuộc thảo luận tiếp theo, thành phố sẽ huy động được trí tuệ không chỉ của các nhà lãnh đạo, các chuyên gia, nhà khoa học, mà cả người dân, để mục đích cuối cùng là Hiến pháp phải có tính bền vững và giải quyết được những vấn đề thực tiễn đặt ra cho đất nước

Phát biểu tại Hội nghị, Đại tướng Phùng Quang Thanh đề nghị TP Hà Nội tiếp tục thảo luận dân chủ, tiếp thu tối đa ý kiến của cơ sở để hoàn chỉnh báo cáo, trong đó quan tâm tới đặc thù quản lý nhà nước đối với Thủ đô.