Kịch ứng tác - hướng đi mới của nghệ thuật sân khấu

Nghe đến kịch ứng tác, khán giả sẽ liên hệ đến chương trình truyền hình nổi tiếng là “Ơn giời cậu đây rồi”. Điểm chung giữa kịch ứng tác với game show truyền hình nổi tiếng này là người diễn các tiểu phẩm không được chuẩn bị trước về nội dung, kịch bản và không có đạo diễn. Toàn bộ lời thoại, hành động, cốt truyện, nhân vật được diễn viên tạo ra một cách tự nhiên và ngay tức thời. Tham gia “Ơn giời cậu đây rồi” thường là những gương mặt nổi tiếng như: Xuân Bắc, Tự Long, Trấn Thành, Trường Giang… có sẵn lượng người hâm mộ lớn và kinh nghiệm dày dặn trên sân khấu. Vì vậy, khi mua vé xem kịch ứng tác, khán giả không khỏi hoài nghi về chất lượng các buổi diễn.

Trong một đêm diễn của nhóm hài ứng tác High Club, sân khấu không có nhiều đạo cụ ngoài vài chiếc ghế. Khi diễn, khán giả gợi ý đề tài liên quan đến Tết, dưới sân khấu, người xem nói lớn “thưởng Tết”. Khi diễn viên xin nêu một đồ vật gì đó làm đạo cụ, khán giả ở dưới nhắc đến chiếc chảo. Thế là câu chuyện về xưởng sản xuất chảo với món thưởng Tết là… chảo ế, diễn ra hết sức dí dỏm và hài hước. Liên tục suốt 90 phút, các tiểu phẩm nối tiếp nhau, câu chuyện luôn bắt đầu từ gợi ý của khán giả, tạo nên những tràng cười không dứt. “Giá trị lớn nhất của hài kịch ứng tác chính là tiếng cười dành cho khán giả. Năng lượng mà các diễn viên tỏa ra sẽ đưa khán giả đến gần hơn với nghệ thuật kịch, đặc biệt là thể loại kịch ứng tác vẫn còn mới như hiện nay” - chị Nguyễn Thị Nga, khán giả theo dõi vở kịch chia sẻ.

Từ khi thành lập đến nay, High Club đã kết hợp với các nhóm cộng đồng để tổ chức những buổi biểu diễn, workshop về hài kịch ứng tác như: Workshop hài kịch ứng tác cho cộng đồng LGBT tại Hà Nội, workshop Get High on Boxing day cùng diễn viên kịch nói tại Nhà hát Tuổi trẻ, đêm diễn “Cười như Nghé”. Không chỉ tại Hà Nội, mới đây, nhóm “Sài Gòn Tếu” đã triển khai dự án mới biểu diễn kịch ứng tác dành cho giới trẻ tại TP Hồ Chí Minh. Trưởng nhóm “Sài Gòn Tếu” Uy Lê cho biết: “Ưu thế của nhóm chính là sự thông minh, dí dỏm của 9 thành viên, họ đã tạo dựng thương hiệu "Sài Gòn Tếu" bằng việc khai thác thông tin từ báo chí, truyền hình, những vấn đề giới trẻ đang quan tâm... Kênh YouTube của nhóm đã có hàng nghìn lượt người xem, quan tâm, chia sẻ”.

Cần đầu tư bài bản

Việc nhiều người trẻ tham gia kịch ứng tác là một tín hiệu đáng mừng đối với sân khấu hiện nay. Các CLB đều xem khán giả là thành tố quan trọng để làm nên thành công của suất diễn và luôn trong tư thế hoàn thiện kỹ năng diễn xuất, lắng nghe phản hồi của khán giả. Đây là một hướng đi mới đưa kịch tới gần hơn với công chúng hiện đại - điều mà sân khấu kịch chính thống lâu nay vẫn loay hoay tìm lời đáp. Tuy nhiên, nhìn vào thực lực của đội ngũ nghệ sĩ tham gia sân khấu kịch ứng tác thì rõ ràng những CLB này đang rất cần sự đầu tư một cách bài bản từ cơ sở vật chất, giáo trình giảng dạy và đặc biệt là sự tham gia của những nghệ sĩ gạo cội.

Theo đạo diễn, NSƯT Bùi Như Lai - Phó trưởng Khoa Sân khấu, trường Đại học Sân khấu Điện ảnh Hà Nội: Kịch ứng tác luôn đặt người nghệ sĩ ở hoàn cảnh phải làm mới, đưa nghệ thuật phản ánh xã hội, lồng vào đó những thông điệp về những vấn đề thời sự nóng hổi. Trên thế giới, kịch ứng tác được coi là một loại hình sân khấu chuyên nghiệp và những nghệ sĩ tham gia đều rất tài năng. Họ không chỉ được trang bị đầy đủ mọi kiến thức, kỹ năng sân khấu mà còn phải có nền tảng kiến thức sâu rộng về văn hóa, triết học, chính trị… để có thể giải đáp mọi tình huống một cách thông minh, sắc bén nhất.

Vì vậy, theo các chuyên gia, nghệ sĩ làm sân khấu kịch ứng tác cần phải có một kế hoạch phát triển các CLB theo xu hướng sân khấu mới này. Nếu không có sự đầu tư bài bản, chuyên nghiệp, chắc chắn sân khấu kịch ứng tác sẽ đi vào lối mòn như loại hình sân khấu kịch hình thể ở miền Bắc trước đây.