DÒNG SỰ KIỆN. * 90 NĂM ĐẢNG BỘ THÀNH PHỐ HÀ NỘI * ĐẠI HỘI ĐẢNG BỘ CÁC CẤP VÀ ĐẠI HỘI XIII CỦA ĐẢNG * XUÂN CANH TÝ 2020 * DỊCH VIÊM PHỔI CẤP DO COVID-19

Những thói quen gây thừa cân - béo phì

PGS.TS Nguyễn Hoài Nam
27-07-2019 10:08
Kinhtedothi - Nhiều nguyên nhân dẫn đến một cơ thể thừa cân - béo phì. Dinh dưỡng giữ vai trò hàng đầu trong số các yếu tố môi trường ảnh hưởng đến hiện tượng thừa cân - béo phì.
Khẩu phần và thói quen ăn uống
Khi chế độ ăn cung cấp năng lượng vượt quá nhu cầu, nếp sống làm việc tĩnh lại, ít tiêu hao năng lượng sẽ làm cân nặng cơ thể tăng lên. Nhiều người thường khó kiểm soát chế độ ăn của mình. Các nhà nghiên cứu cho rằng chỉ cần ăn dư ra 70 calo mỗi ngày sẽ dẫn tới tăng cân mặc dù số calo này nhỏ có thể không nhận ra dễ dàng, nhất là khi ta ăn những thức ăn giàu năng lượng.
Các loại thức ăn giàu chất béo thường ngon miệng nên người ta dễ bị ăn quá thừa mà không biết. Mỡ có độ năng lượng cao gấp 2 lần đường, lại cần ít calo hơn để dự trữ dưới dạng triglyxerit, trong khi đó đường cần năng lượng để chuyển thành axít béo tự do trước khi dự trữ. Vì vậy, khẩu phần ăn nhiều mỡ dẫn đến thừa calo và tăng cân.
 Ảnh minh họa.
Các chất sinh năng lượng có trong thức ăn như protid, lipid, gluxid trong thức ăn đều chuyển nhanh thành chất béo dự trữ. Như vậy, một khẩu phần không chỉ nhiều chất béo mới gây béo mà ăn quá nhiều tinh bột, đường, đồ ngọt đều gây béo.
Các thói quen khác như ăn nhiều cơm, ăn nhiều vào bữa tối, thích ăn các thức ăn chứa nhiều năng lượng (đường mật, nước ngọt, thịt mỡ, dầu mỡ...), thích ăn các món ăn xào rán cũng là những thói quen không tốt có thể dẫn đến nguy cơ bị béo phì.
Hoạt động thể lực
Hoạt động thể lực tham gia vào quá trình thiết lập cân bằng giữa năng lượng tiêu hao và năng lượng nạp vào cơ thể do đó có vai trò hết sức quan trọng đối với tình trạng thừa cân - béo phì. Mặt khác, hoạt động thể lực còn giúp cơ thể chuyển hóa tích cực. Cùng với yếu tố ăn uống, sự gia tăng tỷ lệ béo phì thường đi song song với giảm hoạt động thể lực trong lối sống tĩnh lại.
Một điểm đáng lưu ý là những người hoạt động thể lực nhiều thường ăn thức ăn giàu năng lượng nhưng khi điều kiện làm việc thay đổi và lối sống thay đổi, hoạt động thể lực giảm, nếu vẫn giữ thói quen ăn nhiều họ thường dễ bị béo. Điều này giải thích cho hiện tượng béo phì ở tuổi trung niên, các vận động viên sau khi giải nghệ hay những công nhân lao động chân tay sau khi về hưu.
Yếu tố di truyền
Yếu tố di truyền có vai trò nhất định đối với béo phì. Theo Grant và Clark (1976) trẻ có cha mẹ béo phì thường bị béo phì. Một nghiên cứu ở Thái Lan trên trẻ từ 6 - 13 tuổi (1996) cho thấy tỉ lệ con cái có cha mẹ béo phì bị béo phì nhiều hơn gấp 3,1 lần so với những trẻ em có cha mẹ không bị béo phì.
Trong số trẻ béo phì, khoảng 80% có cha hoặc mẹ bị béo phì, 30% có cả cha và mẹ bị béo phì. Gia đình có nhiều cá nhân bị béo phì thì nguy cơ béo phì cho những thành viên khác là rất lớn. Tuy nhiên trên cộng đồng, vai trò của yếu tố di truyền này không lớn. Mặt khác, một gia đình có nhiều thành viên bị béo phì có thể còn liên quan đến chế độ ăn uống chung của toàn hộ gia đình đó.
Yếu tố kinh tế
Ở các nước đang phát triển, kinh tế còn nghèo, tỉ lệ người béo ở tầng lớp nghèo thường thấp. Nguyên nhân chính là do nguồn cung cấp thực phẩm còn hạn chế, năng lượng tiêu hao nhiều không chỉ do lao động chân tay nặng nhọc mà tiêu hao năng lượng còn tăng lên do đi lại chủ yếu bằng phương tiện thô sơ hay đi bộ. Ngược lại, ở cộng đồng có điều kiện kinh tế - xã hội tốt hơn, tỷ lệ béo phì thường cao hơn.
Tuy nhiên, điều này không nhất thiết như vậy. Hiện tượng "gánh nặng kép" đã xuất hiện ở nhiều nước châu Á nghĩa là tồn tại đồng thời cả tình trạng thừa cân - béo phì và cả suy dinh dưỡng, thậm chí thừa cân - béo phì gặp không ít ở các cộng đồng nghèo. Điều này gắn liền với quá trình đô thị hóa đã quan sát thấy ở nhiều nước đang phát triển.
Mặt khác, ở các nước công nghiệp phát triển, sự thiếu ăn không còn phổ biến nữa, tỷ lệ béo phì lại thường cao ở tầng lớp nghèo, ít học so với các tầng lớp khá giả hơn. Nguyên nhân là do tầng lớp nghèo vẫn giữ thói quen ăn uống có nguy cơ đối với thừa cân, còn tầng lớp khá giả lại có xu hướng kiểm soát tốt hơn tình trạng béo phì so với tầng lớp nghèo.

Béo phì có thể ảnh hưởng đến tim, phổi, khớp xương và xương. Có thể dẫn đến các bệnh nghiêm trọng như: Cao huyết áp, tiểu đường, bệnh tim, tai biến mạch máu não, các bệnh hô hấp, bệnh tĩnh mạch, bệnh xương khớp, bệnh ung thư... Phòng ngừa béo phì bằng cách: Tập thể dục ít nhất 3 lần (ít nhất 30 phút) mỗi tuần; tăng cường vận độngnhư đi bộ, chơi thể thao, làm vườn...; bỏ thuốc lá; ăn nhiều trái cây và rau; ống ít rượu.

  • Số ca nhiễm Covid-19 tại Hàn Quốc tiếp tục gia tăng
    Kinhtedothi - Theo cập nhật của Bộ Y tế, đến 6 giờ ngày 24/2, thế giới có 78.988 trường hợp mắc Covid-19 (tăng 236 trường hợp, hôm qua (23/2), tăng 940 trường hợp). Trong đó, tại Trung Quốc đại lục...
    24-02-2020 10:16
  • Chính thức áp dụng tờ khai y tế với hành khách nhập cảnh từ Hàn Quốc
    Kinhtedothi - Bộ Y tế chính thức áp dụng triển khai việc thực hiện tờ khai y tế bắt buộc đối với tất cả các hành khách nhập cảnh từ Hàn Quốc vào Việt Nam từ 15 giờ chiều 23/2 tại các cửa khẩu.
    24-02-2020 09:56
  • Bảo đảm an toàn tại chợ Long Biên
    Kinhtedothi - Là địa điểm giao thương hàng hóa nông sản lớn nhất nhì TP Hà Nội, nguy cơ lây lan dịch Covid-19 gây ra tại chợ Long Biên là rất lớn. Chính vì vậy, công tác phòng chống dịch tại khu ch...
    24-02-2020 08:26
  • Người cao tuổi dễ bị nhiễm Covid-19
    Kinhtedothi - Nhiều người băn khoăn, liệu Covid-19 chỉ ảnh hưởng đến người già hay những người trẻ tuổi cũng dễ mắc bệnh? Các chuyên gia y tế khuyến cáo, người cao tuổi (NCT) là một trong những đối...
    24-02-2020 08:21
  • Điều chỉnh lịch học để phù hợp thực tế
    Kinhtedothi - Cuối tuần qua, Bộ trưởng Bộ GD&ĐT đã ký công văn gửi Chủ tịch UBND các tỉnh, TP về việc điều chỉnh khung kế hoạch thời gian năm học 2019 - 2020. Theo đánh giá của nhiều địa phương, vi...
    24-02-2020 08:07