DÒNG SỰ KIỆN. * KỲ HỌP THỨ NHẤT, QUỐC HỘI KHÓA XV * HĐND TP HÀ NỘI KHÓA XVI, NHIỆM KỲ 2021 - 2026 * ĐẠI DỊCH COVID-19 * EURO 2021 * CÙNG KINH TẾ & ĐÔ THỊ CHUNG TAY PHÒNG, CHỐNG DỊCH COVID-19

Nguy hiểm gan nhiễm mỡ và bệnh gan do rượu bia

BS. Nguyễn Hữu Hạnh
06-06-2021 06:22
Kinhtedothi - Gan nhiễm mỡ và bệnh lý gan do rượu bia tiềm ẩn những mối nguy hiểm về sức khỏe khó lường hết. Đây là bệnh lý đang có xu hướng tăng cao và ngày càng trẻ hóa.
Gan nhiễm mỡ: Cần thay đổi chế độ ăn, thường xuyên hoạt động thể chất

Ước tính, tùy quốc gia, khoảng từ 17 - 46% dân số bị bệnh gan nhiễm mỡ không do rượu bia (NAFLD). Đáng lo ngại rằng tỷ lệ ung thư biểu mô tế bào gan nguyên phát (HCC) có liên quan đến gan nhiễm mỡ không do rượu bia ngày càng gia tăng, chiếm đến 35% trên tổng số bệnh nhân bị ung thư gan.

Theo các chuyên gia y tế, NAFLD là một tình trạng trong đó chất béo tích tụ và không được phân giải trong gan. NAFLD được chẩn đoán khi mỡ tích tụ trong gan vượt quá 5% tế bào gan. Trong nhiều trường hợp, sự tích tụ chất béo có thể gây viêm gan và cuối cùng dẫn đến sẹo vĩnh viễn (xơ gan), làm suy giảm nghiêm trọng đến khả năng hoạt động của gan.
 Điều trị cho bệnh nhân tại Bệnh viện Đa khoa Xanh Pôn. Ảnh: Phạm Hùng
NAFLD có liên quan chặt chẽ với chứng béo phì, tăng huyết áp và tiểu đường. Hậu quả của tình trạng này rất nghiêm trọng và NAFLD đại diện cho một vấn nạn đối với sức khỏe cộng đồng. Nhiều nghiên cứu trên thế giới ghi nhận, tỷ lệ hiện nhiễm NAFLD chiếm khoảng 43 - 70% ở người lớn mắc bệnh tiểu đường type 2. Bên cạnh đó, tình trạng thừa cân - béo phì gây ra viêm các dây dẫn truyền thần kinh trong não và các mô mỡ, dẫn đến sự rối loạn sản xuất insulin. Theo thời gian, chất béo tích tụ trong gan (cũng như cơ và các mạch máu) làm trầm trọng thêm sự đề kháng insulin.

NAFLD làm tăng nguy cơ tử vong nói chung và tử vong liên quan đến bệnh tim mạch và bệnh gan nói riêng. Các lựa chọn điều trị hiệu quả NAFLD bao gồm: Giảm cân, thay đổi chế độ ăn uống và thường xuyên hoạt động thể chất.

NAFLD cũng có thể gây ra căng thẳng đáng kể về chi phí cho chăm sóc y tế. Một nghiên cứu được tiến hành ở Đức cho thấy những bệnh nhân bị NAFLD và tổn thương gan chi phí chăm sóc sức khỏe hàng năm trong 5 năm tiếp theo cao hơn 26% so với những bệnh nhân mắc các bệnh lý mạn tính khác.

Rượu bia và sự tổn thương gan

Một trong những chức năng của gan là phân giải rượu để có thể đào thải chúng ra khỏi cơ thể. Đồng thời rượu có thể làm hỏng hoặc thậm chí phá hủy các tế bào gan. Mặc dù gan có thể tái tạo và tự sửa chữa, uống nhiều rượu hơn khả năng xử lý của gan có thể dẫn đến tổn thương gan nghiêm trọng, lâu dần gan bị mất chức năng.

Bệnh lý gan do rượu bia (ALD) là những tổn thương gan do việc lạm dụng rượu bia, dẫn đến các biến chứng nguy hiểm và đe dọa đến cuộc sống. ALD là một căn bệnh phức tạp bao gồm một loạt các bệnh sau: Rối loạn gan đơn giản (tích tụ mỡ trong gan), Viêm gan nhiễm mỡ do rượu bia, xơ gan và ung thư gan.

Theo một nghiên cứu, trong số các ca đến khoa Gan, có đến 30% là mắc phải bệnh gan nhiễm mỡ, 30% gặp các bệnh lý liên quan đến bia rượu. Cứ 2 người uống rượu bia với lượng cồn trên 230g/ngày trong thời gian dài có 1 người gặp nguy cơ tiến triển xơ gan với tỷ lệ 50%.

Trong một khuyến cáo mới đây của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), hậu quả của ALD rất nghiêm trọng, đe dọa đến tính mạng, và 50% những người bị xơ gan nhưng không ngừng uống rượu sẽ tử vong trong vòng 5 năm. Những con số liên quan đến bệnh gan do rượu bia cũng không mấy khả quan. Theo ghi nhận vào năm 2010, gần 500.000 trường hợp tử vong do xơ gan do ALD và 81.000 trường hợp tử vong do ung thư gan trên toàn thế giới có liên quan đến rượu bia, trong đó nam giới chiếm gấp 4 lần nữ giới.

ALD thường không gây ra bất kỳ triệu chứng nào cho đến khi gan bị tổn thương nghiêm trọng. Các triệu chứng có thể bao gồm: Mệt mỏi, sụt cân, ăn mất ngon, vàng mắt và da (vàng da), sưng tấy ở mắt cá chân và bụng, suy giảm trí nhớ, buồn ngủ, nôn ra máu hoặc đi cầu ra máu. Điều này có nghĩa là ALD thường được chẩn đoán trong giai đoạn muộn hoặc ở giai đoạn tổn thương gan tiến triển.

Biện pháp đơn giản và hiệu quả nhất để ngăn chặn ALD là ngừng uống rượu. Cả hai giới nam và nữ đều không nên thường xuyên uống nhiều hơn 14 đơn vị rượu bia mỗi tuần. Một đơn vị rượu tương đương với một nửa ly bia hoặc một ly rượu mạnh 25ml.