45 năm Chiến thắng Hà Nội–Điện Biên Phủ trên không: Gọi đúng tên, đặt đúng tầm

Trung tướng, Anh hùng LLVT Phạm Phú Thái - nguyên Phó Tư lệnh kiêm Tham mưu trưởng Quân chủng Phòng không - Không quân

Trung tướng Phạm Phú Thái cho biết, trước kia, vì không được đánh giá đúng tầm, nên trận chiến được gọi bằng cái tên khá “giản dị” là “Chiến thắng B52”. Vì vậy, trong một hội thảo do Quân chủng Phòng không - Không quân (PK –KQ) tổ chức, nhiều ý kiến đề nghị tổ chức kỷ niệm 30 năm chiến thắng B52. Tuy nhiên, có đại biểu cho rằng, tầm cỡ của chiến thắng này rất lớn, truyền thông quốc tế đã ngả mũ thán phục và gọi đó là trận “Điện Biên Phủ trên không”. Do đó, chiến thắng này phải đưa đúng tầm, gắn với địa danh và cần lấy tên là “Hà Nội – Điện Biên Phủ trên không". Đề xuất rất trúng, rất đúng này ngay lập tức nhận được sự hưởng ứng của các tướng lĩnh cũng như các đại biểu tham dự hội thảo. Sau đó, đề xuất này được báo cáo lên Thành ủy Hà Nội và được đồng ý ngay. Từ đó, “Hà Nội – Điện Biên Phủ trên không” đã trở thành danh xưng ý nghĩa cho chiến thắng lẫy lừng của đất nước.

Vui vì chiến thắng đã được nâng tầm, tuy nhiên, Trung tướng Phạm Phú Thái vẫn băn khoăn vì bấy lâu nay, khi đề cập đến “Hà Nội – Điện Biên Phủ trên không”, chủ yếu đề cập đến 12 ngày đêm oanh liệt, ít nhắc đến những yếu tố, bối cảnh khác. “Đây chỉ như trận đánh cuối cùng, như trận đánh bắt sống tướng Đờ Cát trong chiến dịch Điện Biên Phủ. Nhưng để có được cú “nốc ao” đó là cả quá trình chuẩn bị, chiến đấu trường kỳ. Trận này cho Mỹ phải “lấm lưng, trắng bụng” cả ở chiến trường và trên mặt trận ngoại giao, nhưng cần có sự nhìn nhận, đánh giá toàn diện hơn” - Trung tướng Phạm Phú Thái nhấn mạnh. Như biết bao sự hy sinh của rất nhiều chiến sỹ ở tiền tuyến máu lửa, biết bao sự mất mát của các gia đình khi giặc Mỹ leo thang đánh phá miền Bắc. Rồi cả quá trình chuẩn bị công phu, kỹ lưỡng của quân ta để hạ gục được máy bay Mỹ trên bầu trời Hà Nội và một số địa phương khác.

Bởi từ tiên đoán tài tình của Bác “Sớm muộn đế quốc Mỹ cũng sẽ đưa B52 ra ném bom Hà Nội rồi có thua mới chịu thua. Ở Việt Nam, Mỹ nhất định thua, nhưng nó chỉ chịu thua sau khi thua trên bầu trời Hà Nội”. Ngay từ tháng 5/1966, Quân chủng PK - KQ đã tổ chức cho Trung đoàn tên lửa 238 (Sư đoàn 363) cơ động chiến đấu, trực tiếp nghiên cứu cách đánh tại chiến trường Vĩnh Linh. Trải qua gần một năm vừa hành quân vừa chiến đấu, hai phân đội 81 và 83 thực hiện nhiệm vụ phục kích đánh B52. Trung đoàn đã tổ chức nghiên cứu tìm hiểu B52 từ những trận mưa bom để quan sát trực tiếp từ những vệt khói, từ các bài bom nổ để phân tích đội hình bay và chiến thuật hoạt động của B52. Rồi máy bay Mig cũng được bí mật đưa vào Đồng Hới và Vũ Đình Rạng là phi công đầu tiên bắn trọng thương B52 từ năm 1971. Đây là những kinh nghiệm cực kỳ quan trọng được quân ta đúc rút để sẵn sàng giăng lưới “bắt” B52.

Xác máy bay trưng bày tại Bảo tàng chiến thắng B52. Ảnh: Thanh Hải

Trung tướng Phạm Phú Thái nói: “Chiến thắng "Hà Nội - Điện Biên Phủ trên không" chỉ là một trong các nút thắt trong một loạt chiến dịch kéo dài từ khi mở mặt trận trên không thắng lợi theo mệnh lệnh của Bác Hồ đến năm 1967 và cho đến tận 1972. Nên việc bắn cháy máy bay địch trên trời chỉ là những chấm sáng nho nhỏ mà trung đoàn bay thắp lên trong cuộc chiến tranh tổng lực toàn dân. Bước vào cuộc chiến khốc liệt đó, từ người chỉ huy chiến thuật, các hoạt động xử lý thông tin ta - địch, tổ chức trận địa nghi binh đến từng người phi công trong buồng lái, chiến sỹ trên mâm pháo, người dân quân đào hào chiến sự, đều hoạt động nhịp nhàng. Tất cả những điều đó đã cộng hưởng lại để làm nên chiến thắng huyền thoại của dân tộc và để lại nhiều bài học kinh nghiệm quan trọng cho sự nghiệp xây dựng, bảo vệ Tổ quốc hôm nay”.