Với mong muốn đảm bảo môi trường tại Thủ đô, “hồi sinh” sông Tô Lịch, tả ngạn sông Nhuệ, lưu vực sông Lừ… TP Hà Nội và các đơn vị có liên quan đã kiên quyết xử lý những “u nhọt”, điểm nghẽn làm cản trở tiến trình hoàn thành của dự án, đúng theo tinh thần chỉ đạo của Trung ương và lãnh đạo TP.

Nhận thức được tầm quan trọng và sự cấp bách của việc cải tạo sông Tô Lịch, lãnh đạo TP Hà Nội đã và đang triển khai nhiều giải pháp, dự án nhằm hồi sinh dòng sông lịch sử này.

Hành trình hơn 20 năm giải cứu dòng Tô Lịch đã ghi nhận không ít ý tưởng táo bạo và giải pháp mới. Có thể kể đến các dự án như nạo vét lòng sông, xây dựng hệ thống thu gom và xử lý nước thải, di dời các cơ sở sản xuất gây ô nhiễm, trồng cây xanh ven sông… hay như một trong những giải pháp từng được kỳ vọng rất nhiều về việc sẽ mang lại hiệu quả tích cực trong việc cải thiện chất lượng nước đó là dự án xử lý nước sông Tô Lịch bằng công nghệ Nano-Bioreactor của Nhật Bản. Đó là những bước đi cần thiết để TP tiến tới hoàn thiện bộ giải pháp, hội tụ đầy đủ điều kiện cho cuộc cách mạng với dòng Tô Lịch trong thời gian tới.

Mới đây nhất, đầu tháng 12/2024, Ban QLDA Đầu tư xây dựng công trình hạ tầng kỹ thuật và nông nghiệp Hà Nội đã tổ chức vận hành thử Nhà máy xử lý nước thải Yên Xá với công suất 100.000m3/ngày đêm, nâng tỷ lệ xử lý nước thải của TP lên 40%. Thời gian vận hành thử trong vòng 6 tháng. Dự kiến năm 2025, khi dự án hoàn thành toàn bộ khối lượng công việc, với công suất 270.000 m3/ngày đêm, tỷ lệ xử lý nước thải sẽ đạt 50%, hoàn thành chỉ tiêu đề ra.

Sự kiện này đánh dấu một bước tiến quan trọng trong nỗ lực cải thiện môi trường sống, hệ sinh thái tự nhiên và điều kiện vệ sinh tại các khu đô thị trung tâm của lưu vực sông Tô Lịch, tả ngạn sông Nhuệ và lưu vực sông Lừ. Và để tiếp tục đẩy nhanh tiến độ của dự án, đặc biệt là gói thầu số 3 – gói thầu xây dựng hệ thống cống thu gom nước thải dọc sông Lừ với chiều dài hơn 7,6km, nơi tiến độ mới đạt khoảng 10% khối lượng công việc, TP Hà Nội đã chỉ đạo chủ đầu tư thực hiện các thủ tục chấm dứt hợp đồng với nhà thầu cũ; đồng thời khẩn trương lựa chọn nhà thầu khác để triển khai thi công.

Đặc biệt, cùng với việc đưa vào vận hành chạy thử Nhà máy xử lý nước thải Yên Xá, Hà Nội đang chỉ đạo, hoàn thiện, phê duyệt Đề án "Phục hồi chất lượng môi trường và phát triển hệ thống 4 sông nội đô: Tô Lịch, Kim Ngưu, Lừ và Sét". Đồng thời, yêu cầu các đơn vị có liên quan triển khai phương án dẫn nước từ sông Hồng qua Hồ Tây để bổ cập vào sông Tô Lịch qua đó tạo dòng chảy, giảm sự ô nhiễm của của dòng sông.

Trao đổi với Kinh tế và Đô thị, PGS.TS Bùi Thị An - Viện trưởng Viện Tài nguyên, môi trường và Phát triển cộng đồng cho biết, biện pháp dẫn nước từ sông Hồng vào Hồ Tây rồi bổ cập nước, tạo dòng chảy cho sông Tô Lịch đã được các nhà khoa học, ngành thoát nước đề xuất triển khai thực hiện từ nhiều năm qua… “Hiện nay, với nỗ lực hồi sinh sông Tô Lịch, TP Hà Nội đã giao các đơn vị xây dựng phương án dẫn nước, chốt thời gian hoàn thành để triển khai việc bổ cập nước thường xuyên và liên tục cho sông Tô Lịch là điều hết sức đáng hoan nghênh, thể hiện rõ tinh thần quyết liệt, dám nghĩ, dám làm của Hà Nội” - PGS.TS Bùi Thị An, nhấn mạnh.

Mới đây, trong buổi kiểm tra Nhà máy nước thải Yên Xá, Bí thư Thành ủy Hà Nội Bùi Thị Minh Hoài cho biết, những ngày qua các đơn vị liên quan đã tích cực vào cuộc, tìm cách khắc phục tình trạng ô nhiễm dòng sông này. Tuy nhiên, Bí thư Thành uỷ yêu cầu TP phải làm quyết liệt để trước dịp kỷ niệm ngày Quốc khánh 2/9/2025, sẽ có dòng sông Tô Lịch không còn màu đen như bây giờ và trở thành dòng sông thơ mộng. Cùng đó, triển khai phát động ngay phong trào vệ sinh tại các quận, huyện mà sông chảy qua nhằm nâng cao ý thức bảo vệ môi trường, tạo cảnh quan, điểm nhấn cho sông Tô Lịch….  Ngay sau đó, Chủ tịch UBND TP Trần Sỹ Thanh đã quán triệt tới các đơn vị thực hiện dự án bổ cập nước sông Hồng cho sông Tô Lịch, với yêu cầu lộ trình cụ thể: thời hạn 3 tháng thực hiện thủ tục và 6 tháng thi công.  “Đến 2/9/2025 phải hoàn thành, trong bất kỳ hoàn cảnh, điều kiện nào”, Chủ tịch UBND TP Trần Sỹ Thanh nhấn mạnh.

Thực hiện chỉ đạo của Bí thư Thành uỷ Hà Nội, trong những ngày qua, chính quyền và Nhân dân các địa phương dọc hai bờ sông Tô Lịch và các đơn vị có liên quan như Công ty TNHH MTV Đô thị Hà Nội (Urenco), HTX Thành Công, Công ty TNHH MTV Thoát nước Hà Nội… đã tích cực triển khai nhiều biện pháp nhằm đảm bảo cảnh quan, mỹ quan đô thị.

Tại quận Cầu Giấy, ông Ngô Ngọc Phương – Phó Chủ tịch UBND quận cho biết, thực hiện chỉ đạo của lãnh đạo TP, quận đã chỉ đạo các đơn vị chức năng, các phường tiếp giáp với sông Tô Lịch tăng cường công tác duy trì, đảm bảo vệ sinh môi trường, vận động người dân để rác đúng nơi, đúng giờ quy định tránh để rác thải rơi vãi vào hệ thống thoát nước, xuống sông Tô Lịch. Cùng với đó, UBND quận đã yêu cầu chính quyền các địa phương tiếp tục duy trì, chăm sóc có hiệu quả mô hình con đường hoa giấy (dọc bờ sông Tô Lịch - PV) nhằm tạo cảnh, xanh hóa, giảm thiểu ô nhiễm môi trường dọc bờ sông.

Tương tự, dưới góc độ đơn vị duy trì vệ sinh môi trường, ông Nguyễn Thanh Sơn – Phó Tổng Giám đốc Công ty Urenco cho biết, nhằm nâng cao hiệu quả công tác đảm bảo vệ sinh môi trường, đơn vị sẽ tăng cường phối hợp với chính quyền các địa phương, đặc biệt là các phường có địa giới hành chính giáp sông Tô Lịch tăng cường công tác phân loại rác thải tại nguồn, vận động, tuyên truyền Nhân dân đổ rác đúng giờ quy định. Ngoài ra, Urenco đã triển khai đầu tư thùng rác, xe gom rác thống nhất về tiêu chuẩn mẫu mã, kích thước, đảm bảo kín khít thay thế cho các thùng rác truyền thống… giúp ngăn chặn rò rỉ nước rác, hạn chế phát tán mùi hôi và ô nhiễm môi trường xung quanh, giữ gìn vệ sinh khu vực tập kết rác và đảm bảo mỹ quan đô thị.

Đối với lĩnh vực thoát nước, Phó Tổng Giám đốc Công ty TNHH MTV Thoát nước Hà Nội Trịnh Ngọc Sơn cho biết, hiện tại, công ty đang yêu cầu các đơn vị có liên quan tăng cường thu gom rác phế thải, nạo vét lòng sông Tô Lịch để đảm bảo tốc độ dòng chảy, sẵng sàng các điều kiện tốt nhất cho việc dẫn nước sông Hồng vào sông Tô Lịch qua Hồ Tây để tạo dòng chảy, giảm ô nhiễm cho dòng sông.

Theo mục tiêu của TP Hà Nội, đến 2/9/2025, các đơn vị chức năng sẽ phải hoàn thành bổ cập nước hồ Tây cho sông Tô Lịch. Song, đến thời điểm này, thực hiện chỉ đạo của Bí thư Thành uỷ Hà Nội Bùi Thị Minh Hoài và Chủ tịch UBND TP Hà Nội Trần Sỹ Thanh chính quyền các địa phương và các đơn vị có liên quan đã khẩn trương vào cuộc triển khai các biện pháp nhằm đảm bảo vệ sinh môi trường quanh sông Tô Lịch…Hy vọng rằng, với tinh thần dám nghĩ, dám làm, không sợ khó, không sợ khổ và quyết liệt trong hành động – tư tưởng đang lan toả mạnh mẽ từ Trung ương đến địa phương, sông Tô Lịch sẽ sớm được hồi sinh.

Tuy nhiên, bên cạnh những kết quả đạt được, quá trình hồi sinh sông Tô Lịch vẫn còn đối mặt với nhiều khó khăn, thách thức. Việc đầu tư cho hệ thống xử lý nước thải còn hạn chế, chưa đáp ứng được nhu cầu. Công tác quản lý, giám sát việc xả thải của các doanh nghiệp còn nhiều bất cập. Đặc biệt, ý thức bảo vệ môi trường của một bộ phận người dân vẫn chưa được nâng cao, vẫn còn tình trạng xả rác bừa bãi ra sông.

(Còn nữa)