Bước chuyển chiến lược của nông nghiệp Hà Nội
Kinhtedothi - Hà Nội lựa chọn con đường nông nghiệp xanh, đa giá trị không chỉ thể hiện sự đổi mới trong cách làm, mà còn là bước chuyển căn bản trong tư duy phát triển. Từ sản xuất vật chất đơn thuần, nông nghiệp Thủ đô đang dần tái cấu trúc thành một hệ thống kinh tế - sinh thái - văn hóa - công nghệ, lấy con người và môi trường làm trung tâm.
Hiệu quả từ những mô hình nông nghiệp đa giá trị
Một nền nông nghiệp xanh, đa giá trị đang phát triển trong lòng TP Hà Nội với các mô hình như trồng rau sạch, cây ăn quả, hoa và cây cảnh. Trong đó phải kể đến 406 mô hình nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao, tập trung tại các xã ven đô, như: Mê Linh, Gia Lâm, Đông Anh… không chỉ đáp ứng nhu cầu tiêu dùng thực phẩm tươi sạch, mà còn góp phần tạo cảnh quan đô thị, cải thiện môi trường sống. Nông nghiệp đô thị không chỉ thúc đẩy nền kinh tế tuần hoàn qua việc tái sử dụng chất thải đô thị làm phân bón hữu cơ, mà còn tạo nên những giá trị mới cho đô thị hiện đại.
Mô hình trồng rau thủy canh tại xã Nội Bài, thành phố Hà Nội cho hiệu quả kinh tế cao. Ảnh: Phạm Hùng
Trang trại Mê Linh F-Farm trồng hoa lan hồ điệp đang vận hành theo chuỗi sản xuất khép kín, ứng dụng công nghệ 4.0 của Israel, kết hợp với hệ thống làm mát, thông gió và điều khiển vi khí hậu thông minh, bảo đảm điều kiện sinh trưởng tối ưu cho hơn 50.000 gốc lan hồ điệp. Giám đốc trang trại Nguyễn Thị Thúy cho biết, không chỉ cung ứng hoa lan cho thị trường, trang trại còn đáp ứng nhu cầu thưởng ngoạn, trưng bày và chơi hoa của người dân Thủ đô và các tỉnh, thành lân cận.
Theo thống kê của Sở Nông nghiệp và Môi trường, đến hết năm 2024, Hà Nội có hơn 1.200 mô hình nông nghiệp đô thị, trong đó, gần 2/3 ứng dụng công nghệ cao, 40% gắn với du lịch và giáo dục trải nghiệm. Cùng với đó, TP hơn nghìn năm tuổi đang hình thành một bản đồ sản xuất trong lòng đô thị, với nhiều không gian đặc trưng.
Chẳng hạn như ở xã Vĩnh Thanh, khu Chimi Farm được xem là “phòng thí nghiệm nông nghiệp xanh”, vì ở đây mỗi cây rau, bông hoa đều có mã QR, cho phép người tiêu dùng truy xuất quy trình trồng đến từng ngày. Mô hình này vừa sản xuất, vừa đón học sinh, khách tham quan, mở ra một không gian giáo dục sống động về nông nghiệp 4.0.
Hay tại xã Đan Phượng đã chuyển đổi hàng trăm héc-ta đất lúa sang trồng hoa, cây cảnh, cây ăn quả chất lượng cao. Chủ tịch UBND xã Đan Phượng Nguyễn Viết Đạt cho biết, nhiều mô hình sản xuất nông nghiệp theo hướng hữu cơ, ứng dụng công nghệ cao, như hoa lan Đan Hoài, nấm Nghĩa Minh, bưởi tôm vàng Thượng Mỗ… không chỉ mang lại hiệu quả kinh tế, góp phần nâng tầm thương hiệu nông sản địa phương, mà quan trọng hơn là tạo ra những không gian xanh, hình thành "vành đai sinh thái" cho đô thị hiện đại.
Tạo dựng không gian xanh trong lòng đô thị
Nhận định nông nghiệp đô thị là ngành kinh tế sản xuất, chế biến và cung ứng lương thực, thực phẩm, sinh vật cảnh cho người dân, GS.TS Trần Duy Quý - Tổng Biên tập Tạp chí Khoa học phát triển nông thôn Việt Nam cho rằng, Hà Nội có nhiều đặc điểm nổi bật của nền nông nghiệp đô thị với những lợi thế, tiềm năng để phát triển.
Mặt khác, vành đai xanh còn là “bộ lọc” cho chất lượng sống, giảm đảo nhiệt, giữ nước mưa, tạo không gian mở cho dân cư đô thị. Ngoại thành với lợi thế về quỹ đất, tài nguyên và làng nghề sẽ tập trung vào nông nghiệp tích hợp, sản xuất hàng hóa quy mô và nông nghiệp sinh thái. Khu vực nội đô sẽ phát triển nông nghiệp đô thị, hướng đến giá trị tinh thần, môi trường và giáo dục.
Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường Hà Nội Nguyễn Xuân Đại cho biết, trong giai đoạn 2025-2030, Hà Nội sẽ triển khai “bản đồ khối tích xanh” nhằm quản lý và hỗ trợ kỹ thuật cho các hộ gia đình có mô hình sản xuất nhỏ trong đô thị. Cùng với đó là chính sách tín dụng xanh, ưu tiên vốn cho các mô hình sản xuất rau hữu cơ, hoa, thủy canh, năng lượng mặt trời. Mỗi mét vuông xanh sẽ được định giá bằng cả giá trị môi trường và xã hội, đây có thể nhìn nhận như một thước đo mới cho văn minh đô thị.
Nhiều chuyên gia, nhà quản lý cho rằng, việc phân khúc rõ ràng bảo đảm nguồn lực được phân bổ hợp lý, tránh lãng phí và tạo ra sự phát triển cân bằng. Hà Nội nên thông qua du lịch nông nghiệp và biến du lịch nông nghiệp trở thành một trải nghiệm toàn diện. Nông sản sẽ được gắn với các giá trị văn hóa, lịch sử của địa phương.
Để làm được điều đó, trước hết, TP cần đào tạo người dân trở thành “người kể chuyện”, truyền tải được linh hồn của làng nghề, của mỗi sản phẩm nông nghiệp. Việc này không chỉ góp phần tăng thu nhập cho người dân, mà còn bảo tồn được những giá trị văn hóa truyền thống, tạo ra sự khác biệt cho du lịch Hà Nội so với các địa phương khác.
