Chặn lối đi chung: Ranh giới từ mâu thuẫn hàng xóm đến trách nhiệm hình sự

Trước đó, Công an phường Xuân Đỉnh tiếp nhận tin báo của người dân về việc bà Hoa cùng một số người thân có hành vi chửi bới, xúc phạm người khác, gây mất trật tự tại khu dân cư và cản trở việc đi lại qua lối đi chung tại ngõ 207/103 đường Xuân Đỉnh, Tổ dân phố Xuân Nhang.

Sau khi tiếp nhận tin báo, Công an phường Xuân Đỉnh tiến hành xác minh. Theo cơ quan Công an, bà Hoa nhiều lần chửi bới người khác, đổ chất thải và để đồ đạc chắn lối đi chung trong thời gian dài. Việc đặt các vật dụng tại đây gây cản trở hoạt động đi lại của một số hộ dân, ảnh hưởng đến sinh hoạt tại khu vực.

Căn cứ nội dung tố giác và kết quả xác minh, Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an thành phố Hà Nội đã quyết định khởi tố vụ án hình sự, đồng thời khởi tố bị can và ra lệnh bắt bị can để tạm giam đối với Nguyễn Thị Hoa.

Theo cơ quan Công an, các hành vi vi phạm của bị can diễn ra nhiều lần, kéo dài, ảnh hưởng đến sinh hoạt của nhiều hộ dân cùng sử dụng lối đi chung, gây khó khăn cho việc đi lại.

Theo luật sư Đỗ Thị Thúy Nga, Đoàn Luật sư thành phố Hà Nội, không nên xem những hành vi chửi bới, đổ chất thải hay cản trở lối đi chung chỉ là chuyện xích mích giữa hàng xóm. Khi đủ yếu tố cấu thành tội phạm, người thực hiện có thể phải chịu trách nhiệm hình sự. Mâu thuẫn cá nhân không thể là lý do để bất kỳ ai tự ý có hành vi gây mất trật tự, ảnh hưởng đến quyền và lợi ích hợp pháp của những người xung quanh.

Dưới góc độ pháp lý, cần phân biệt rõ tranh chấp về quyền sử dụng lối đi với hành vi gây mất trật tự tại khu dân cư. Ngay cả khi cho rằng mình có quyền đối với phần đất hoặc lối đi đang tranh chấp, một người cũng không được lấy đó làm lý do để chửi bới, xúc phạm hoặc cản trở sinh hoạt của người khác.

Theo Điều 318 Bộ luật Hình sự, hành vi gây rối trật tự công cộng có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự khi gây ảnh hưởng xấu đến an ninh, trật tự, an toàn xã hội; hoặc khi người thực hiện đã bị xử phạt hành chính về hành vi này, hay đã bị kết án về tội này, chưa được xóa án tích mà còn vi phạm.

Khoản 2 của điều luật quy định hình phạt từ 2 đến 7 năm tù đối với các trường hợp có tình tiết định khung, trong đó có việc gây cản trở giao thông nghiêm trọng hoặc làm đình trệ hoạt động công cộng.

Tuy nhiên, luật sư Đỗ Thị Thúy Nga lưu ý, không thể chỉ từ việc đặt đồ đạc chắn ngõ mà mặc nhiên kết luận đã có tình tiết “gây cản trở giao thông nghiêm trọng”. Việc xác định phải dựa trên mức độ cản trở, phạm vi ảnh hưởng, diễn biến hành vi và các chứng cứ cụ thể.

Việc khởi tố và tạm giam cũng cần được hiểu đúng bản chất. Đây là những quyết định trong quá trình tố tụng, chưa phải bản án kết tội. Tạm giam là biện pháp ngăn chặn, không phải hình phạt; kết luận có tội và quyết định hình phạt thuộc thẩm quyền của Tòa án.

Đối với người bị ảnh hưởng, cách bảo vệ quyền lợi phù hợp là ghi nhận diễn biến, lưu giữ hình ảnh, tài liệu liên quan và phản ánh đến cơ quan có thẩm quyền. Việc đáp trả bằng chửi bới, đổ chất thải hoặc tự ý phá dỡ đồ đạc có thể tạo thêm hành vi vi phạm, khiến quá trình giải quyết khó khăn hơn.

Nếu có bất đồng về quyền sử dụng lối đi, các bên cần cung cấp giấy tờ, tài liệu liên quan để cơ quan có thẩm quyền xem xét. Không nên tự giải quyết bằng cách dựng vật cản hoặc gây sức ép lên những hộ dân khác. Cách hành xử này không giúp làm rõ quyền lợi của mỗi bên mà còn có thể khiến tranh chấp phát sinh thêm những hậu quả pháp lý.

Ở cơ sở, những phản ánh về tình trạng cản trở lối đi cần được tiếp nhận, kiểm tra và xử lý kịp thời. Hòa giải là giải pháp quan trọng để tháo gỡ bất đồng, nhưng nếu có dấu hiệu vi phạm pháp luật, vụ việc cần được chuyển đến cơ quan có thẩm quyền xem xét, xử lý theo quy định. Không thể coi những hành vi gây mất trật tự kéo dài là “chuyện riêng giữa hàng xóm” để bỏ qua.