Chặn vàng kém chất lượng từ gốc, bảo đảm kỷ cương thương mại

Siết chặt kiểm tra phát hiện nhiều sai phạm

Thông tin từ Ngân hàng Nhà nước cho thấy, thời gian gần đây sức tiêu thụ vàng tăng mạnh, mỗi năm Việt Nam tiêu thụ hơn 55 tấn vàng. Có thời điểm chênh lệch giữa giá vàng trong nước và thế giới lên tới gần 20 triệu đồng mỗi lượng dẫn đến tâm lý đầu cơ, găm giữ và những “cơn sóng giá” liên tục tạo sức ép lớn đối với ổn định kinh tế vĩ mô. Cùng lúc, Nhà nước đang từng bước bãi bỏ cơ chế độc quyền, mở rộng quyền sản xuất – nhập khẩu vàng nguyên liệu và nghiên cứu mô hình Sở Giao dịch Vàng Quốc gia. Tất cả những chuyển động đó đặt ra yêu cầu ngày càng cao đối với công tác kiểm tra, kiểm soát thị trường vàng.

Nhằm bảo đảm kỷ cương thương mại, Cục QLTT TP Hà Nội (nay là Chi cục QLTT Hà Nội) đã ban hành Quyết định số 382/QĐ-QLTTHN ngày 13/8/2024 về việc kiểm tra chuyên đề việc chấp hành các quy định của pháp luật trong kinh doanh vàng trên địa bàn TP Hà Nội năm 2024. Qua kiểm tra, trong năm 2024 lực lượng QLTT Hà Nội đã phát hiện, xử lý 107 vụ vi phạm liên quan hoạt động kinh doanh vàng. Cụ thể, phạt vi phạm hành chính số tiền 1 tỷ 362 triệu đồng; Xử lý tịch thu, buộc tiêu hủy hàng hóa vi phạm lượng hàng hóa trị giá 163 triệu đồng bao gồm: 1 mặt dây chuyền vàng, 1 đôi khuyên tai trang sức vàng, 2 lượng vàng miếng không rõ nguồn gốc, xuất xứ; 13 đôi bông tai giả mạo nhãn hiệu Chanel; 7 chiếc nhẫn và mặt dây chuyền giả mạo nhãn hiệu Chanel.

Thực tế cho thấy việc triển khai các biện pháp nghiệp vụ kiểm soát mặt hàng vàng lưu thông trên thị trường của lực lượng QLTT Hà Nội đã góp phần giảm đáng kể tình trạng gian lận chất lượng và ngăn chặn dòng vàng kém chất lượng lưu thông trên thị trường. Việc yêu cầu các cơ sở phải niêm yết giá công khai, minh bạch cũng giúp hạn chế hiện tượng các cửa hàng kinh doanh vàng thổi giá, bán chênh giá trong các đợt giá vàng có những biến động.

Hoạt động kiểm tra cũng buộc các doanh nghiệp và hộ kinh doanh tuân thủ tốt hơn các quy định pháp luật, từ đó làm giảm tình trạng đầu cơ, qua đó nâng cao niềm tin của người dân khi mua bán vàng. Quan trọng hơn, công tác kiểm tra, kiểm soát còn đóng vai trò giúp ổn định tình hình thị trường trong các thời điểm nhạy cảm, góp phần giữ vững trật tự thương mại và hỗ trợ mục tiêu điều hành kinh tế vĩ mô của Chính phủ.

Phó Chi cục trưởng Chi cục QLTT Hà Nội Kiều Đình Cảnh cho biết, hiện nay sự vận động của thị trường vàng đã vượt ra khỏi phạm vi một mặt hàng thông thường. Đã trở thành một yếu tố ảnh hưởng trực tiếp đến an ninh tài chính – tiền tệ quốc gia, vì vậy đòi hỏi sự vào cuộc mạnh mẽ, kịp thời của các cơ quan quản lý. Hà Nội đóng vai trò như một thị trường trung tâm, nơi tập trung mật độ lớn các cơ sở kinh doanh vàng và phản ứng nhanh trước những biến động giá. 

Quá trình kiểm tra hoạt động kinh doanh vàng trong thời gian qua cho thấy, để thu lời nhiều cửa hàng kinh doanh vàng đã có hành vi gian lận tuổi vàng, kinh doanh vàng không hóa đơn chứng từ, đến tình trạng “niêm yết một giá, bán một giá”, hay lợi dụng chênh lệch giá để đầu cơ, tăng giá gây thiệt hại cho người tiêu dùng, ảnh hưởng đến nên kinh tế. Bên cạnh đó, bối cảnh thị trường vàng nhiều biến động, một số tổ chức cá nhân lợi dụng tâm lý tích trữ của người dân để trà trộn vàng giả, vàng kém chất lượng, hàng hóa giả mạo nhãn hiệu…

Kiên quyết làm trong sạch thị trường

Nhìn nhận về thị trường kinh doanh vàng trong thời gian tới, các chuyên gia kinh tế cho biết, nhằm hướng tới thị trường vàng minh bạch và hiện đại, nhà nước đã từng bước giảm mức độ độc quyền trong sản xuất và lưu thông vàng miếng, đồng thời nghiên cứu mô hình Sở Giao dịch Vàng Quốc gia. Tuy nhiên khi nguồn cung vàng trở nên đa dạng hơn, nhiều doanh nghiệp có thể tham gia sản xuất, nhập khẩu vàng nguyên liệu, nguy cơ về vàng nhập lậu, vàng không đạt chuẩn có xu hướng gia tăng, đặc biệt tại các cửa hàng nhỏ lẻ.

Điều này đòi hỏi lực lượng QLTT phải siết chặt việc kiểm tra về nguồn gốc, chứng từ, tiêu chuẩn, nhãn hiệu, ghi nhãn, định lượng qua đó bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng. Bên cạnh đó, trong quá trình mở cửa thị trường và thu hẹp khoảng cách giá trong nước và giá thế giới có thể tạo ra những “đợt sóng” ngắn hạn do tâm lý thị trường. Khi đó, các hành vi “niêm yết giá một đằng, bán một nẻo”, tăng giá bất hợp lý, găm hàng, đầu cơ lợi dụng chênh lệch giá sẽ có xu hướng xuất hiện nhiều hơn. Đây là nhóm hành vi cần được kiểm tra qua đó phát hiện và xử lý nghiêm để bảo đảm kỷ cương thương mại.

Thông tin từ Chi cục QLTT Hà Nội cho thấy, để làm trong sạch thị trường kinh doanh vàng, Chi cục QLTT Hà Nội đã ban hành Văn bản số 918/QLTT-NVTH ngày 20/10/2025 chỉ đạo các Đội QLTT triển khai các giải pháp liên quan đến mặt hàng vàng. Trong đó tập trung kiểm tra, xử lý các sản phẩm vàng trang sức giả mạo các nhãn hiệu nổi tiếng như Chanel, Louis Vuitton, Pandora… Đồng thời đẩy mạnh công tác tuyên truyền, hướng dẫn để các cơ sở kinh doanh thực hiện đúng quy định, đồng thời phối hợp chặt chẽ với các cơ quan chức năng trong kiểm định, giám sát và phòng chống gian lận.

Từ đầu năm đến nay, thông qua hoạt động kiểm tra, Chi cục QLTT TP Hà Nội đã phát hiện xử lý 1 vụ việc đối với hành vi kinh doanh mua vàng miếng nhưng không có giấy phép kinh doanh mua, bán vàng miếng; xử phạt vi phạm hành chính 819 triệu đồng; tịch thu sung ngân sách nhà nước 1 lượng vàng miếng giá trị 81 triệu đồng.

“Tuy nhiên để tạo thuận lợi cho lực lượng QLTT kiểm tra, kiểm soát hoạt động kinh doanh vàng đòi hỏi cơ quan chức năng tiếp tục hoàn thiện hệ thống pháp luật theo hướng rõ ràng, phù hợp với thực tế để các cơ sở kinh doanh dễ tuân thủ. Đồng thời, lực lượng QLTT phải được tăng cường đào tạo chuyên môn, trang bị kiến thức nhận diện vi phạm, kỹ năng kiểm định – giám định, nhằm nâng cao hiệu quả xử lý. Công tác tuyên truyền, hướng dẫn doanh nghiệp cũng cần được lồng ghép thường xuyên trong mỗi đợt kiểm tra để nâng cao ý thức chấp hành.

Song song với đó, tăng cường phối hợp liên ngành giữa các lực lượng chức năng sẽ là giải pháp quan trọng để kịp thời phát hiện, ngăn chặn các hành vi vi phạm và hạn chế chồng chéo trong kiểm tra. Những định hướng này không chỉ giúp củng cố kỷ cương thương mại, mà còn tạo nền tảng cho việc xây dựng một thị trường vàng minh bạch, ổn định và an toàn hơn trong giai đoạn tới”-ông Cảnh kiến nghị.