Chuyển đổi số bước vào giai đoạn tăng tốc

Theo PGS.TS Nguyễn Thường Lạng, tỷ trọng đóng góp của kinh tế số vào GDP Việt Nam đang ngày càng được nâng cao. Tỷ trọng kinh tế số Việt Nam khoảng 17-18% năm 2024 và có thể tăng lên khoảng 50% năm 2045 (dự kiến). Chỉ số TFP tăng từ 47% lên 55% giai đoạn 2026-2030.

“Kinh tế số giúp tăng tổng cầu, thúc đẩy tổng cung, thúc đẩy năng suất lao động và hiệu quả kinh tế với các mô hình kinh doanh mới. Thương mại điện tử cho phép doanh nghiệp, đặc biệt là doanh nghiệp nhỏ và vừa (SME), tiếp cận thị trường toàn cầu. Trong khi đó, năng suất lao động cũng được tăng nhờ các công cụ số hỗ trợ ra quyết định nhanh và chính xác hơn”- PGS.TS Nguyễn Thường Lạng nhấn mạnh.

Ông lấy ví dụ, nông nghiệp số giúp tối ưu lượng nước và phân bón; sản xuất thông minh giảm lãng phí vật liệu, Công nghiệp tự động hóa, robot hóa, AI hóa và tiết kiệm lao động thủ công, đơn giản hóa thao tác và tối ưu hóa quy trình. Xuất hiện công nhân thông minh, nhà máy thông minh, công nghiệp thông minh…

Kinh tế số thúc đẩy đổi mới sáng tạo và khởi nghiệp, tạo môi trường linh hoạt để thử nghiệm ý tưởng mới, giảm rào cản gia nhập thị trường. Ví như Các nền tảng số và hệ sinh thái đổi mới sáng tạo (startup, fintech, edtech, healthtech…) phát triển mạnh, góp phần đa dạng hóa cơ cấu kinh tế.

Về vai trò kinh tế số góp phần chuyển đổi mô hình tăng trưởng từ mô hình dựa vào tài nguyên, lao động giá rẻ sang mô hình dựa trên tri thức, công nghệ và đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số. Theo tính toán, quá trình dịch cơ cấu Việt Nam từ tỷ trọng nông nghiệp 12% năm 2024 xuống 1% năm 2045, công nghiệp và dịch vụ tăng lên 99% đòi hỏi tốc độ giảm tỷ trọng trung bình năm khoảng 0,55%. Đây là bước chuyển then chốt giúp nâng cao chất lượng tăng trưởng và phát triển bền vững.

Kinh tế số còn thúc đẩy tài chính toàn diện và giảm bất bình đẳng, đó là ngân hàng số, ví điện tử, thanh toán không tiền mặt giúp người dân ở vùng sâu vùng xa tiếp cận dịch vụ tài chính dễ dàng hơn. Nhờ đó, mọi tầng lớp xã hội đều có cơ hội tham gia vào nền kinh tế. Qua đó, khắc phục cơ bản tình trạng bất bình đẳng, tài năng xuất hiện khắp nơi, cơ hội phát triển vô hạn và sự sang tạo chuyển hướng cơ bản theo hướng chưa từng có về hình thức, nội dung, tác động và phương thức vận hành.

Một điểm rất quan trọng, theo PGS.TS Nguyễn Thường Lạng là ứng dụng kinh tế số sẽ tăng tính minh bạch và hiệu quả quản trị. Dữ liệu số giúp chính phủ số và doanh nghiệp nâng cao năng lực quản lý, minh bạch hóa quy trình, chống tham nhũng và thất thoát. “Quản trị công thông minh giúp cải thiện môi trường kinh doanh và năng lực cạnh tranh quốc gia. Tạo nền tảng thay đổi mô hình quản trị, áp dụng mô hình gia tốc, hệ sinh thái quản trị và kết nối rộng nhất, chi phí thấp nhất, tốc độ cao nhất, tiêu chuẩn hoàn hảo nhất”- PGS.TS Nguyễn Thường Lạng nhấn mạnh.

Với những vai trò lớn phân tích trên, kinh tế số giúp Việt Nam nâng cao năng lực cạnh tranh quốc tế, thu hút đầu tư chất lượng cao, phát triển kinh tế tuần hoàn và gia tăng giá trị trong chuỗi cung ứng toàn cầu. PGS.TS Nguyễn Thường Lạng chỉ ra rằng việc triển khai nền tảng dữ liệu quốc gia, cải thiện pháp lý số và thúc đẩy sáng tạo là yếu tố sống còn để hội nhập sâu rộng.

Với mục tiêu đưa kinh tế số trở thành động lực tăng trưởng và xã hội số trở thành môi trường sống, Việt Nam đang ghi nhận những kết quả nổi bật trong 10 tháng đầu năm 2025. Các chỉ số về doanh thu ngành, kim ngạch xuất khẩu công nghệ, số lượng doanh nghiệp số và mức độ tham gia của người dân vào không gian số đều tăng mạnh, cho thấy chuyển đổi số đã đi vào chiều sâu và lan tỏa trên phạm vi toàn quốc.

Trong Nghị quyết số 57-NQ/TW ngày 22/12/2024 về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia, Bộ Chính trị đã đặt mục tiêu đến năm 2030, quy mô kinh tế số đạt tối thiểu 30% GDP.

Tầm nhìn của Nghị quyết cũng nhấn mạnh đến năm 2045, Việt Nam sẽ có quy mô kinh tế số đạt ít nhất 50% GDP, trở thành một trong những trung tâm công nghiệp công nghệ số của khu vực và thế giới, nằm trong nhóm 30 quốc gia dẫn đầu thế giới về đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số.

Năm 2025, Việt Nam xác định chủ đề chuyển đổi số là "Chuyển đổi số toàn dân, toàn diện, toàn trình để tăng tốc, bứt phá phát triển kinh tế số", thể hiện rõ định hướng của Chính phủ về một tiến trình chuyển đổi mang tính bao trùm, trong đó người dân là trung tâm, doanh nghiệp là động lực và Nhà nước giữ vai trò kiến tạo.

Hiện nay, cả hệ thống chính trị đang nỗ lực để thực hiện theo các mục tiêu này. Các chính sách đầu tư mạnh mẽ từ Chính phủ vào hạ tầng phần cứng và phần mềm, bao gồm băng thông rộng, mạng viễn thông và các trung tâm dữ liệu. Cùng với đó, các quy định pháp lý cũng đang được sửa đổi để hỗ trợ quá trình này. Chính phủ đã nhấn mạnh các nhiệm vụ trọng tâm, trong đó có yêu cầu hoàn thiện cơ chế thông thoáng và phát triển hạ tầng số thông suốt, bao gồm đẩy mạnh phủ sóng 5G, hệ thống cáp quang, vệ tinh, đặc biệt là cơ sở dữ liệu…

Bên cạnh hạ tầng cứng, cải thiện thể chế, việc nâng cao chất lượng nhân lực và cũng là yếu tố quan trọng không thể thiếu. Các cơ sở đào tạo cần triển khai các chương trình giảng dạy nhằm nâng cao trình độ công nghệ thông tin cho đội ngũ nhân lực hiện tại.

Có thể nói, chuyển đổi số ở Việt Nam đang đi từ tầm nhìn đến hành động, từ chính phủ đến doanh nghiệp và từng người dân. Đây không đơn thuần là việc số hóa dịch vụ, mà là quá trình đổi mới toàn diện mô hình tăng trưởng, phương thức quản trị và năng lực cạnh tranh quốc gia, thúc đẩy tăng trưởng nhanh, bền vững.