Đà Nẵng hướng đến sử dụng năng lượng hiệu quả, giảm phát thải

Sáng 30/12, tại Đà Nẵng đã diễn ra hội thảo “Chiến lược phát triển năng lượng sạch và khung đầu tư cho các khu công nghiệp cấp tỉnh”. Chương trình do Bộ Tài chính phối hợp Văn phòng Dịch vụ Dự án của Liên Hợp quốc (UNOPS) tổ chức.

Ông Trương Minh, Phó Cục trưởng Cục Đầu tư nước ngoài, Bộ Tài chính cho biết trong bối cảnh Việt Nam đang triển khai mạnh mẽ các cam kết về tăng trưởng xanh và chuyển dịch năng lượng, đặc biệt hướng tới mục tiêu phát thải ròng bằng không vào năm 2050, phát triển năng lượng sạch gắn với hệ thống khu công nghiệp được xác định là một trong những trụ cột quan trọng.

Các khu công nghiệp không chỉ là động lực tăng trưởng kinh tế mà còn là không gian then chốt để thúc đẩy sử dụng năng lượng hiệu quả, giảm phát thải và thu hút dòng vốn đầu tư chất lượng cao. Tuy nhiên, thực tiễn triển khai cho thấy quá trình phát triển năng lượng sạch trong các khu công nghiệp vẫn đang đối mặt với nhiều thách thức, từ việc đồng bộ quy hoạch năng lượng và quy hoạch phát triển khu công nghiệp, hoàn thiện khung chính sách, đến cơ chế huy động và phân bổ nguồn lực tài chính, đặc biệt là nguồn vốn từ khu vực tư nhân.

Theo ông Trương Minh, Bộ Tài chính đánh giá cao sự đồng hành và hỗ trợ của Chương trình Đối tác Chuyển dịch Năng lượng Đông Nam Á (ETP) do UNOPS triển khai, cũng như sự tham gia tích cực của các chuyên gia, nhà hoạch định chính sách và đại diện các địa phương. Bộ Tài chính và các cơ quan liên quan tiếp tục nghiên cứu, hoàn thiện chính sách tài chính, tạo môi trường đầu tư minh bạch, ổn định và hấp dẫn cho phát triển năng lượng sạch trong thời gian tới.

Đồng quan điểm, bà Đoàn Thị Ngọc Thủy, Phó Trưởng phòng Xây dựng và Môi trường (Ban Quản lý Khu công nghệ cao và các khu công nghiệp Đà Nẵng), cho rằng trạng các khu công nghiệp lâu đời tại Đà Nẵng, điển hình là Hòa Khánh, đang phản ánh rõ nét thách thức của một "khu công nghiệp nâu" – mô hình đã phát triển nhưng đang suy thoái.

Khu công nghiệp đang đối mặt với 3 thách thức mang tính hệ thống: thứ nhất, khủng hoảng hạ tầng kỹ thuật, sau hơn 20 năm vận hành, hệ thống giao thông, cấp thoát nước đã xuống cấp, nghiêm trọng nhất là các nhà máy xử lý nước thải tập trung có nguy cơ quá tải hoặc công nghệ không còn đáp ứng quy chuẩn xả thải ngày càng nghiêm ngặt. Thứ hai, xung đột quy hoạch và thiếu vùng đệm. Thứ ba, công nghệ sản xuất lạc hậu do nhiều nhà máy sử dụng dây chuyền cũ, tiêu tốn năng lượng và tài nguyên…

Vì vậy, bà Đoàn Thị Ngọc Thủy khẳng định chuyển đổi sang khu công nghiệp sinh thái là một quá trình gian nan, đòi hỏi phải thay đổi tư duy từ "khai thác - sản xuất - thải bỏ" sang kinh tế tuần hoàn. Những khó khăn về tài chính hay công nghệ là hiện hữu, nhưng cái giá phải trả cho việc chậm trễ chuyển đổi - là ô nhiễm môi trường và mất đi sức hút đầu tư - sẽ còn lớn hơn rất nhiều. Với lộ trình và các cơ chế hỗ trợ tài chính như đã đề xuất, Ban Quản lý tin tưởng rằng Đà Nẵng sẽ tiên phong kiến tạo nên những khu công nghiệp xanh, hiện đại, xứng đáng với vị thế thành phố động lực của miền Trung.

Ông Nguyễn Thái Sơn, Phó Chủ tịch Hiệp hội Năng lượng Việt Nam (VEA), cho rằng các vùng đều sở hữu tiềm năng lớn trong việc phát triển điện mặt trời mái nhà. Cụ thể, tại miền Nam có bức xạ cao và nhiều khu công nghiệp lớn nên là vùng ưu tiêm; miền Bắc có bức xạ thấp hơn nhưng có các khu công nghiệp cạnh cảng biển và cụm công nghiệp chế biến lớn; miền Trung có tiềm năng tốt nhưng chịu thời tiết khắc nghiệt cục bộ. Do đó, chiến lược phát triển và thiết kế cơ chế linh hoạt cần phân vùng ưu tiên theo địa phương.

Hiện Việt Nam có 431 khu công nghiệp và hơn 1.000 cụm công nghiệp. Dự kiến sẽ có thêm 221 khu công nghiệp mới, 76 khu công nghiệp mở rộng và 22 khu công nghiệp điều chỉnh quy hoạch. Theo Bộ Công Thương, hiện tại công suất điện mặt trời mái nhà khu công nghiệp trên 3.200 MW; tiềm năng kỹ thuật có thể đạt trên 40.000 MWp; khả năng thực hiện đến năm 2030 có thể đạt 20.000 MWp. Ông Nguyễn Thái Sơn dẫn chứng việc sử dụng điện mặt trời mái nhà sẽ giúp giảm chi phí tiêu thụ điện, ổn định sản xuất trong giờ cao điểm. Đồng thời, phát triển điện mặt trời mái nhà còn giúp cải thiện hình ảnh “khu công nghiệp xanh”, thu hút FDI và các nhà sản xuất có tiêu chuẩn môi trường cao…