Đặc khu – động lực phát triển mới trong kỷ nguyên vươn mình của đất nước

Phú Quốc hướng tới trung tâm kinh tế, du lịch tầm quốc gia, quốc tế

Trong khuôn khổ phiên thảo luận về văn kiện Đại hội tại hội trường Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng diễn ra chiều 21/1, Đại hội đã nghe Bí thư Đảng ủy Đặc khu Phú Quốc (tỉnh An Giang) Lê Quốc Anh - đại diện Đảng bộ Đặc khu Phú Quốc trình bày tham luận với chủ đề “Phát triển Đặc khu Phú Quốc thành trung tâm kinh tế, du lịch – dịch vụ tổng hợp tầm cỡ quốc gia, quốc tế”.

Theo ông Lê Quốc Anh, Phú Quốc có vị trí, vai trò đặc biệt quan trọng trong chiến lược phát triển kinh tế – xã hội, an ninh quốc phòng và đối ngoại của cả nước, của vùng Đồng bằng sông Cửu Long và của tỉnh An Giang. Đặc khu có diện tích tự nhiên khoảng 575km², dân số hơn 160.000 người, sở hữu bờ biển dài, vùng biển rộng, nằm trên các tuyến hàng hải, hàng không quốc tế huyết mạch, là cửa ngõ hàng không và giao thương đối ngoại của Việt Nam với khu vực và thế giới.

Thực hiện Nghị quyết số 13-NQ/TW ngày 2/4/2022 của Bộ Chính trị, Phú Quốc được định hướng trở thành “Trung tâm dịch vụ, du lịch sinh thái chất lượng cao, du lịch biển, đảo tầm cỡ quốc gia và quốc tế, kết nối với các trung tâm kinh tế lớn trong khu vực và thế giới”. Đặc biệt, thực hiện ý kiến chỉ đạo của đồng chí Tổng Bí thư Tô Lâm tại buổi làm việc với tỉnh An Giang cuối tháng 11/2025, Phú Quốc được xác định là cực tăng trưởng đột phá, lấy phát triển kinh tế biển, du lịch, dịch vụ hiện đại, đổi mới sáng tạo làm trọng tâm.

Trong nhiệm kỳ 2020–2025, với sự quan tâm chỉ đạo sát sao của Trung ương, Tỉnh ủy, UBND tỉnh An Giang; sự nỗ lực của cả hệ thống chính trị, sự đồng thuận của Nhân dân và cộng đồng doanh nghiệp, Đảng bộ Đặc khu Phú Quốc đã triển khai quyết liệt, đồng bộ các giải pháp phát triển kinh tế – xã hội, du lịch, dịch vụ và đạt nhiều kết quả nổi bật.

Tốc độ tăng trưởng kinh tế của Phú Quốc duy trì ở mức cao, bình quân 19,6%/năm. Khu vực thương mại – du lịch tăng 68,45% so với đầu nhiệm kỳ, đóng góp quan trọng vào ngân sách chung của tỉnh An Giang. Thương hiệu du lịch Phú Quốc ngày càng được khẳng định, thường xuyên có mặt trong danh sách những điểm đến nổi tiếng của thế giới.

Riêng năm 2025, Phú Quốc đón 8,3 triệu lượt khách du lịch, vượt 18,1% kế hoạch, tăng 38,5% so với cùng kỳ. Trong đó, khách quốc tế đạt 1,9 triệu lượt, vượt 86% kế hoạch, tăng 93,6% so với cùng kỳ. Những con số này cho thấy sức bật mạnh mẽ của “Đảo Ngọc” trên bản đồ du lịch khu vực và quốc tế.

Từ những kết quả nổi bật đó, Phú Quốc vinh dự được Trung ương lựa chọn là địa điểm tổ chức Tuần lễ cấp cao APEC 2027, sự kiện đối ngoại có ý nghĩa đặc biệt quan trọng, mở ra cơ hội lớn để Phú Quốc hoàn thiện kết cấu hạ tầng, nâng tầm vị thế và tạo động lực phát triển mới cho những năm tiếp theo.

Cùng với phát triển kinh tế, Đặc khu Phú Quốc luôn chú trọng công tác bảo vệ tài nguyên, môi trường, tăng cường kiểm tra, xử lý các hành vi vi phạm về đất đai, trật tự xây dựng, trật tự đô thị. Công tác quốc phòng – an ninh được giữ vững ổn định, trật tự an toàn xã hội được bảo đảm. Đặc khu đã triển khai hiệu quả Nghị quyết số 31-NQ/TU về tăng cường bảo đảm an ninh trật tự và Nghị quyết số 02-NQ/TU về xây dựng Phú Quốc không ma túy, trở thành “Đơn vị kiểu mẫu về an ninh trật tự và văn minh đô thị”.

Hướng tới mục tiêu đưa An Giang trở thành đầu tàu kinh tế của vùng Đồng bằng sông Cửu Long, nhất là sau khi tổ chức thành công Tuần lễ cấp cao APEC 2027, Phú Quốc được xác định là động lực mới, sức bật mới cho phát triển nhanh và bền vững.

Để thực hiện thắng lợi các mục tiêu đề ra, Đảng bộ Đặc khu Phú Quốc xác định quyết tâm chính trị cao nhất, triển khai đồng bộ nhiều nhiệm vụ, giải pháp trọng tâm. Trong đó, đặc khu sẽ thực hiện nghiêm túc, đầy đủ, hiệu quả các cơ chế, chính sách đặc thù vượt trội, khai thác tối đa tiềm năng, lợi thế và thời cơ, góp phần hoàn thành mục tiêu tăng trưởng hai con số của tỉnh An Giang.

Phú Quốc tập trung rà soát, cập nhật quy hoạch, bảo đảm đồng bộ với quy hoạch của tỉnh, vùng và quốc gia, với yêu cầu chất lượng và tầm nhìn vươn tầm thế giới. Đặc biệt, triển khai các dự án đảo nhân tạo trên biển theo Quyết định số 150/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ, với quy mô 4.500ha tại các khu vực như Bãi Vòng, Nam An Thới… Đây được xác định là dự án mang tính đòn bẩy quan trọng cho tăng trưởng của Đặc khu trong nhiệm kỳ 2025–2030.

Cùng với đó, Phú Quốc đẩy mạnh thực hiện Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị, lấy khoa học – công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số làm động lực tăng trưởng; nâng cao năng lực quản trị, chuyển từ tư duy quản lý hành chính sang tư duy phục vụ người dân và doanh nghiệp. Đặc khu chú trọng phát triển đô thị xanh, đô thị thông minh, đô thị du lịch theo hướng đồng bộ, hiện đại, thân thiện môi trường.

Công tác quản lý, bảo vệ và sử dụng hiệu quả tài nguyên, nhất là đất đai, khoáng sản, tài nguyên rừng, tiếp tục được tăng cường. Phú Quốc triển khai các đề án du lịch sinh thái dưới tán rừng, được xác định là tiềm năng chưa được đánh thức của đảo.

Bên cạnh phát triển kinh tế, Đặc khu Phú Quốc chú trọng bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa, văn hóa bản địa, lấy người dân làm trung tâm của sự phát triển, gắn với tôn vinh các giá trị văn hóa vật thể và phi vật thể. Công tác xây dựng Đảng, nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, nhất là đội ngũ cán bộ trong hệ thống chính trị, được xác định là nhiệm vụ then chốt, nhằm đáp ứng yêu cầu hội nhập và phát triển sâu rộng.

Đặc khu cũng đặt mục tiêu trở thành đơn vị kiểu mẫu về an ninh trật tự và văn minh đô thị, hướng tới hòn đảo không tội phạm, không ma túy; huy động cả hệ thống chính trị, người dân và cộng đồng doanh nghiệp chuẩn bị tốt nhất cho APEC 2027, với phương châm “Mỗi người dân, mỗi doanh nghiệp Phú Quốc là một đại sứ du lịch”.

Cô Tô – minh chứng cho phát triển xanh, bền vững tại Quảng Ninh

Cũng trong chiều 21/1, Đại hội XIV của Đảng đã nghe tham luận của đồng chí Lê Ngọc Hân - Tỉnh ủy viên, Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch HĐND Đặc khu Cô Tô (tỉnh Quảng Ninh) với chủ đề “Bảo vệ môi trường, thích ứng với biến đổi khí hậu – trụ cột chiến lược trong phát triển bền vững của kỷ nguyên mới nhìn từ thực tiễn Đặc khu Cô Tô”.

Chủ tịch HĐND Đặc khu Cô Tô Lê Ngọc Hân cho biết, Quảng Ninh là địa phương có 2.077 đảo, chiếm khoảng 2/3 số đảo của cả nước, diện tích đất liền và biển tương đương nhau. Đây là địa bàn hội tụ đầy đủ những mâu thuẫn của quá trình phát triển, chịu tác động trực tiếp của biến đổi khí hậu, nước biển dâng.

Nhận diện rõ thách thức, từ giai đoạn 2011–2015, Đảng bộ tỉnh Quảng Ninh đã chủ động, sáng tạo, quyết liệt thực hiện chuyển đổi mô hình tăng trưởng từ “nâu” sang “xanh”, dựa trên ba trụ cột thiên nhiên – con người – văn hóa. Quảng Ninh kiên định giảm dần phụ thuộc vào khai thác tài nguyên thâm dụng, phát triển mạnh du lịch, dịch vụ, công nghệ cao và kinh tế biển bền vững.

Nghị quyết Đại hội Đảng bộ tỉnh lần thứ XVI và Chương trình hành động của Ban Chấp hành Đảng bộ tỉnh khẳng định quan điểm xuyên suốt: phát triển kinh tế – xã hội gắn với bảo vệ môi trường, không đánh đổi môi trường lấy tăng trưởng; lấy khoa học – công nghệ và chuyển đổi xanh làm động lực chính.

Cô Tô là đặc khu tiền tiêu phía Đông Bắc của Tổ quốc, án ngữ cửa ngõ Vịnh Bắc Bộ, có vị trí đặc biệt quan trọng về quốc phòng – an ninh, chủ quyền biển đảo. Đây là một trong 13 đặc khu của cả nước được thành lập sau sắp xếp đơn vị hành chính khi thực hiện mô hình chính quyền hai cấp, khẳng định chiến lược lớn của Đảng trong tiến ra biển gắn với giữ vững địa bàn chiến lược.

Đặc khu Cô Tô quản lý 74 đảo, diện tích biển khoảng 300km², lớn gấp 6 lần diện tích đất nổi; thường xuyên chịu ảnh hưởng của bão, áp thấp nhiệt đới và gió mùa Đông Bắc. Trong bối cảnh đó, Cô Tô luôn xác định bảo vệ môi trường là bảo vệ chính “ngôi nhà sống” của mình, thích ứng biến đổi khí hậu là yêu cầu tất yếu.

Đặc khu kiên định lấy môi trường sinh thái biển đảo làm “giá trị cốt lõi” và “lợi thế cạnh tranh bền vững”. Địa phương phát triển du lịch xanh, sàng lọc nghiêm ngặt, loại bỏ các dự án có nguy cơ gây ô nhiễm môi trường. Thành quả là thương hiệu “Cô Tô xanh – sạch – đẹp – bền vững” được khẳng định, minh chứng bằng việc Đặc khu vinh dự nhận Giải thưởng Du lịch bền vững ASEAN tháng 1/2026 tại Philippines.

Một dấu ấn quan trọng khác là đột phá trong bảo tồn đa dạng sinh học. Tháng 12/2025, tỉnh Quảng Ninh ban hành quyết định thành lập Khu bảo tồn biển Cô Tô – Đảo Trần, cụ thể hóa quan điểm của Đảng về quản lý, sử dụng bền vững tài nguyên thiên nhiên, bảo vệ và phục hồi hệ sinh thái.

Song song với đó, Cô Tô đẩy mạnh chuyển đổi số trong quản trị xanh, thực hiện Nghị quyết số 57-NQ/TW, đặt mục tiêu trước năm 2030 trở thành hình mẫu chuyển đổi số khu vực hải đảo; tăng cường ứng dụng công nghệ trong quản lý tài nguyên, quản trị biến đổi khí hậu, chuyển từ ứng phó bị động sang chủ động thích ứng.

Đặc khu bảo đảm phát triển kinh tế – xã hội hài hòa, bền vững, nâng cao chất lượng cuộc sống Nhân dân; kiên định phát triển kinh tế biển xanh, lấy du lịch – dịch vụ làm chủ lực gắn với bảo tồn thiên nhiên.

Hạ tầng thích ứng biến đổi khí hậu được đầu tư đồng bộ, với nhiều công trình trọng điểm như cầu vượt biển Cô Tô lớn – Thanh Lân, hệ thống giao thông trục chính, đê kè kiên cố. Năm 2025, Khu neo đậu tránh trú bão gắn với dịch vụ hậu cần nghề cá đi vào hoạt động, trở thành điểm tựa vững chắc cho ngư dân vùng biển Bắc Vịnh Bắc Bộ, gắn với bảo đảm quốc phòng – an ninh.

Những kết quả tại Cô Tô cho thấy giữ được biển sạch – đảo xanh chính là giữ sinh kế, giữ ổn định xã hội và củng cố thế trận lòng dân nơi tuyến đầu Tổ quốc. Giai đoạn 2025–2030, Đảng bộ Đặc khu Cô Tô đặt ra các chỉ tiêu cao hơn về môi trường, phấn đấu 100% rác thải đại dương tại các bãi biển du lịch được thu gom, xử lý, tiến tới loại bỏ đồ nhựa dùng một lần.

Từ Phú Quốc đến Cô Tô, các tham luận tại Đại hội XIV của Đảng đã làm nổi bật vai trò của đặc khu trong chiến lược phát triển đất nước giai đoạn mới. Một bên là trung tâm kinh tế – du lịch – dịch vụ tổng hợp vươn tầm quốc gia, quốc tế; một bên là hình mẫu phát triển xanh, bền vững gắn với bảo vệ môi trường, thích ứng biến đổi khí hậu và giữ vững chủ quyền biển đảo.

Thực tiễn cho thấy, khi quan điểm của Đảng được vận dụng đúng đắn, sáng tạo và phù hợp điều kiện cụ thể, các đặc khu không chỉ phát huy tiềm năng, lợi thế riêng có mà còn mở ra không gian phát triển mới, tạo động lực tăng trưởng nhanh, bền vững, đóng góp quan trọng cho sự nghiệp phát triển đất nước trong kỷ nguyên vươn mình của dân tộc.