Đằng sau thảm họa cháy chung cư Hong Kong: do công nhân hút thuốc hay nguyên nhân khác?

Ngay cả khi vụ hỏa hoạn thảm khốc tại Tai Po, Hong Kong (Trung Quốc) tiếp diễn suốt đêm, hàng loạt giả thuyết về nguyên nhân của thảm họa này đã được đưa ra. Các chuyên gia và người dân cho rằng rất có thể đây là kết quả của sự kết hợp nhiều yếu tố.

Giới chức cam kết sẽ điều tra nguyên nhân của vụ cháy chết chóc cấp độ 5 - mức nguy hiểm cao nhất, khiến ít nhất 44 người thiệt mạng, trong đó có một lính cứu hỏa; 45 người trong tình trạng nguy kịch. Ngoài ra, 279 người khác vẫn đang mất tích và 3 người bị bắt do liên quan vụ việc. 

Nghi ngờ lập tức dồn vào khả năng chống cháy của hệ thống giàn giáo, tốc độ lan nhanh của các mảnh vỡ đang cháy bị gió cuốn đi, cũng như cáo buộc công nhân hút thuốc bất cẩn trong quá trình cải tạo quy mô lớn khu nhà ở tại Tai Po, gồm 8 tòa nhà cao 31 tầng.

Đám cháy, bắt đầu ở một trong các tòa nhà vào giữa chiều ngày 26/11 và lan sang 7 trong tổng số 8 tòa nhà của khu Wang Fuk Court chỉ trong vài giờ và tiếp tục bùng phát dữ dội vào tối cùng ngày. 

Toàn bộ các tòa nhà đều được bao phủ bởi giàn giáo và lưới che, trong bối cảnh khu này đang trong đợt cải tạo quy mô lớn kể từ tháng 7/2024.

Ông Gary Au Gar-hoe, người phát ngôn bộ phận kỹ thuật phòng cháy của Hiệp hội Kỹ sư Hong Kong, cho biết giàn giáo tre vẫn có thể bốc cháy ngay cả khi lưới bao đã được phủ một lớp chất chống cháy, trong khi nhiệt bức xạ từ đám cháy cũng có thể khiến các tòa nhà lân cận phát hỏa. 

“Nếu những mảng lửa lớn rơi xuống tòa nhà đối diện, trong khi xung quanh có các vật liệu dễ cháy như giấy báo, gỗ hay sơn, thì sẽ dẫn đến mức độ hỏa hoạn nghiêm trọng như hôm nay,” ông Au cho biết.

Vị kỹ sư đồng ý rằng quy mô của vụ cháy cho thấy có thể tồn tại thiếu sót ở một hoặc nhiều khâu, bao gồm vật liệu an toàn cháy nổ sử dụng cho giàn giáo, công tác quản lý an toàn trong quá trình thi công và ý thức của công nhân.

Vụ cháy bắt đầu ngay trước 15h, được nâng lên báo động cấp 4 vào lúc 15h34, trước khi tăng lên cấp cao nhất là báo động số 5 vào lúc 18h22.

Ông Au cho biết đám cháy được cho là khởi phát từ giàn giáo ở các tầng thấp của một tòa nhà, sau đó lan lên các tầng cao hơn và xâm nhập vào các căn hộ bên trong.

“Ngoài giàn giáo, bên trong còn có các loại rác như giấy báo và những vật dễ cháy khác. Một khi những thứ này bốc cháy, toàn bộ đám lửa sẽ càng mạnh hơn,” ông nói.

“Khi lửa lan lên cao và bén vào lớp lưới, nó sẽ lan vào các căn hộ bên trong.”

Ông Au cho biết theo hướng dẫn của Cơ quan Xây dựng Hong Kong, lưới bao giàn giáo tre bắt buộc phải được phủ một lớp chất chống cháy - loại hóa chất giúp làm chậm sự lan rộng của lửa trên bề mặt, nhưng lớp lưới này vẫn có thể bị bắt lửa.

“Giàn giáo có khả năng chống cháy, nhưng không phải là vật liệu không thể cháy,” ông Au nhấn mạnh.

Vị kỹ sư cũng cho biết gió lớn xuất hiện trong ngày 26/11 cũng góp phần làm đám cháy lan rộng. 

Hình ảnh và video tại hiện trường cho thấy các mảnh vỡ đang cháy rơi từ các tầng cao của những tòa nhà bị lửa bao trùm xuống mặt đất, trong đó một số bị gió cuốn vào giàn giáo tre của các khối nhà bên cạnh thuộc Wang Fuk Court.

Trong khi nguyên nhân vụ cháy vẫn chưa được xác định, một số cư dân nói với SCMP rằng họ đã thấy công nhân cải tạo hút thuốc ngay tại công trường.

Kenny Tam, 45 tuổi, làm việc trong ngành bán lẻ, cho biết việc cải tạo mặt ngoài tòa nhà đã diễn ra khoảng một năm, và một số cư dân đã phàn nàn về chất lượng thi công.

“Một số người nói họ còn thấy công nhân hút thuốc. Những lời phàn nàn như vậy đã kéo dài nửa năm nay rồi,” ông nói.

Ông Kwong Pui-lun, cựu chủ tịch Ban quản lý chủ sở hữu Wang Fuk Court và là cư dân của tòa Wang Tao House thuộc khu vực, cho biết từng chứng kiến những vấn đề tương tự.

“Tôi luôn thấy công nhân xây dựng hút và vứt tàn thuốc khắp nơi,” ông Kwong nói. 

Ông Derek Armstrong Chan, Phó Giám đốc Cơ quan Cứu hỏa Hong Kong, cho biết với báo giới rằng nhiệt độ bên trong các tòa nhà đang cháy đã gây cản trở lớn cho công tác chữa cháy.

Chuyên gia Au cho biết một yếu tố khác khiến đám cháy lan rộng là nhiệt bức xạ phát ra trong quá trình cháy, làm cho các vật dễ cháy ở xung quanh cũng bốc lửa.

“Giống như đang ở trong một cái lò nướng. Nhiệt bao phủ toàn bộ bề mặt tường bên ngoài; trong trường hợp này, đồ đạc bên trong cũng sẽ cháy,” ông nói.