Đào tạo truyền thông sáng tạo trong kỷ nguyên AI

Sự kiện nằm trong chuỗi hoạt động kỷ niệm 20 năm thành lập Khoa Quan hệ công chúng và Quảng cáo. Dịp này, Khoa ra mắt chuyên ngành “Truyền thông sáng tạo và Quảng cáo”, đồng thời giới thiệu chương trình Cử nhân quốc tế Truyền thông sáng tạo, Thương hiệu và Quảng cáo.

Hội thảo tập trung làm rõ yêu cầu đổi mới đào tạo, phát triển năng lực sáng tạo và giúp người học làm chủ AI, giữ vững vai trò của con người trong hoạt động truyền thông.

Phát biểu khai mạc, Phó Giáo sư, Tiến sĩ Phạm Minh Sơn, Giám đốc Học viện Báo chí và Tuyên truyền ghi nhận vai trò đi đầu của Khoa. Ông cho rằng, đưa AI vào giảng đường không còn là lựa chọn; điều quan trọng là giúp người học vững vàng, không lệ thuộc vào công cụ. “Công nghệ có thể nâng cao hiệu suất lao động, nhưng việc xác định mục tiêu và giá trị của mỗi sản phẩm truyền thông vẫn thuộc về con người”, ông nhấn mạnh.

Giáo sư, Tiến sĩ Tạ Ngọc Tấn, nguyên Phó Chủ tịch Thường trực Hội đồng Lý luận Trung ương, nguyên Giám đốc Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh, nguyên Giám đốc Học viện Báo chí và Tuyên truyền, ví người làm giáo dục như những người phải chạy đầu tiên trong cuộc marathon phát triển của xã hội.

Nhà trường cần đi trước, dự báo và chuẩn bị. “Cái chúng ta đào tạo không phải là cái đã có sẵn trong đầu, mà là cái chúng ta chưa có”, ông nói, đồng thời hoan nghênh cách tiếp cận lấy con người làm trung tâm, gắn đào tạo với thực tiễn.

Theo Tiến sĩ Nguyễn Thị Minh Hiền, Trưởng Khoa Quan hệ công chúng và Quảng cáo, sau 20 năm, Khoa đã và đang đào tạo hơn 3.000 người học ở ba bậc; tỷ lệ sinh viên tốt nghiệp có việc làm đúng ngành đạt trên 90%. Khảo sát hơn 400 sinh viên cho thấy 67,5% quan tâm đến vị trí Content/Creative, còn 59,7% tự tin nhất ở kỹ năng sáng tạo ý tưởng. “Vị trí mong muốn nhất và kỹ năng tự tin nhất gặp nhau ở cùng một điểm, đó là sáng tạo”, bà Minh Hiền chia sẻ.

Tuy nhiên, AI đang tác động mạnh vào chính lĩnh vực sáng tạo. Theo Viện Nghiên cứu Báo chí Reuters, 56% lãnh đạo các cơ quan truyền thông coi sáng tạo nội dung là lĩnh vực có rủi ro lớn nhất về uy tín khi ứng dụng AI. Khi máy có thể viết, vẽ, dựng video trong vài phút, người làm nghề cần vượt khỏi thao tác sản xuất để kiến tạo ý nghĩa. Vì vậy, đào tạo người làm chủ AI, thay vì bị AI thay thế, đã trở thành yêu cầu cấp thiết.

Từ yêu cầu đó, Khoa ra mắt chuyên ngành “Truyền thông sáng tạo và Quảng cáo”, với các học phần như Ứng dụng AI trong truyền thông sáng tạo, Tổ chức sản xuất livestream và podcast, Bản sắc nghề và khởi nghiệp truyền thông sáng tạo. Khoa cũng giới thiệu chương trình Cử nhân quốc tế Truyền thông sáng tạo, Thương hiệu và Quảng cáo, được nhượng quyền từ Đại học Middlesex (Vương quốc Anh).

Tại phiên tham luận, ông Lê Quốc Vinh, Chủ tịch Hội đồng quản trị Lê Bros nhận định, AI giúp phổ cập năng lực làm truyền thông nhưng cũng khiến sản phẩm có nguy cơ trở nên đồng nhất. Trọng tâm của nghề vì thế chuyển từ sản xuất nội dung sang kiến tạo ý nghĩa. “Thứ khó tìm nhất hiện nay không phải là bài viết trôi chảy hay hình ảnh bắt mắt, mà là ý tưởng thực sự mới, góc nhìn sâu sắc và câu chuyện chạm được vào trải nghiệm sống của con người”, ông Lê Quốc Vinh nói.

Trong khi đó, ông Nguyễn Đức Lam, Cố vấn chính sách, Viện Nghiên cứu Chính sách và Phát triển Truyền thông khuyến nghị các cơ sở đào tạo sớm ban hành quy chế sử dụng AI cho giảng viên, sinh viên, đồng thời đưa đạo đức AI vào chương trình đào tạo song hành với kỹ năng thực hành. Ông ví kỹ năng khai thác AI là “chân ga”, còn đạo đức và trách nhiệm là “chân phanh”.

Tiến sĩ Tạ Bích Loan, Nhà sáng lập Media AI Lab, giảng viên Học viện Ngoại giao, nguyên Trưởng Ban Sản xuất các chương trình Giải trí, Đài Truyền hình Việt Nam chia sẻ kinh nghiệm từ video “Tết Cảm ơn”.

Sau khi sinh viên được tập huấn phương pháp kể chuyện, tỷ lệ tác phẩm sử dụng hình ảnh AI giảm từ khoảng 20% xuống dưới 10%. Theo bà, những câu chuyện được kể bằng chất liệu đời thực có khả năng chạm đến người xem, cho thấy công nghệ cần song hành với khả năng quan sát và cảm nhận cuộc sống.