Điền kinh Việt Nam sau ASIAD 20: Kiên trì đầu tư, chờ ngày bứt phá

Vẫn còn khoảng cách lớn với sân chơi châu lục

Tại ASIAD 18 năm 2018, điền kinh Việt Nam từng giành 2 Huy chương vàng, 3 Huy chương đồng. Đến ASIAD 19 năm 2023, đội tuyển không giành được huy chương. Còn tại ASIAD 20, đội đặt mục tiêu giành 1 Huy chương vàng, 1 Huy chương bạc và 1 Huy chương đồng. Kết quả là đội chỉ giành được Huy chương đồng nội dung tiếp sức hỗn hợp 4x400m nam nữ.

Ở nội dung giành Huy chương đồng, vận động viên Nguyễn Thị Hằng của điền kinh Hà Nội góp mặt trong đội hình thi đấu vòng loại, cùng các đồng đội giành quyền vào chung kết. Thành tích của đội là điểm sáng đáng ghi nhận, song chưa thể khỏa lấp kết quả không như kỳ vọng.

Đáng chú ý, ba tổ tiếp sức được đầu tư gồm 4x400m nữ, 4x400m nam và 4x100m nữ đều không lọt vào nhóm bốn đội mạnh nhất ở chung kết. Ở các nội dung cá nhân, Tạ Ngọc Tưởng chỉ xếp thứ 10 nội dung 400m nam; còn Lê Thị Cẩm Tú đứng thứ 7 nội dung 200m nữ. Trước đó, cả hai đều được kỳ vọng có thể tạo đột phá, giành huy chương sau quá trình chuẩn bị và tập huấn.

Chuyên gia Dương Đức Thủy, nguyên phụ trách Bộ môn Điền kinh của Tổng cục Thể dục thể thao (nay là Cục Thể dục thể thao Việt Nam thuộc Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch) cho rằng, tấm Huy chương đồng duy nhất của đội tuyển điền kinh Việt Nam tại ASIAD 20 là kết quả đáng ghi nhận, nhưng chưa thể làm hài lòng giới chuyên môn. Vì ASIAD là nơi các quốc gia đưa lực lượng mạnh nhất tham dự, nên đội tuyển cần theo sát thành tích của đối thủ để xác định cơ hội cạnh tranh bằng những chỉ số cụ thể.

Phó Cục trưởng Cục Thể dục thể thao Việt Nam, Trưởng đoàn Thể thao Việt Nam tại ASIAD 20 Nguyễn Hồng Minh chia sẻ, chỉ tiêu huy chương của các đội tuyển, trong đó có đội tuyển điền kinh, được xây dựng trên cơ sở dự báo chuyên môn, kết quả và phong độ thực tế của vận động viên, cũng như xác định nhóm đối thủ cạnh tranh. Trước đại hội, đội tuyển điền kinh đã tham dự một số giải đấu quan trọng của châu Á. Tiếp đó, các vận động viên ở những nội dung trọng điểm được đưa sang Trung Quốc tập huấn nhằm cải thiện thành tích. Tuy nhiên, kết quả thi đấu cho thấy quá trình chuẩn bị chưa chuyển hóa kỳ vọng thành số huy chương tương xứng.

Hướng đi nào cho chu kỳ ASIAD tiếp theo?

Cũng theo ông Nguyễn Hồng Minh, thành tích của đội tuyển điền kinh Việt Nam ở ASIAD 20 dù thế nào cũng là cơ sở để ngành Thể thao rà soát hiệu quả đầu tư, công tác tuyển chọn và cách xác định nội dung mũi nhọn cho kỳ ASIAD tiếp theo.

Trong khi đó, chuyên gia Dương Đức Thủy đề xuất, thay vì phân tán nguồn lực, điền kinh Việt Nam cần xác định rõ môn, nội dung và vận động viên có tiềm năng, từ đó xây dựng lộ trình huấn luyện riêng, với mục tiêu thành tích cụ thể ở từng giai đoạn.

Theo ông Dương Đức Thủy, phát hiện tài năng cần bắt đầu từ lứa tuổi 12-13, để đến khoảng 16-17 tuổi, vận động viên có thể đạt thành tích tương đương nhóm tuyển thủ hiện nay. Công tác tuyển chọn cần kết hợp khoa học, công nghệ để đánh giá thể chất, dự báo tiềm năng phát triển và định hướng nội dung sở trường. Khi đã lựa chọn được hướng đi, quá trình đào tạo cần được kiểm tra thường xuyên. Kết quả thi đấu đều phải được phân tích để điều chỉnh giáo án.

Cùng với vận động viên, đội ngũ huấn luyện viên cũng cần được đầu tư tương xứng. Theo ông Dương Đức Thủy, cần mời chuyên gia nước ngoài ở những nội dung đòi hỏi trình độ kỹ thuật cao, đồng thời tạo điều kiện để huấn luyện viên trong nước học tập, trao đổi chuyên môn ở các nền điền kinh phát triển nhằm nâng cao chất lượng huấn luyện. Về lựa chọn nội dung, điền kinh Việt Nam nên chú trọng hơn những nội dung đòi hỏi yếu tố kỹ thuật, phù hợp với điều kiện thể chất và khả năng phát triển của vận động viên trong nước.

Ở góc độ địa phương, Trưởng Bộ môn Điền kinh (Trung tâm Huấn luyện và Thi đấu thể thao Hà Nội thuộc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Hà Nội) Nguyễn Công Nam chỉ ra, điền kinh Hà Nội có thể đóng góp vào quá trình xây dựng lực lượng kế cận thông qua việc phát hiện, đào tạo vận động viên trẻ và tạo điều kiện thi đấu, tập huấn để tích lũy kinh nghiệm. Tuy nhiên, để đóng góp ấy chuyển thành thành tích ổn định ở đấu trường châu lục, công tác đào tạo cần gắn với định hướng chuyên môn chung từ phía Cục Thể dục thể thao Việt Nam, có sự phối hợp chặt chẽ giữa địa phương và đội tuyển quốc gia.

Từ nay đến ASIAD 21 tại Doha (Qatar) năm 2030 vẫn còn khoảng thời gian để chuẩn bị, nhưng không đủ dài nếu công tác tuyển chọn và đầu tư tiếp tục dàn trải. Bài học từ ASIAD 20 cho thấy, chỉ khi xác định đúng mũi nhọn, kiên trì đầu tư và kiểm chứng tiến bộ bằng những chuẩn chuyên môn của châu lục, điền kinh Việt Nam mới có cơ sở hướng tới thành tích ngang tầm châu Á trong tương lai.