Định hình các ngành kinh tế mũi nhọn của Thủ đô

Trong hành trình ấy, cộng đồng doanh nghiệp giữ vai trò quan trọng trong việc biến tiềm năng, lợi thế và định hướng phát triển thành năng lực cạnh tranh của kinh tế Thủ đô.

Tạo dư địa cho những động lực tăng trưởng mới

Hiện, Hà Nội có khoảng 19.000 doanh nghiệp thành lập mới với 397.900 tỷ đồng vốn đăng ký, tăng 21% về số doanh nghiệp, vốn đăng ký gấp 2,5 lần cùng kỳ; khoảng 7.400 doanh nghiệp quay trở lại hoạt động, tăng 24%. Trong bức tranh với nhiều gam màu tươi sáng ấy, những ngành nghề mũi nhọn chính là nét vẽ tươi tắn nhất, nổi bật nhất...

Lĩnh vực mũi nhọn đầu tiên phải kể đến là công nghiệp công nghệ cao và công nghiệp công nghệ số. Hà Nội có lợi thế về hệ thống trường đại học, viện nghiên cứu, nguồn nhân lực chất lượng cao cùng Khu Công nghệ cao Hòa Lạc - không gian được kỳ vọng trở thành hạt nhân nghiên cứu, phát triển và đổi mới sáng tạo. Những bước đi của doanh nghiệp cho thấy quá trình này đã bắt đầu tiến vào những mắt xích cụ thể của chuỗi giá trị.

Trong lĩnh vực bán dẫn, FPT đang tham gia từ thiết kế, đào tạo nhân lực đến kiểm thử, đóng gói chip. Tháng 1-2026, doanh nghiệp công bố thành lập nhà máy kiểm thử và đóng gói tiên tiến chip bán dẫn, qua đó hướng tới hoàn thiện hơn hệ sinh thái bán dẫn do doanh nghiệp Việt tham gia.

Tại một diễn đàn về bán dẫn, trí tuệ nhân tạo và đổi mới sáng tạo tổ chức tại Hà Nội tháng 8-2026, Tổng Giám đốc Tập đoàn FPT Nguyễn Văn Khoa cho rằng, phát triển bán dẫn cần bắt đầu từ bài toán thị trường: “Sản phẩm có bán được không, bán cho ai và Việt Nam giữ lại được bao nhiêu giá trị”. Cách đặt vấn đề này cho thấy yêu cầu lớn hơn đối với việc hình thành các ngành kinh tế mũi nhọn: Không chỉ thu hút được những dự án công nghệ cao mà còn cần tạo điều kiện để doanh nghiệp Việt Nam tham gia ngày càng sâu vào chuỗi giá trị và giữ lại tỷ lệ giá trị lớn hơn trong mỗi sản phẩm.

Bên cạnh công nghệ cao, một dư địa đáng kể khác là công nghiệp văn hóa và du lịch. Đây là lĩnh vực vừa tạo ra động lực cho nền kinh tế thành phố, vừa tạo bản sắc riêng của Thủ đô. Hà Nội sở hữu hệ thống di sản, làng nghề, không gian sáng tạo và nguồn tài nguyên văn hóa đặc biệt. Vấn đề đặt ra là làm thế nào biến những “tài nguyên mềm” ấy thành sản phẩm có thị trường và giá trị kinh tế. Thực tế cho thấy, các doanh nghiệp sáng tạo nội dung đang góp phần mở rộng cách khai thác nguồn tài nguyên này.

Sconnect - doanh nghiệp có trụ sở tại Hà Nội - đã xây dựng hệ sinh thái từ sáng tạo nhân vật, sản xuất phim hoạt hình, nội dung số đến giáo dục và các sản phẩm giải trí. Những sản phẩm như Wolfoo tiếp cận khán giả tại nhiều thị trường ngoài Việt Nam. Câu chuyện này cho thấy công nghiệp văn hóa không chỉ dừng ở khai thác di sản phục vụ du lịch mà còn có thể hình thành tài sản trí tuệ, nội dung và thương hiệu có khả năng đi ra thị trường quốc tế.

Bên cạnh đó, du lịch Hà Nội đang hướng tới những chuỗi dịch vụ có giá trị cao hơn. Tháng 3-2026, Hanoitourist và Transerco đã ký kết hợp tác phát triển du lịch giai đoạn 2026 - 2030, kết nối lữ hành, lưu trú, vui chơi giải trí với xe buýt nội đô, City Tour, xe buýt sân bay và các loại hình vận tải du lịch. Sự kết hợp này vừa giúp đa dạng hóa trải nghiệm của du khách, vừa nâng cao hiệu quả khai thác hạ tầng, dịch vụ của các bên.

Xây dựng đội ngũ doanh nghiệp đi đầu

Đứng đầu những ngành kinh tế mũi nhọn luôn phải có những doanh nghiệp đi đầu. Vì vậy, việc xây dựng đội ngũ doanh nghiệp có tâm, có tầm, đủ sức dẫn dắt nền kinh tế Thủ đô có ý nghĩa vô cùng quan trọng. Trong lĩnh vực công nghệ, lợi thế về viện nghiên cứu, trường đại học và nguồn nhân lực chỉ thực sự tạo ra giá trị khi được kết nối với nhu cầu nghiên cứu - phát triển và thương mại hóa sản phẩm của doanh nghiệp.

Với logistics, việc hình thành các trung tâm kho vận hay đầu tư hạ tầng giao thông cần đi cùng những doanh nghiệp có khả năng cung cấp dịch vụ 3PL, 4PL và tiến tới 5PL, logistics số, logistics xanh. Kế hoạch phát triển logistics giai đoạn 2026 - 2030 của Hà Nội cũng đặt ra yêu cầu ứng dụng IoT, dữ liệu lớn, blockchain, chuẩn hóa hệ thống quản lý kho, vận tải và đơn hàng.

Đối với công nghiệp văn hóa và du lịch, bài toán lại là xây dựng những doanh nghiệp có năng lực sáng tạo, thương mại hóa tài sản trí tuệ và kết nối các giá trị văn hóa của Hà Nội với thị trường. Những mô hình từ sản xuất nội dung số, biểu diễn thực cảnh đến liên kết du lịch - vận tải cho thấy dư địa còn rất lớn nếu doanh nghiệp có khả năng tạo ra sản phẩm đủ khác biệt và đưa sản phẩm đến người tiêu dùng trong nước, quốc tế. Điều đó cũng đặt ra yêu cầu chuyển từ phát triển những doanh nghiệp riêng lẻ sang hình thành hệ sinh thái. Doanh nghiệp lớn có thể dẫn dắt thị trường và công nghệ; doanh nghiệp nhỏ và vừa tham gia chuỗi cung ứng; startup mang tới mô hình và sản phẩm mới; trường đại học, viện nghiên cứu cung cấp nhân lực, tri thức và kết quả nghiên cứu. Khi các mắt xích này được kết nối, lợi thế về khoa học - công nghệ, nhân lực, thị trường và văn hóa của Hà Nội mới có thể chuyển thành năng lực cạnh tranh.

Trong “kỷ nguyên vươn mình”, vị thế của doanh nhân Thủ đô vì thế cũng đang được mở rộng. Không chỉ tổ chức sản xuất, kinh doanh và tạo việc làm, cộng đồng doanh nghiệp còn là lực lượng trực tiếp chuyển hóa những lợi thế về tri thức, công nghệ, văn hóa và con người thành những động lực tăng trưởng mới. Khi xuất hiện ngày càng nhiều doanh nghiệp đủ sức dẫn dắt, những lĩnh vực được xác định là mũi nhọn mới thực sự có thể trở thành những “đầu kéo”, đóng góp vào mục tiêu xây dựng một nền kinh tế Thủ đô có giá trị gia tăng cao, sức cạnh tranh lớn và khả năng hội nhập sâu vào chuỗi giá trị khu vực, toàn cầu.

Hà Nội đặt mục tiêu giai đoạn 2026 - 2030 tăng trưởng GRDP bình quân từ 11%/năm trở lên, kinh tế số chiếm khoảng 40% GRDP, công nghiệp văn hóa đóng góp khoảng 9% GRDP. Khu Công nghệ cao Hòa Lạc được định hướng trở thành trung tâm nghiên cứu - phát triển và đổi mới sáng tạo hàng đầu, cùng với đó là phát triển logistics, du lịch và những ngành có hàm lượng công nghệ, giá trị gia tăng cao. Như vậy, bài toán của Hà Nội không đơn thuần là làm cho nền kinh tế “lớn hơn” mà còn phải tạo ra sự thay đổi về chất của mô hình tăng trưởng. Trong quá trình ấy, doanh nghiệp không chỉ là đối tượng thụ hưởng chính sách mà cần trở thành lực lượng trực tiếp tạo ra sản phẩm, công nghệ, thị trường và những chuỗi giá trị mới. Khi đó, nền kinh tế Thủ đô sẽ có lực đủ mạnh, cùng cả nước vững bước tiến lên.