Doanh nghiệp cẩn trọng với rủi ro thương mại
Kinhtedothi - Doanh nghiệp (DN) Việt Nam cần coi việc phòng ngừa lừa đảo, tránh rủi ro thương mại là một phần trong chiến lược kinh doanh dài hạn, không chỉ để bảo vệ tài sản mà còn giữ vững uy tín trên thị trường toàn cầu.
Doanh nghiệp Việt thiệt đơn, thiệt kép
Thông tin từ Hiệp hội Hồ tiêu và cây gia vị Việt Nam, hiện nay xảy ra tình trạng một số DN nhập khẩu Ai Cập có hành vi gian lận thương mại, nhiều lần trì hoãn, thất hứa thanh toán khi hàng đến cảng nhằm ép giá gây thiệt hại không nhỏ cho DN xuất khẩu Việt Nam.
Nhiều hợp đồng xuất khẩu nông sản của doanh nghiệp Việt Nam bị đối tác lừa đảo, trục lợi.
Đặc điểm chung của các vụ việc này là hợp đồng xuất khẩu nông sản (quế, hạt tiêu, cà phê…) được ký thông qua môi giới, không đàm phán trực tiếp với bên mua do người mua không nói tiếng Anh. Ngoài ra, có dấu hiệu các DN này cấu kết với ngân hàng để không hoàn trả các bộ chứng từ gốc theo yêu cầu từ phía Ngân hàng Việt Nam.
Còn theo Thương vụ Việt Nam tại Bắc Kinh (Trung Quốc), từ đầu năm đến nay, thương vụ nhận được nhiều đơn, thư của DN đề nghị hỗ trợ giải quyết các vấn đề vướng mắc và tranh chấp hợp đồng mua bán với DN, nhà cung cấp Trung Quốc. Nhiều vụ việc cho thấy DN vẫn chưa chú trọng vấn đề hợp đồng, thậm chí có giao dịch mua bán không có hợp đồng mà chỉ thực hiện qua chứng từ đơn giản.
Trong các vụ việc phát sinh vừa qua hầu hết thanh toán theo phương thức điện chuyển tiền (T/T), thậm chí chuyển 100% giá trị hợp đồng kể cả có hợp đồng giá trị rất lớn, trong khi DN Việt là người mua với những lợi thế nhất định.
Thống kê của Bộ Công Thương cho thấy, từ năm 2022 đến nay, các DN xuất nhập khẩu của Việt Nam liên tiếp gặp phải tình trạng lừa đảo trong giao dịch thương mại quốc tế. Những vụ việc này diễn ra ở mọi thị trường từ châu Phi, Trung Ðông, Ấn Ðộ đến các quốc gia phát triển như Mỹ, Hà Lan, Italy, Đức… với những thủ đoạn tinh vi hơn và giá trị lừa đảo ngày càng lớn hơn, có những vụ việc lên tới hàng triệu USD.
Hầu hết, những vụ việc này đều được Ðại sứ quán, Thương vụ Việt Nam tại các nước hỗ trợ để đòi lại số hàng hóa, tiền đã mất, nhưng việc tìm lại được hàng hóa hay tiền đã bị lừa là việc rất khó khăn, tốn kém cả thời gian và tiền bạc. Do đó, trong bối cảnh hoạt động xuất khẩu của Việt Nam đang ngày càng được đẩy mạnh, nguy cơ DN trong nước bị gian lận thương mại quốc tế lại càng gia tăng.
Cẩn trọng để tránh bẫy lừa đảo
Trong bối cảnh hội nhập sâu rộng, xuất khẩu của Việt Nam tăng trưởng mạnh mẽ, mở ra nhiều cơ hội tiếp cận thị trường toàn cầu. Tuy nhiên, đi cùng cơ hội là những rủi ro thương mại quốc tế, lừa đảo ngày càng tinh vi, từ việc gian lận chất lượng hàng hóa đến chiếm đoạt thanh toán quốc tế. Không ít DN đã thiệt hại nặng nề vì chủ quan hoặc thiếu thông tin.
.Xuất khẩu hàng hóa Việt Nam tăng trưởng mạnh đi kèm với gia tăng rủi ro thương mại quốc tế.
Nhìn nhận về vấn đề này, PGS.TS Nguyễn Thường Lạng - Giảng viên cao cấp Viện Thương mại và Kinh tế quốc tế (Đại học Kinh tế Quốc dân) cho rằng, tình trạng lừa đảo trong thương mại quốc tế hiện nay thực sự đáng lo ngại. Một số sự cố bắt nguồn từ chính phía cung cấp là DN Việt khiến đối tác thiếu niềm tin.
Ví dụ, có trường hợp hàng mẫu gửi đi đạt chất lượng cao, nhưng khi giao hàng thực tế lại bị trộn tạp chất hoặc thay đổi chất lượng. Những hành vi như vậy không phổ biến, nhưng đủ để ảnh hưởng uy tín DN và ngành hàng Việt Nam. Ngoài ra, giao dịch trực tuyến và thanh toán điện tử tiềm ẩn nhiều rủi ro. Một khi xảy ra gian lận, đặc biệt trong thanh toán quốc tế, khả năng thu hồi tiền là cực kỳ thấp.
PGS.TS Nguyễn Thường Lạng đề xuất, Bộ Công Thương cần xây dựng “Sổ tay cảnh báo gian lận thương mại” nhằm tổng hợp các thủ đoạn lừa đảo phổ biến và thiết lập đường dây nóng hỗ trợ DN kịp thời. Về phía DN cần tìm hiểu kỹ năng lực tài chính, pháp lý, uy tín kinh doanh, thông tin tài khoản và trụ sở đối tác. Thậm chí cần kiểm tra mối quan hệ pháp nhân và tài chính của họ. Từ đó, DN mới có thể chủ động chuẩn bị các biện pháp phòng ngừa, giảm thiểu rủi ro và bảo vệ chính mình.
Qua các vụ việc tranh chấp của DN Việt Nam với đối tác, Thương vụ Việt Nam tại Bắc Kinh (Trung Quốc) lưu ý, các giao dịch mua bán với đối tác bất kể giá trị lớn hay nhỏ phải được giao kết bằng hợp đồng với đầy đủ các điều khoản quy định liên quan đến trách nhiệm, quyền lợi và nghĩa vụ của các bên, cơ chế giải quyết nếu phát sinh tranh chấp… Đặc biệt, cần lựa chọn, áp dụng hình thức thanh toán có thể kiểm soát được, cũng như tìm hiểu, xác minh đối tác trước khi ký kết hợp đồng, hợp tác.
