Đường sách Tết TP Hồ Chí Minh góp phần định hình bản sắc văn hóa của thành phố 

Trong nhịp sống sôi động của một siêu đô thị, nhu cầu về những không gian văn hóa mang tính cộng đồng ngày càng trở nên cấp thiết. Cùng với Đường hoa Nguyễn Huệ, Hội Hoa Xuân tại Công viên Tao Đàn, Đường sách TP Hồ Chí Minh trên đường Nguyễn Văn Bình hay Phố ông đồ tại Nhà Văn hóa thanh Niên, Lễ hội Đường sách Tết đã góp thêm một điểm đến đặc biệt trong hành trình du Xuân của người dân thành phố. Không gian ấy, theo nhận định của ông Dương Thành Truyền, đã trở thành một phần của “ký ức cộng đồng”, nơi mỗi mùa Tết được đánh dấu bằng sự gặp gỡ của tri thức, văn hóa và khát vọng phát triển.

Mở đầu năm mới bằng tri thức bồi đắp chiều sâu văn hóa đô thị

Giá trị của Đường sách Tết không chỉ nằm ở số lượng đầu sách hay quy mô tổ chức ngày càng mở rộng, mà ở chiều sâu biểu tượng: mở đầu năm mới bằng tri thức. Trong bối cảnh thành phố không ngừng chuyển động, việc duy trì một không gian dành cho sách giữa trung tâm đô thị thể hiện lựa chọn phát triển dựa trên nền tảng văn hóa và học tập. Đó cũng là cách một đô thị hiện đại khẳng định bản sắc riêng, bản sắc của một thành phố năng động nhưng không tách rời chiều sâu tri thức.

Năm nay, khi Lễ hội Đường sách Tết được mở rộng sang phường Bình Dương và phường Vũng Tàu, thông điệp về sách và văn hóa đọc tiếp tục được lan tỏa trong không gian hành chính mới. Sự mở rộng ấy không đơn thuần là gia tăng diện tích tổ chức, mà còn thể hiện tầm nhìn xây dựng một hệ sinh thái đọc rộng khắp, nơi tri thức hiện diện trong đời sống thường nhật của người dân ở nhiều địa bàn khác nhau.

Một điểm nhấn đáng chú ý của Lễ hội Đường sách Tết Bính Ngọ 2026 là khu trưng bày, giới thiệu các tác phẩm đạt và đề cử Giải thưởng Sách Quốc gia. Dù kết quả Giải thưởng năm 2025 chưa được công bố chính thức, việc giới thiệu 50 tác phẩm vào vòng chung khảo đã tạo nên một “điểm chạm” quan trọng đối với bạn đọc quan tâm đến đời sống xuất bản trong nước.

Danh mục đề cử trải rộng trên nhiều lĩnh vực: chính trị, kinh tế, khoa học xã hội và nhân văn; giáo dục, khoa học tự nhiên và công nghệ, đổi mới sáng tạo; văn hóa, văn học và nghệ thuật; thiếu niên, nhi đồng. Sự tham gia của 21 nhà xuất bản trên cả nước cho thấy diện mạo đa dạng và sức sống của ngành xuất bản Việt Nam. Nhiều đơn vị có số lượng tác phẩm đề cử nổi bật, phản ánh nỗ lực đầu tư chiều sâu và dài hạn cho những công trình giá trị.

“Lì xì sách” từ phong trào đầu Xuân đến nếp sống văn hóa bền vững

Không chỉ dừng lại ở việc trưng bày, giới thiệu thành tựu xuất bản, Lễ hội Đường sách Tết còn phản ánh một xu hướng đáng ghi nhận trong xã hội: “lì xì sách”, tặng sách đầu năm. Theo ông Dương Thành Truyền, đây là một hoạt động mang ý nghĩa sâu sắc, đặc biệt đối với thế hệ trẻ. Nếu những lời chúc đầu Xuân thường gắn với sức khỏe, bình an, phú quý hay thành công, thì “lì xì sách” gửi gắm một lời chúc dài hạn hơn: chúc cho sự trưởng thành và phát triển bền vững thông qua tri thức.

Sách, trong ý nghĩa đó, không chỉ là món quà vật chất, mà là sự trao gửi kỳ vọng. Khi ông bà, cha mẹ, thầy cô “mừng tuổi” cho con cháu bằng một cuốn sách hay phiếu mua sách, đó cũng là cách khuyến khích thói quen tự đọc, tự học, nuôi dưỡng năng lực tư duy độc lập và chiều sâu tâm hồn. Thông điệp “đọc sách chính là món quà mang theo cả tương lai” vì thế không chỉ mang tính khẩu hiệu, mà phản ánh quan điểm phát triển con người dựa trên nền tảng tri thức.

Quan trọng hơn, việc tặng sách không nên chỉ giới hạn trong những ngày đầu năm. Khi sách trở thành quà tặng trong dịp sinh nhật, khen thưởng học tập, động viên thành tích; khi cơ quan, doanh nghiệp, tổ chức xã hội coi sách như một phần thưởng, một hình thức khích lệ; khi việc trao tặng tri thức trở thành thói quen ứng xử, thì “lì xì sách” sẽ vượt ra khỏi phạm vi một hoạt động phong trào để trở thành một nét sinh hoạt văn hóa bền vững.

Trong bối cảnh xây dựng xã hội học tập và thúc đẩy đổi mới sáng tạo, những không gian như Lễ hội Đường sách Tết có ý nghĩa chiến lược. Chúng không chỉ tạo ra sự kiện văn hóa theo mùa, mà còn góp phần hình thành thói quen, nếp nghĩ và chuẩn mực mới: khai Xuân bằng tri thức, phát triển bằng học tập suốt đời. Khi đó, Đường sách Tết không chỉ là nơi bán sách hay tham quan, mà là biểu tượng của một thành phố lựa chọn tri thức làm nền tảng cho tương lai.

Nhìn từ chặng đường đã qua, có thể khẳng định rằng Lễ hội Đường sách Tết đã thực sự trở thành một phần của ký ức cộng đồng đô thị. Mỗi mùa Xuân, giữa sắc hoa và nhịp sống rộn ràng, hình ảnh những gia đình dạo bước giữa các gian sách, những em nhỏ nâng niu cuốn sách mới, những cuộc trò chuyện về văn chương, lịch sử, khoa học… đã góp thêm một lớp trầm tích văn hóa cho thành phố. Và chính từ những trầm tích ấy, bản sắc của một đô thị tri thức từng bước được bồi đắp, vững vàng và bền lâu.