Gặp lại người từng là “Dũng sĩ diệt Mỹ” ở tuổi 13

Những ngày tháng Tám, càng gần đến dịp Lễ kỷ niệm 60 năm Chiến thắng Vạn Tường (18/8/1965 - 18/8/2025), Bảo tàng Chiến thắng Vạn Tường (xã Vạn Tường, tỉnh Quảng Ngãi) lại càng trở nên rộn ràng, sôi động. Nơi đây đang lưu giữ hàng trăm hình ảnh, hiện vật gắn với Chiến thắng Vạn Tường vang dội, cũng là địa chỉ đỏ giáo dục lòng yêu nước cho thế hệ trẻ.

Giữa dòng người từ khắp miền ngược xuôi, ông Đoàn Văn Luyện (73 tuổi, xã Bình Sơn, tỉnh Quảng Ngãi) dừng bước thật lâu trước bức ảnh thời niên thiếu của mình. Bức ảnh được trưng bày trang trọng cùng dòng chữ: “Em Đoàn Văn Luyện (13 tuổi), ở xã Bình Thạnh, nay thuộc xã Bình Sơn, đã dũng cảm, mưu trí sử dụng lựu đạn của lính Mỹ gài sẵn để tiêu diệt 13 tên địch tại chốt Xã An, góp phần vào phong trào “Tuổi nhỏ, chí lớn, làm việc anh hùng” do tỉnh phát động, năm 1965”.

Nhìn cậu bé gầy gò, ánh mắt kiên định trong khung hình đen trắng, ông Luyện khẽ cười: “Ngày ấy…". Câu nói buông ra lửng lơ, ông lại để ký ức kéo mình trở lại những năm tháng chiến tranh ác liệt.

Tháng 5/1965, Mỹ cho 1 tiểu đoàn lính thủy đánh bộ đổ quân chiếm đóng Núi Đất (xã Bình Thạnh, huyện Bình Sơn), điểm cao ở các xã Bình Chánh, Bình Đông (huyện Bình Sơn)-nay là xã Bình Sơn và xã Vạn Tường- án ngữ phía nam căn cứ Chu Lai và khống chế toàn bộ phía đông bắc huyện Bình Sơn, hòng biến các xã trên thành “vùng trắng”.

Cậu bé Luyện, nhờ được lính Mỹ “ưu ái” cho ra vào khu đóng quân, đã thuộc từng đường đi, chốt gác.

Một ngày, cậu mưu trí dùng chính lựu đạn địch gài sẵn để tiêu diệt 13 lính Mỹ tại chốt xã An. Thành tích ấy khiến Đoàn Văn Luyện trở thành biểu tượng của phong trào “Tuổi nhỏ, chí lớn, làm việc anh hùng”, được phong danh hiệu “Dũng sĩ diệt Mỹ”.

Cuối năm 1966, Luyện được dự Đại hội Dũng sĩ diệt Mỹ miền Trung lần thứ nhất và theo Bí thư Khu ủy Khu 5 Võ Chí Công vượt Trường Sơn ra Bắc. Ở Hà Nội, cậu lần đầu gặp Bác Hồ – vị lãnh tụ giản dị với áo kaki bạc, dép cao su, mũ công nhân.

“Lần đầu nhìn thấy Bác, tôi bàng hoàng vì sự giản dị, thân thương. Tất cả chúng tôi vây quanh, được Bác ôm hôn từng cháu…”- ông Luyện xúc động nhớ lại.

Ra Bắc chưa lâu, sau khi chữa khỏi bệnh sốt rét, ông vào học tại Trường Nguyễn Văn Trỗi. Năm 1969, ông lại được gặp Bác. Dù sức khỏe đã yếu hơn, Bác vẫn hỏi thăm từng cháu, mời ăn cơm chung, gắp thức ăn và tặng mỗi người vài cuốn sách “người tốt, việc tốt”.

“Tấm ảnh chụp chung với Bác và Bác Tôn Đức Thắng tôi luôn mang theo khi trở lại chiến trường. Nhiều lần hành quân lại lấy ra xem. Về quê, tôi treo trang trọng trong nhà, kể cho con cháu nghe để chúng noi gương”- ông kể.

Tháng 3/1969, ông cùng các thiếu niên dũng sĩ đón bà Melba Hernandez (Chủ tịch Ủy ban Cuba đoàn kết với Việt Nam) và chụp hình chung với Bác.

Sau khi hoàn thành việc học, ông Luyện trở thành sĩ quan thông tin, công tác tại Quân khu 5, rồi làm giáo viên trường hạ sĩ quan ở Phù Cát. Ngày hòa bình, ông về quê, dù mang trong mình di chứng những vết thương thời chiến, vẫn tích cực tham gia các phong trào địa phương.

“Lời dặn của Bác là kim chỉ nam cho tôi suốt đời. Tôi luôn nhắc con cháu phải sống có trách nhiệm, biết cống hiến và yêu thương”- ông nói.

Kỷ niệm 60 năm Chiến thắng Vạn Tường (18/8/1965 – 18/8/2025), ông Luyện và đồng đội của mình về thăm lại chiến trường xưa để cùng nhau ôn lại những tháng ngày chiến đấu đầy gian khổ nhưng oai hùng.

Nguyên Đội trưởng Đội Trinh sát đặc công Quân khu V Lê Văn Thọ cho hay: “Đoàn Văn Luyện giác ngộ cách mạng từ rất sớm, tự nguyện đi theo đội công tác của bộ đội và được giao nhiệm vụ đến nơi Mỹ đóng quân để nắm tình hình rồi báo cáo lại. Thời đó không ai làm được, chỉ có Luyện mới làm được, là một “Dũng sĩ diệt Mỹ” ở tuổi thiếu niên”.