Giữ hồn Tết Việt từ nghi lễ dựng cây nêu ở Quốc Oai

Sáng 10/2 (tức ngày 23 tháng Chạp năm Ất Tỵ), tại chùa Long Đẩu và Đình Ngô Sài (xã Quốc Oai), chư Tăng, Phật tử cùng các bậc cao niên địa phương đã trang trọng tổ chức lễ dựng cây nêu – một nghi lễ truyền thống mang đậm bản sắc văn hóa dân gian Việt Nam mỗi dịp Tết đến, Xuân về.

Theo Đại đức Thích Đạo Khuê – Ủy viên Ban Trị sự Phật giáo TP Hà Nội, Thư ký Ban Nghi lễ, Phó ban Thông tin Phật giáo TP, Trưởng ban Đại diện Phật giáo liên xã Quốc Oai, lễ dựng cây nêu (hay còn gọi là lễ Thượng Nêu) là một nghi thức không thể thiếu trong đời sống tâm linh của người Việt mỗi dịp Tết cổ truyền. Cây nêu được dựng lên để báo hiệu Tết đã đến, mở đầu cho chuỗi ngày lễ thiêng liêng, gửi gắm niềm tin vào những điều tốt đẹp, may mắn trong năm mới.

Theo quan niệm dân gian, cây nêu mang ý nghĩa xua đuổi tà ma, điều dữ, đánh dấu sự chuyển giao giữa năm cũ và năm mới; đồng thời cầu mong mưa thuận gió hòa, mùa màng bội thu, gia đình yên vui, hạnh phúc. Đến mùng Bảy tháng Giêng, khi cây nêu được hạ xuống, cũng là lúc người nông dân chính thức bước vào vụ mùa đầu năm.

Cây nêu tại chùa Long Đẩu và Đình Ngô Sài được chọn từ cây tre cao, thẳng, trên ngọn treo những vật mang ý nghĩa tâm linh theo phong tục truyền thống. Trong tiếng chuông chùa ngân vang, giữa không gian trang nghiêm của đình – chùa làng cổ, nghi lễ được thực hiện cẩn trọng, thành kính, thể hiện lòng tri ân tổ tiên, thần linh và khát vọng về một năm mới an lành.

Đáng chú ý, trên ngọn nêu treo dải lụa đỏ dài 6 mét, cá chép, chuông gió, khánh gỗ; thân nêu được trang trí thêm đèn LED, tạo nên sự hài hòa giữa yếu tố truyền thống và hơi thở hiện đại. Những chi tiết này không chỉ làm tăng tính thẩm mỹ cho nghi lễ, mà còn gửi gắm ước nguyện về sự hanh thông, thuận hòa, quốc thái dân an.

Trong tâm thức dân gian Việt Nam, việc dựng cây nêu không đơn thuần là một nghi lễ, mà còn mang ý nghĩa trấn trạch, xua đuổi tà khí. Từ truyền thuyết “Sự tích cây nêu ngày Tết” – câu chuyện Phật giúp dân chống lại sự áp bức của loài quỷ, đến tục lệ treo bùa, chuông gió trên ngọn nêu, tất cả đều phản ánh ước vọng muôn đời của con người về cuộc sống bình yên, ấm no, hạnh phúc.

Trong bối cảnh đời sống hiện đại có nhiều đổi thay, việc duy trì và tổ chức trang trọng các nghi lễ truyền thống như lễ dựng cây nêu ngày Tết không chỉ góp phần bảo tồn di sản văn hóa phi vật thể, mà còn khẳng định tinh thần trân trọng cội nguồn, hướng con người tới những giá trị thiện lành, nhân văn.

Lễ dựng cây nêu tại chùa Long Đẩu và Đình Ngô Sài vì thế không chỉ là nghi thức đầu Xuân, mà còn là biểu tượng sinh động cho sự giao hòa giữa quá khứ và hiện tại, giữa đời sống tâm linh và sinh hoạt cộng đồng của người dân xã Sài Sơn, huyện Quốc Oai.

Trong khuôn khổ buổi lễ, các đại biểu, chư Tăng và nhân dân còn cùng nhau thực hiện nghi thức thả cá chép, gửi gắm ước nguyện tiễn đưa những điều không may của năm cũ, cầu mong năm mới bình an, may mắn, hanh thông. Nghi thức diễn ra trong không khí trang nghiêm, thành kính, thể hiện nét đẹp văn hóa tâm linh và tinh thần hướng thiện của người dân địa phương mỗi độ Tết đến, Xuân về.