Hà Nội: đề xuất nâng mức xử phạt để tăng tính răn đe với vi phạm phòng cháy chữa cháy

Hôm nay, 28/10, Ủy ban Mặt trận Tổ quốc (MTTQ) Việt Nam TP Hà Nội tổ chức hội nghị phản biện xã hội đối với dự thảo Nghị quyết của HĐND TP “Quy định mức tiền phạt đối với một số hành vi vi phạm hành chính trong lĩnh vực phòng cháy, chữa cháy trên địa bàn TP Hà Nội". Phó Chủ tịch Ủy ban MTTQ Việt Nam TP Phạm Anh Tuấn chủ trì hội nghị.

Chủ cơ sở không khắc phục triệt để các hành vi vi phạm 

Trình bày dự thảo Tờ trình và dự thảo Nghị quyết, Thiếu tướng Nguyễn Hồng Ky - Phó Giám đốc Công an TP Hà Nội cho biết, thực hiện các quy định pháp luật trong lĩnh vực phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ (PCCC&CNCH), thời gian qua, UBND TP Hà Nội đã chỉ đạo lực lượng Cảnh sát PCCC&CNCH, các đơn vị chức năng tăng cường công tác thanh tra, kiểm tra về PCCC trên địa bàn, kiên quyết xử lý những công trình, cơ sở vi phạm về PCCC.

Kết quả từ năm 2022 đến nay, các đơn vị của TP tổ chức kiểm tra an toàn PCCC tổng cộng đối với 220.246 lượt cơ sở; phát hiện và kiến nghị khắc phục 273.649 tồn tại, vi phạm về PCCC; phát hiện 15.634 hành vi vi phạm; xử phạt 7.159 tổ chức, 7.930 cá nhân; phạt tiền trên 159 tỷ đồng và tạm đình chỉ, đình chỉ 4.412 lượt cơ sở.

Cùng đó, TP triển khai áp dụng nhiều biện pháp để cảnh báo, ngăn ngừa vi phạm lĩnh vực PCCC như: đăng tải công khai danh tính công trình, tên chủ đầu tư vi phạm PCCC lên các trang thông tin điện tử; thông báo cơ quan chức năng để xem xét, không duyệt chủ trương đầu tư các dự án mới; ban hành Nghị quyết quy định việc áp dụng biện pháp yêu cầu ngừng cung cấp dịch vụ điện, nước đối với một số hành vi vi phạm về PCCC; chuyển hồ sơ vụ vi phạm để Cơ quan Cảnh sát điều tra nghiên cứu, xem xét xử lý hình sự theo quy định…

Những điều này thể hiện sự nghiêm túc trong công tác xử phạt đối với hành vi vi phạm và quyết tâm, trách nhiệm vì cộng đồng của lực lượng chức năng trong công tác PCCC trước tình hình nóng của công tác PCCC trên địa bàn Thủ đô. Tuy nhiên, trong gần 4 năm qua, trên địa bàn TP đã xảy ra 3.403 vụ cháy và 5 vụ nổ, làm 146 người chết, 106 người bị thương, thiệt hại về tài sản hàng trăm tỷ đồng và gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến an ninh, an toàn xã hội, phát triển kinh tế.

Nghị định số 106/2025/NĐ-CP ngày 15/5/2025 quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực PCCC&CNCH (Nghị định 106) được ban hành là cơ sở pháp lý quan trọng nhưng sau 4 tháng triển khai, qua nghiên cứu xác định, mức xử phạt bằng tiền nhiều hành vi trong lĩnh vực PCCC&CNCH quy định tại Nghị định 106 còn thấp. Có khoảng 20 hành vi vi phạm đã nâng mức phạt tiền so với Nghị định 144/2021/NĐ-CP, nhưng khoảng 160 hành vi còn lại (chiếm khoảng 88,9%) vẫn không thay đổi. Các hành vi có nâng mức thì đều ở nhóm hành vi trước đây có mức xử phạt thấp.

Do vậy, tổng quan mức xử phạt theo Nghị định 106 không tăng nhiều và xét đối với mức sống, thu nhập của người dân trên địa bàn Thủ đô thì mức xử phạt trên còn thấp, chưa thực sự mang tính chất răn đe, cảnh báo nghiêm khắc, phòng ngừa chung, dẫn đến còn các vi phạm về PCCC&CNCH kéo dài, chưa được giải quyết triệt để. Nhiều hành vi vi phạm hành chính về PCCC được lực lượng chức năng phát hiện, kiểm tra, kiến nghị và xử phạt theo quy định, song chủ cơ sở vì chạy theo lợi ích kinh tế, không khắc phục triệt để các hành vi vi phạm PCCC, chấp nhận nộp phạt để tiếp tục vi phạm, bởi lợi nhuận mang lại cao hơn mức xử phạt.

Từ thực tế đó, Thiếu tướng Nguyễn Hồng Ky nêu rõ, căn cứ quy định tại Luật Thủ đô, các quy định hiện hành, căn cứ đánh giá tác động tiêu cực của tình trạng cháy nổ do ý thức chủ quan của cá nhân, cơ sở, tổ chức, DN gây ra thời gian qua và thực tiễn công tác xử lý vi phạm hành chính về PCCC&CNCH trên địa bàn TP, việc Công an TP tham mưu UBND TP trình HĐND TP Nghị quyết “Quy định mức tiền phạt đối với một số hành vi vi phạm hành chính trong lĩnh vực PCCC trên địa bàn TP Hà Nội” là cần thiết và bảo đảm đúng thẩm quyền.

Dự thảo Nghị quyết gồm 2 Điều quy định mức tiền phạt đối với một số hành vi vi phạm hành chính trong lĩnh vực PCCC trên địa bàn TP Hà Nội và tổ chức thực hiện. 4 phụ lục tại dự thảo Nghị quyết quy định các hành vi vi phạm hành chính trong lĩnh vực PCCC áp dụng mức tiền phạt cao hơn mức phạt quy định tại Nghị định 106, bao gồm: 82 hành vi vi phạm áp dụng mức tiền phạt bằng 2 lần mức phạt quy định tại Nghị định 106; 42 hành vi vi phạm áp dụng mức tiền phạt bằng 1,6 lần mức phạt quy định tại Nghị định 106; 9 hành vi vi phạm áp dụng mức tiền phạt bằng 1,5 lần mức phạt quy định tại Nghị định 106; 6 hành vi vi phạm áp dụng mức tiền phạt bằng 1,2 lần mức phạt quy định tại Nghị định 106.

Chia nhóm hành vi vi phạm tương ứng mức xử phạt khác nhau

Nêu ý kiến phản biện xã hội tại hội nghị, các chuyên gia, nhà khoa học bày tỏ nhất trí với sự cần thiết ban hành Nghị quyết để cụ thể hóa Luật Thủ đô và khắc phục tồn tại từ thực tiễn của TP Hà Nội.

PGS.TS Nguyễn Chí Mỳ - nguyên Trưởng Ban Tuyên giáo Thành ủy Hà Nội nêu thực tế, TP đã cố gắng lớn, kiên quyết xử lý nhưng tình trạng vi phạm đưa đến cháy nổ chưa được ngăn chặn triệt để, diễn biến phức tạp, năm sau cao hơn năm trước.

Năm 2023, TP phát hiện, xử lý 2.929 trường hợp vi phạm hành chính về PCCC&CNCH; xử phạt 1.274 tổ chức, 1.656 cá nhân vi phạm; số tiền phạt khoảng 40 tỷ 800 triệu đồng. Năm 2024, phát hiện, xử lý 4.881 trường hợp vi phạm hành chính về PCCC&CNCH; xử phạt 1.586 tổ chức, 3.294 cá nhân vi phạm; số tiền phạt khoảng 35 tỷ 600 triệu đồng.

“Mức xử phạt hiện hành đối với hành vi vi phạm hành chính về PCCC&CNCH là chưa đủ sức răn đe. Trong khi, Hà Nội là trung tâm đầu não chính trị - hành chính quốc gia, trung tâm lớn về kinh tế, chính trị, văn hoá của cả nước, mức độ ảnh hưởng cũng như tác hại do hành vi vi phạm về PCCC là rất lớn. Do đó, việc ban hành Nghị quyết là cần thiết”- PGS. TS Nguyễn Chí Mỳ nhận định.

Đồng tán thành sự cần thiết và nhiều nội dung của dự thảo, TS.KTS. Đào Ngọc Nghiêm - Phó Chủ tịch Hội Quy hoạch phát triển đô thị Việt Nam đề nghị quy định rõ về thẩm quyền xử phạt tại dự thảo Nghị quyết, nhằm thuận tiện cho thực hiện và giám sát; làm rõ hơn việc tổ chức thực hiện đối với chính quyền cấp xã cũng như việc tham gia giám sát quá trình tổ chức thực hiện của các DN, tổ dân phố, hộ gia đình.

Đáng chú ý, Chủ nhiệm Hội đồng tư vấn Dân chủ - Pháp luật (Ủy ban MTTQ Việt Nam TP Hà Nội) Phạm Ngọc Thảo đề xuất trong dự thảo Nghị quyết điều chỉnh mức xử phạt đối với các hành vi vi phạm trong cả 4 nhóm cho phù hợp hơn với thực tế, trong đó mức cao nhất (2 lần) áp dụng cho nhóm hành vi vi phạm có thể trực tiếp gây nguy hại nhiều nhất, dễ nói xảy ra nhất, phổ biến nhất. 

Đặc biệt, nhiều đại biểu đề nghị làm rõ cơ sở, căn cứ để chia ra các nhóm hành vi vi phạm tương ứng những mức xử phạt khác nhau nhằm bảo đảm tính thuyết phục.

Kết luận hội nghị, Phó Chủ tịch Ủy ban MTTQ Việt Nam TP Phạm Anh Tuấn trân trọng cảm ơn, tiếp thu các ý kiến sâu sắc, tâm huyết, trách nhiệm của các chuyên gia, nhà khoa học đóng góp vào dự thảo Tờ trình của UBND TP và dự thảo Nghị quyết của HĐND TP Hà Nội, đều khẳng định việc ban hành Nghị quyết là cần thiết, cấp bách, yêu cầu tất yếu nhằm cụ thể hóa Luật Thủ đô, siết chắt công tác quản lý, xử lý vi phạm hành chính về PCCC&CNCH trên địa bàn TP.

Từ đó, Phó Chủ tịch Ủy ban MTTQ Việt Nam TP đề nghị cơ quan soạn thảo tiếp thu đầy đủ các ý kiến góp ý để tiếp tục xem xét, hoàn thiện dự thảo; tiếp tục phát huy vai trò của các Ban TTND, Ban CTMT ở cơ sở nhằm tăng cường giám sát việc thực hiện khi Nghị quyết được ban hành.