Hết lách luật dạy thêm?

Lần đầu tiên dạy học 2 buổi/ngày ở cả 3 cấp học

Bộ GD&ĐT mới ban hành Công văn 4567/BGDDT-GDPT hướng dẫn tổ chức dạy học 2 buổi/ngày từ năm học 2025 – 2026 đối với học sinh phổ thông, theo hướng phân định rõ giữa buổi 1 và buổi 2 nhằm bảo đảm tính khoa học, linh hoạt và phát triển toàn diện học sinh. Quy định này nhằm cụ thể hóa Chỉ thị số 17/CT-TTg ngày 6/6/2025 của Thủ tướng Chính phủ và hiện thực hóa tinh thần Nghị quyết 29-NQ/TW về đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục.

Theo đó, buổi 1 là thời gian thực hiện Chương trình giáo dục phổ thông chính khóa, bao gồm các môn học và hoạt động giáo dục bắt buộc (đối với các cấp học phổ thông), các môn học tự chọn, môn học lựa chọn, các chuyên đề nâng cao (đối với cấp THPT) theo quy định của Bộ GD&ĐT. Đây là nội dung dạy học bắt buộc nhằm bảo đảm yêu cầu cần đạt của Chương trình giáo dục phổ thông. Buổi 2 là thời gian để tổ chức các hoạt động giáo dục bổ trợ, phát triển năng lực, bồi dưỡng học sinh giỏi, phụ đạo học sinh chưa đạt theo yêu cầu của Chương trình giáo dục phổ thông, giáo dục kỹ năng sống, giáo dục tài chính, giáo dục nghệ thuật, thể chất, STEM/STEAM, hướng nghiệp, trí tuệ nhân tạo, ngoại ngữ… theo định hướng phát triển toàn diện phù hợp với tâm sinh lý học sinh ở từng cấp học.

Bộ GD&ĐT nêu rõ: việc tổ chức buổi 1, buổi 2 có thể linh hoạt về thời gian, cân đối về thời lượng (không cố định sáng là buổi 1 và chiều là buổi 2), phù hợp với điều kiện của từng nhà trường. Khuyến khích các cơ sở giáo dục đa dạng hóa các hình thức dạy học, tổ chức các hoạt động giáo dục để nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện cho học sinh.

Cấp tiểu học, buổi 2 dành cho các hoạt động củng cố, bổ trợ, giáo dục kỹ năng, trải nghiệm, hướng nghiệp, văn hóa đọc, giáo dục tài chính, năng lực số, thể thao, nghệ thuật, trí tuệ nhân tạo, tìm hiểu lịch sử - văn hóa địa phương… Ở cấp trung học, việc dạy học 2 buổi/ngày không bắt buộc mà triển khai ở nơi có đủ điều kiện; trong đó, cấp THCS, hoạt động giáo dục buổi 2 cần kết hợp giữa học tập trong lớp học và các hoạt động giáo dục ngoài lớp học, ngoài nhà trường. Riêng cấp THPT, cần phối hợp với các cơ sở giáo dục đại học, cơ sở nghiên cứu, cơ sở giáo dục nghề nghiệp, DN, tổ chức, cá nhân tham gia vào các hoạt động giáo dục phù hợp.

Về thời lượng, tiểu học học tối thiểu 9 buổi/tuần, 1 ngày không quá 7 tiết, 1 tiết 35 phút. Cấp THCS và THPT học tối thiểu 5 ngày và tối đa 11 buổi/tuần, 1 ngày không quá 7 tiết, mỗi tiết 45 phút.

"Triệt tiêu" dạy thêm, học thêm không đúng quy định

Theo Bộ GD&ĐT, bên cạnh mục đích phát triển toàn diện cho học sinh, việc học 2 buổi/ngày còn nhằm nâng cao chất lượng giờ học chính khóa; khắc phục tình trạng dạy thêm, học thêm không đúng quy định. Trước khi Bộ GD&ĐT ban hành Thông tư 29, tại các cơ sở giáo dục, việc dạy thêm, học thêm xen kẽ vào các tiết học chính khóa, nhất là với học sinh tiểu học đã nhiều lần được dư luận nhắc đến. Đơn cử như hiện tượng, thời khóa biểu cấp tiểu học sắp xếp xen kẽ các tiết học năng khiếu, câu lạc bộ (CLB) vào thời gian học chính khóa; học sinh nào không đăng ký thì tiết đó ra ngoài chơi và không có ai quản lý. Điều này khiến phụ huynh bức xúc, phản ánh qua nhiều diễn đàn; có phụ huynh cực chẳng đã đành khiên cưỡng đăng ký cho con. Với cấp THCS, thời gian học buổi 2 cũng xảy ra việc lồng ghép dạy ôn tập hoặc củng cố kiến thức có thu phí đối với học sinh. Đây thực tế là hình thức dạy thêm, học thêm trong nhà trường và là điều không được làm theo quy định tại Thông tư 29.

TS Đặng Tự Ân, Giám đốc Quỹ Hỗ trợ đổi mới giáo dục phổ thông Việt Nam chia sẻ: trong buổi 2, việc dạy và học không thể thực hiện theo cảm tính mà cần có nguyên tắc cốt lõi bao gồm: không dạy lại bài học buổi chính khóa; tuyệt đối không dạy thêm, dạy sâu hoặc nâng cao kiến thức đã được học trong buổi học chính khóa, tổ chức CLB, hỗ trợ cho rèn luyện phát triển toàn diện sức khỏe về thể chất, tinh thần và trí tuệ học sinh. TS Đặng Tự Ân cho rằng, theo quy định tại Thông tư 29 về dạy thêm, học thêm và Thông tư 05 về quy định chế độ làm việc của nhà giáo, các nhà trường có thể vận dụng linh hoạt để tổ chức dạy buổi thứ 2 trong các trường trung học. Điều này cũng đồng nghĩa với việc sắp tới ngân sách chi cho hoạt động quản lý và dạy học trong các nhà trường sẽ rất lớn.

Đề cập đến vấn đề không thu phí học buổi 2, công văn của Bộ GD&ĐT khẳng định: kinh phí buổi 2 được bố trí từ ngân sách địa phương và đẩy mạnh xã hội hóa... Nhiều hiệu trưởng các trường phổ thông trên cả nước, trong đó có Hà Nội cho rằng, quy định không thu phí buổi 2 chưa rõ ràng và rất khó để triển khai thực hiện. “Khi giáo viên đã dạy hết định mức lao động theo quy định, nếu giáo viên tiếp tục dạy buổi 2, tức là làm thêm giờ thì phải có thù lao. Trước đây, thù lao dạy thêm giờ của giáo viên sẽ được chi trả từ chính các khoản đóng góp của phụ huynh. Theo công văn mới ban hành, Bộ quy định không thu phí học buổi 2, vậy nguồn tiền trả thù lao cho giáo viên sẽ lấy ở đâu, trong khi ngân sách Nhà nước cấp cho các nhà trường không dư dả để trả công giáo viên”, một cán bộ quản lý tại phường Hà Đông cho biết.

"Ngoài cơ sở vật chất gặp khó, việc khó nhất trong thực hiện dạy 2 buổi/ngày là kinh phí thì hướng dẫn của Bộ lại nêu rất chung chung. Kinh phí địa phương có thể trả thêm cho giáo viên nhưng các khoản liên quan học liệu, trang thiết bị, kinh phí mời nghệ sĩ, vận động viên về dạy là xã hội hóa hay địa phương hỗ trợ? Nếu xã hội hóa có phải là cha mẹ đóng góp hay không và nếu cha mẹ chi trả thì không thể nói là miễn phí được”, hiệu trưởng một trường THCS thuộc phường Từ Liêm nêu ý kiến.

Mặc dù mục tiêu dạy học 2 buổi/ngày là rất ý nghĩa, nhân văn, góp phần phát triển toàn diện đức - trí - thể - mỹ cho học sinh; đồng thời triệt tiêu hiện tượng biến tướng, lách luật dạy thêm, học thêm trong trường học nhưng không ít phụ huynh chưa thực sự yên tâm khi con học buổi 2 ở trường với nội dung bồi dưỡng năng khiếu, kỹ năng, tự học, hoạt động giáo dục trong và ngoài lớp. “Hiện các kỳ thi rất áp lực, căng thẳng, tỷ lệ chọi cao và nếu không ôn luyện, không học thêm, học sinh rất khó có thể vượt qua để đỗ các trường mình mong muốn. Vào năm học mới tôi sẽ đăng ký học buổi 2 cho con nhưng sẽ giám sát kỹ; nếu thấy con không thích, học không hiệu quả, tôi chỉ cho con học 1 buổi; buổi còn lại tôi cho con ra trung tâm học thêm hoặc cho con về nhà tự đọc và nghiên cứu tài liệu” - phụ huynh Nguyễn Thanh Tâm, xã Xuân Mai chia sẻ.

“Dù đẩy mạnh công tác xã hội hóa giáo dục để hỗ trợ kinh phí, giảm gánh nặng cho ngân sách nhưng vẫn cần đề phòng sự biến tướng của dạy thêm, học thêm; vì vậy, cơ quan quản lý cần yêu cầu các nhà trường có cam kết trong việc tổ chức học buổi 2 theo hướng thực chất đi cùng cơ chế kiểm tra giám sát chặt chẽ, hướng tới việc phát triển năng lực toàn diện cho học sinh; từ đó nhận được sự đồng thuận trong phụ huynh và xã hội” - TS Đặng Tự Ân nhấn mạnh.