Hình ảnh đời thường của danh hoạ Bùi Xuân Phái

Hoạ sĩ Trần Chính Nghĩa là con trai của họa sĩ Trần Văn Lưu, người bạn thân lâu năm với gia đình họa sĩ Bùi Xuân Phái. Trong một khoảng thời gian dài, nhiếp ảnh gia Trần Chính Nghĩa đã chụp hàng ngàn bức ảnh về cuộc đời cũng như sáng tác của Bùi Xuân Phái.

Năm 1985, hoạ sĩ Bùi Xuân Phái được Sở Văn hoá – Thông tin Hà Nội đặt hàng vẽ Văn Miếu – Quốc Tử Giám để in báo Tết. Ông đã rủ nhiếp ảnh gia Trần Văn Lưu cùng con trai là Trần Chính Nghĩa (tác giả bộ ảnh) đi thực tế ở Văn Miếu để vẽ.

Có những khoảnh khắc đã trở nên vô giá, tái hiện hình ảnh đời thường của một danh họa với những buồn vui, các mối quan hệ đẹp đẽ giữa nghệ sĩ với nghệ sĩ, giữa con người với con người một thời, bộc lộ được thần thái, cốt cách cùng những trăn trở của một thiên tài nghệ thuật.

Hầu hết các bức ảnh về Bùi Xuân Phái của Trần Chính Nghĩa vẫn còn được giữ trong kho phim đồ sộ của anh. Chỉ một số rất ít trong đó đã từng được giới thiệu tới công chúng, trong đó phải kể đến bức ảnh chân dung Bùi Xuân Phái được sử dụng làm logo cho Giải thưởng “Bùi Xuân Phái - Vì tình yêu Hà Nội” và mới đây còn được đưa lên tem bưu chính.

Trần Chính Nghĩa thường theo chân bố để tới chụp ảnh cho “bác Phái,” nhờ đó mà anh ghi lại nhiều khoảnh khắc thường nhật, những bức tranh ông vẽ và cả bức ảnh chân dung mà sau này bà Phái xin để làm ảnh thờ cho chồng.

Xuất hiện nhiều nhất trong buổi triển lãm là hình chụp lại quá trình chuẩn bị, diễn biến cuộc triển lãm cá nhân đầu tiên của Bùi Xuân Phái do Hội Mỹ thuật tổ chức năm 1984. Các bức hình chụp khoảnh khắc thường nhật của ông khi đang vẽ tranh tại sân chung của căn nhà 87 Thuốc Bắc, trước cửa nhà riêng hoặc ngồi nghỉ ngơi bên những tác phẩm của mình. Thời gian này, Trần Chính Nghĩa liên tục tới nhà riêng của “bác Phái” để chụp hình các bức tranh.

Tác giả Trần Chính Nghĩa cho hay, chuẩn bị cho cuộc triển lãm năm 1984, hầu như đều đặn hàng tuần, anh đều đến nhà riêng của họa sĩ Bùi Xuân Phái để chụp lại tranh cho ông.

Tác giả Trần Chính Nghĩa chia sẻ anh chụp tất cả những bức ảnh này bởi một lý do thật đơn giản, họa sĩ Bùi Xuân Phái là là tri kỷ của cha anh - cố nghệ sĩ nhiếp ảnh Trần Văn Lưu, nên anh chụp như một lời chào bác, như một thói quen...

Bức ảnh ghi lại khoảnh khắc thất thần của họa sĩ Bùi Xuân Phái ngồi trên gác xép cạnh đống đồ đạc, khi bom đạn chiến tranh rơi trúng mái nhà 87 Thuốc Bắc năm 1972, khiến nhiều bức họa của ông bị rách nát.

Toát lên từ những bức ảnh của tác giả Trần Chính Nghĩa là một tình yêu trọn vẹn, sự gắn bó máu thịt của danh họa Bùi Xuân Phái với Hà Nội. Người ta thấy hiện lên một họa sỹ Bùi Xuân Phái với ''Trăm năm một tình yêu Hà Nội,'' với "Phố Phái" - "Phái Phố".

Hẳn rằng ở bên kia thế giới, họa sĩ Bùi Xuân Phái cũng cảm thấy ấm lòng bởi sau hơn 30 năm, người cháu Trần Chính Nghĩa vẫn trân trọng lưu giữ tất cả những hình ảnh về ông, kể lại từng câu chuyện về mỗi bức ảnh như mọi thứ mới diễn ra hôm qua.

Bức ảnh được nhiếp ảnh gia Trần Chính Nghĩa chụp họa sĩ Bùi Xuân Phái vào năm 1987 để dán vào y bạ tại Bệnh viện Việt - Xô. Đây cũng là bức ảnh được gia đình họa sĩ Bùi Xuân Phái sử dụng chuẩn bị cho tang lễ của ông.

Những bức ảnh do anh Nghĩa chụp cho cố họa sĩ Bùi Xuân Phái mỗi khi gặp giống như thay cho lời chào. Hễ được chụp hình người họa sĩ tài hoa là anh không ngần ngại “đốt” không biết bao nhiêu cuộn phim, tất cả xuất phát từ sự quý mến, kính trọng cho ông.

Triển lãm nằm trong khuôn khổ Lễ trao Giải “Bùi Xuân Phái - Vì tình yêu Hà Nội” lần 13 - năm 2020 do báo Thể thao và Văn hóa tổ chức hướng về Kỷ niệm 1010 năm Thăng Long - Hà Nội. Đây cũng là dịp kỷ niệm 100 năm ngày sinh danh họa Bùi Xuân Phái (1/9/1920 - 2020). Triển lãm sẽ trưng bày đến hết Chủ Nhật, 11/10/2020.