Hướng tới Thủ đô “Văn hóa - Bản sắc - Sáng tạo”

Tháo gỡ chồng chéo, nâng cao tính đồng bộ trong phát triển

Theo báo cáo của UBND TP Hà Nội, trong nhiệm kỳ 2020 - 2025, TP đã tổ chức lập 2 quy hoạch lớn của Thủ đô gồm: Quy hoạch Thủ đô thời kỳ 2021 - 2030, tầm nhìn đến năm 2050 và Điều chỉnh Quy hoạch chung Thủ đô đến năm 2045, tầm nhìn đến năm 2065. Qua rà soát cho thấy, 2 quy hoạch được phê duyệt trước khi sắp xếp tổ chức bộ máy, điều chỉnh địa giới hành chính và triển khai mô hình chính quyền địa phương 2 cấp nên nhiều nội dung (như TP trong TP, quận, huyện…) không còn phù hợp, cần điều chỉnh để thống nhất với Quy hoạch tổng thể quốc gia theo Nghị quyết số 306/NQ-CP ngày 5/10/2025 và Nghị quyết số 252/2025/NQ-QH15 ngày 10/12/2025, cũng như quy hoạch vùng đồng bằng sông Hồng và các quy hoạch ngành…

Bên cạnh đó, mặc dù đã có 8 quy hoạch hạ tầng kỹ thuật chuyên ngành, TP vẫn đối mặt với nhiều tồn tại như úng ngập, ô nhiễm môi trường, ùn tắc giao thông, thiếu không gian xanh, dồn tải dân số vào nội đô, trật tự đô thị chưa bảo đảm và đô thị thông minh phát triển chậm. Trên cơ sở đó, Quốc hội ban hành Nghị quyết số 258/2025/QH15 ngày 11/12/2025, cho phép Thủ đô chỉ lập một Quy hoạch tổng thể, tích hợp Quy hoạch Thủ đô và Quy hoạch chung Thủ đô, tạo cơ sở tháo gỡ chồng chéo, nâng cao tính đồng bộ trong phát triển.

Phó Chủ tịch Thường trực UBND TP Hà Nội Dương Đức Tuấn cho biết, Quy hoạch mới đặt mục tiêu đưa Hà Nội không chỉ là trung tâm chính trị - hành chính quốc gia mà còn trở thành cực tăng trưởng trung tâm, tạo không gian và dư địa phát triển, hướng tới tăng trưởng hai con số, tầm nhìn 100 năm và xa hơn; tương xứng Thủ đô của quốc gia thu nhập cao theo định hướng xã hội chủ nghĩa; đồng thời lan tỏa, dẫn dắt sự phát triển của vùng đồng bằng sông Hồng, vùng Thủ đô, vùng Kinh tế trọng điểm Bắc Bộ và cả nước. Đồng thời, việc điều chỉnh nhằm bảo đảm phù hợp với sắp xếp tổ chức bộ máy, điều chỉnh địa giới hành chính, triển khai mô hình chính quyền địa phương 2 cấp và thống nhất với Quy hoạch tổng thể quốc gia, quy hoạch vùng đồng bằng sông Hồng, kết nối các tỉnh lân cận và các quy hoạch ngành, lĩnh vực liên quan.

Tầm nhìn chiến lược nêu trong quy hoạch là chuyển từ tầm nhìn năm 2065 sang nghiên cứu định hướng chiến lược dài hạn tới năm 2100, hướng tới tầm nhìn 100 năm và xa hơn; xây dựng các các kịch bản phát triển theo các mốc: 2030 - 2035 - 2045 - 2050, 2065, 2085, 2100, hướng tới một Thủ đô “Văn hóa - Bản sắc - Sáng tạo”; đồng thời phát huy các thế mạnh, tiềm năng sẵn có, với hành động kết nối toàn cầu, có sức cạnh tranh ngang tầm các Thủ đô phát triển trong khu vực và thế giới bằng các định hướng cụ thể.

Theo quy hoạch, toàn bộ địa giới hành chính Thủ đô Hà Nội với 126 đơn vị hành chính cấp xã (51 phường, 75 xã), tổng diện tích đất khoảng 3.359,84km2 (335.984ha). Dự báo dân số theo kịch bản mở (không khống chế dân số cơ học mà quản lý dân số phù hợp với ngưỡng chịu tải của hạ tầng) đến 2045 khoảng 15 - 16 triệu người; dự báo đến năm 2065 khoảng 17 - 19 triệu người; kịch bản tăng dân số đồng thời với trẻ hóa, hiện đại hóa nguồn nhân lực; trong giai đoạn 2065 - 2100…

Chuyển từ tư duy “bảo tồn - cải tạo” sang tư duy “tái thiết giá trị” di sản

Định hình phát triển Thủ đô Hà Nội: “Văn hóa - bản sắc - sáng tạo”; tái cấu trúc theo mô hình đô thị Đa cực - Đa trung tâm, Đa tầng - Đa lớp; TP “Văn hiến - văn minh - hiện đại”, phát triển sáng, xanh, sạch, đẹp, thích ứng với biến đổi khí hậu; đồng thời là nơi tập trung, bảo tồn và phát huy các giá trị tinh hoa, văn hóa vật thể và phi vật thể; là Thủ đô có quy mô tầm cỡ thế giới với hội nhập các giá trị bản sắc văn hóa, lịch sử truyền thống lâu đời đặc trưng…

Bên cạnh đó, quy hoạch cũng xác định cấu trúc Vùng đô thị Hà Nội theo mô hình “Chùm đô thị hướng tâm”, quy hoạch 9 cực tăng trưởng và 9 trung tâm lớn. Xác lập 9 trục không gian, hành lang kinh tế, đô thị bám theo các trục giao thông huyết mạch; đáng chú ý, quy hoạch đặt chất lượng sống của người dân được đặt lên hàng đầu, lấy hài lòng, hạnh phúc và chất lượng sống làm thước đo quyết định cho mọi kế hoạch phát triển.

Quy hoạch tổng thể đặt mục tiêu vượt qua những bài toán lâu nay của

Hà Nội như: tạo ra một cuộc cách mạng về kiến trúc cảnh quan đô thị, cách mạng về nhà ở, cách mạng về di sản, bảo tồn (chuyển từ tư duy “bảo tồn - cải tạo” sang tư duy “tái thiết giá trị”); tạo ra một cấu trúc quy hoạch mới, giải phóng nguồn lực về đất đai và kiến tạo giá trị mới; giải quyết tận gốc các “điểm nghẽn” hạ tầng, hướng tới một đô thị phát triển, xanh, thông minh và bền vững.

Phạm vi tái cấu trúc dự kiến từ Vành đai 3 trở vào, ưu tiên khu vực trong Vành đai 1 và Vành đai 2. Việc tái cấu trúc sẽ gắn chặt với bảo tồn, tôn tạo các khu vực và công trình có giá trị lịch sử, văn hóa, kiến trúc đặc trưng như: trung tâm chính trị - hành chính Ba Đình, khu vực Hồ Gươm và phụ cận, khu phố cổ, phố cũ, Hồ Tây và vùng phụ cận, cùng trục cảnh quan hai bên sông Hồng.

Song song với không gian đô thị, TP đề xuất tái cấu trúc dân cư theo chủ trương giãn dân nội đô. Người dân thuộc diện giải tỏa, di dời sẽ được bố trí tái định cư linh hoạt: một phần tại chỗ, một phần tại các khu đô thị mới ở các cực tăng trưởng như Đông Anh, Gia Lâm, Hòa Lạc. Các khu vực này sẽ được đầu tư đồng bộ, hiện đại, đầy đủ hạ tầng xã hội nhằm bảo đảm chất lượng sống cao hơn nơi ở cũ. TP cũng chú trọng giải quyết ùn tắc giao thông, ngập úng đô thị, ô nhiễm môi trường, kiểm soát an toàn vệ sinh thực phẩm và đưa ra các giải pháp căn bản…

Về nguồn lực, tổng nhu cầu vốn cho giai đoạn 2026 - 2045 ước khoảng 64,84 triệu tỷ đồng. Trong đó, giai đoạn 2026 - 2035 cần 14,5 triệu tỷ đồng; giai đoạn 2036 - 2045 cần 50,34 triệu tỷ đồng, với sự tham gia chủ đạo của khu vực tư nhân và nguồn lực xã hội, bên cạnh đầu tư công cho hạ tầng thiết yếu và an sinh.