Khoa học, công nghệ – động lực vận hành chính quyền địa phương hai cấp minh bạch, hiệu quả

Bước tiến trong phân cấp, phân quyền

Triển khai Kết luận 177 và 178 của Bộ Chính trị, Ban Bí thư, thời gian qua Bộ KH&CN đã thành lập 12 đoàn công tác, làm việc tại 34 tỉnh, thành phố để khảo sát, hỗ trợ và tháo gỡ khó khăn. Kết quả bước đầu cho thấy nhiều địa phương đã chủ động, quyết liệt và đạt được những thành quả rõ nét.

Tại Hà Nội, ngay sau khi Chính phủ ban hành Nghị định số 132 và 133, Thành phố đã bố trí 100% xã, phường có cán bộ chuyên trách công nghệ thông tin (CNTT), tổ chức hàng nghìn lượt tập huấn kỹ năng số, kỹ năng vận hành hệ thống cho công chức, viên chức. Đặc biệt, phong trào “Bình dân học vụ số” và chiến dịch “45 ngày đêm hỗ trợ chuyển đổi số” với sự tham gia của sinh viên, đoàn viên thanh niên đã giúp người dân tiếp cận dịch vụ công trực tuyến.

Giám đốc Sở KH&CN Hà Nội Trần Anh Tuấn cho biết, chỉ trong hơn một tháng, tỷ lệ hồ sơ trực tuyến của Thành phố tăng từ dưới 1% lên trên 25%, toàn bộ 126 xã, phường đều hoàn thành 16 tiêu chí giám sát theo yêu cầu của Ban Chỉ đạo 57. Đây là minh chứng rõ nét cho quyết tâm và sự chủ động của Hà Nội trong việc hiện thực hóa mô hình chính quyền hai cấp, phục vụ người dân và doanh nghiệp tốt hơn.

TP Hồ Chí Minh để lại dấu ấn với con số hơn 535.000 hồ sơ hành chính được giải quyết chỉ trong 45 ngày kể từ khi hợp nhất Cổng dịch vụ công cấp tỉnh vào Cổng Dịch vụ công quốc gia (18/6/2025). Thành phố đã công khai 2.251 thủ tục, trong đó 1.644 dịch vụ công trực tuyến. Hạ tầng CNTT được đầu tư mạnh, mạng truyền số liệu chuyên dùng kết nối 569 điểm với tốc độ trung bình 300Mbit/s. Bên cạnh đó, dự án Trung tâm điều hành đô thị thông minh đang triển khai, hứa hẹn trở thành nền tảng quản trị dữ liệu hiện đại vào cuối năm 2025 – 2026.

Ở Đồng Nai, từ 1/7/2025 toàn bộ hồ sơ hành chính được xử lý trên nền tảng quốc gia. Chỉ trong 2 tháng, tỉnh đã tiếp nhận hơn 81.000 hồ sơ cấp tỉnh, trong đó hơn 94% nộp trực tuyến, tỷ lệ giải quyết đúng hạn đạt trên 99%. Cấp xã tiếp nhận hơn 156.000 hồ sơ, tỷ lệ trực tuyến gần 89% và đúng hạn gần 99%. Bình quân mỗi ngày, Trung tâm Phục vụ HCC tỉnh đón tiếp 600 lượt người dân đến giao dịch.

Giám đốc Sở KH&CN Đồng Nai Phạm Văn Trinh khẳng định: “Sự chủ động, quyết liệt từ sớm đã giúp địa phương chuẩn hóa quy trình, nâng cao sự hài lòng của người dân và doanh nghiệp.”

Theo Phó Vụ trưởng Vụ Pháp chế (Bộ KH&CN) Hồ Hồng Hải, qua khảo sát 34 tỉnh, thành, hầu hết các địa phương đã hoàn tất kết nối mạng truyền số liệu chuyên dùng đến cấp xã, đồng bộ phần mềm một cửa với Cổng dịch vụ công quốc gia, áp dụng điện toán đám mây, triển khai trung tâm điều hành thông minh. “Đây là nền tảng quan trọng để vận hành chính quyền hai cấp hiệu quả, minh bạch hơn” - ông Hải nhấn mạnh.

Thứ trưởng Bùi Hoàng Phương đánh giá, chính quyền hai cấp đã chứng minh hiệu quả trong việc rút ngắn thời gian xử lý thủ tục, đẩy mạnh ứng dụng CNTT, cải cách hành chính, với thước đo là sự hài lòng của người dân.

Hướng tới chính quyền số toàn trình

Việc vận hành mô hình chính quyền địa phương 2 cấp là bước đi quan trọng nhằm tinh gọn bộ máy, nâng cao hiệu quả phục vụ Nhân dân. Các kết quả đạt được trong lĩnh vực KH&CN cho thấy địa phương đã dần chủ động hơn trong giải quyết TTHC, đồng thời thúc đẩy mạnh mẽ chuyển đổi số.

Tuy đạt nhiều kết quả, khảo sát cũng cho thấy các địa phương vẫn còn không ít khó khăn. Phó Vụ trưởng Vụ Pháp chế (Bộ KH&CN) Hồ Hồng Hải chỉ ra, trước hết là thiếu nhân lực chuyên môn. Ở nhiều xã, phường, cán bộ CNTT còn thiếu và hạn chế kinh nghiệm, trong khi khối lượng thủ tục phân cấp lớn, nhiều thủ tục hoàn toàn mới, đòi hỏi kiến thức chuyên sâu về tiêu chuẩn đo lường chất lượng, sở hữu trí tuệ, an toàn bức xạ.

Về hạ tầng, nhiều địa phương phản ánh hệ thống CNTT ở cấp xã chưa đồng bộ, dữ liệu chuyên ngành còn phân tán, khó kết nối và chia sẻ. Phần mềm cấp phép tần số vô tuyến điện vẫn phức tạp, gây chậm tiến độ giải quyết hồ sơ.

Ở góc độ thể chế, một số thủ tục mới phát sinh chưa có hướng dẫn chi tiết, nhiều quy định về phí, lệ phí trong lĩnh vực an toàn bức xạ, sở hữu trí tuệ còn thiếu thống nhất, khiến địa phương lúng túng trong triển khai.

Cụ thể, Đồng Nai nêu rõ thủ tục chuyển giao công nghệ, chứng nhận công nghệ cao còn thiếu cơ sở dữ liệu; TP Hồ Chí Minh phản ánh nhiều nền tảng quốc gia vận hành chưa ổn định, phần mềm quản lý tần số thường xuyên trục trặc; Hà Nội đối mặt khối lượng lớn thủ tục phân cấp, chỉ riêng ngành KH&CN đã có 119 thủ tục công bố và 181 thủ tục xây dựng quy trình điện tử, gây áp lực cho đội ngũ cán bộ cấp xã.

Để tiến tới mục tiêu chính quyền số toàn trình, thống nhất, liên thông và hiện đại, cần sự đầu tư đồng bộ hơn về hạ tầng, nhân lực và thể chế. Đặc biệt, đào tạo cán bộ cơ sở, hoàn thiện cơ sở dữ liệu quốc gia và cơ chế chia sẻ dữ liệu là những điều kiện tiên quyết để mô hình phát huy hiệu quả.

Giám đốc Sở KH&CN Đồng Nai Phạm Văn Trinh đề xuất, Bộ KH&CN ban hành khung đào tạo, tài liệu mẫu triển khai ISO 9001:2015; thống nhất mức phí thẩm định thiết bị bức xạ; đồng thời hỗ trợ đào tạo chuyên gia AI, hoàn thiện cơ chế chia sẻ dữ liệu.

Trong khi đó, Phó Giám đốc Sở KH&CN TP Hồ Chí Minh Võ Minh Thành kiến nghị Bộ sớm hướng dẫn thẩm quyền trong các hồ sơ đa ngành, nâng cấp hệ thống thông tin chuyên ngành để xử lý hồ sơ toàn trình, đơn giản hóa phần mềm quản lý tần số vô tuyến điện nhằm giảm áp lực cho cấp cơ sở.

Tại Hà Nội, Giám đốc Sở KH&CN Hà Nội Trần Anh Tuấn đề xuất thí điểm mô hình “Trạm số hóa” tại bộ phận một cửa, tích hợp VNeID với Cổng dịch vụ công của Thành phố, đồng thời cho phép ủy quyền số trong thực hiện thủ tục hành chính để tăng tính linh hoạt và thuận tiện cho người dân.

Thứ trưởng Bùi Hoàng Phương khẳng định, Bộ KH&CN luôn đồng hành, hỗ trợ các tỉnh, thành phố trong quá trình vận hành mô hình chính quyền hai cấp. Bộ đã thành lập Tổ thường trực và nhóm tương tác trực tuyến 24/7 để kịp thời tiếp nhận, giải đáp các vướng mắc; đồng thời đang rà soát, sửa đổi những văn bản pháp lý còn bất cập, tạo hành lang thống nhất cho địa phương triển khai. “Mục tiêu là xây dựng một nền hành chính tinh gọn, minh bạch, hiệu quả; trong đó KH&CN và chuyển đổi số là động lực, còn sự hài lòng của người dân, doanh nghiệp chính là thước đo thành công” - Thứ trưởng Bùi Hoàng Phương nhấn mạnh.