"Kích hoạt" làn sóng FDI chất lượng cao, nhiều nhóm ngành bước vào chu kỳ tăng trưởng

Việc Chính phủ ban hành Nghị định 20/2026/NĐ-CP về cơ chế đặc thù thúc đẩy kinh tế tư nhân, song song với quá trình xây dựng một nghị quyết riêng cho khu vực đầu tư nước ngoài (FDI), đang tạo nền tảng cho một làn sóng đầu tư mới trong giai đoạn 2026–2027.

Không còn dừng ở ưu đãi thuế hay cải cách thủ tục hành chính như các giai đoạn trước, khung chính sách lần này tập trung trực diện vào các động lực tăng trưởng dài hạn, gồm khu công nghiệp thế hệ mới, công nghệ cao, chuỗi cung ứng FDI và hệ thống tài chính hỗ trợ đầu tư. Trên thị trường chứng khoán, nhiều nhóm ngành được đánh giá sẽ hưởng lợi trực tiếp từ sự dịch chuyển này.

Dòng vốn FDI chuyển trục: Từ sản xuất giá rẻ sang công nghệ và giá trị cao

Theo số liệu của FiinGroup, giai đoạn 2022–2025, vốn FDI duy trì quanh mức 34 tỷ USD mỗi năm nhưng chưa xuất hiện bứt phá mạnh về quy mô. Cơ cấu dòng vốn cho thấy phần lớn vẫn đến từ các dự án mới, chiếm khoảng 45%–55% tổng vốn đăng ký, trong khi vốn mở rộng dự án hiện hữu ngày càng gia tăng, phản ánh xu hướng các tập đoàn nước ngoài tăng cường đầu tư chiều sâu tại Việt Nam.

Ngược lại, hoạt động góp vốn cho thấy, M&A chưa trở thành động lực chính của tăng trưởng FDI.

Bức tranh này tiếp tục rõ nét trong năm 2025 khi xuất nhập khẩu phục hồi về quy mô, song phần lớn mức tăng và thặng dư thương mại đến từ khu vực doanh nghiệp có vốn nước ngoài, trong khi khối nội địa chịu áp lực chi phí, thuế quan và cầu thế giới phân hóa.

Bước sang 2026, tăng trưởng xuất khẩu được dự báo vẫn phụ thuộc lớn vào việc mở rộng sản xuất của các doanh nghiệp FDI và xu hướng dịch chuyển chuỗi cung ứng toàn cầu. Điều này khiến yêu cầu nâng cao chất lượng dòng vốn ngoại trở thành ưu tiên chiến lược.

Theo định hướng mới, Việt Nam không còn thu hút FDI bằng số lượng dự án mà tập trung vào các lĩnh vực có giá trị gia tăng cao như bán dẫn, trí tuệ nhân tạo, năng lượng xanh và kinh tế số. Nhiều dự án quy mô lớn đã được xúc tiến từ đầu năm 2026, từ hợp tác công nghệ với các tập đoàn Mỹ, các trung tâm R&D của Samsung, cho đến các dự án LNG và hydro xanh phục vụ mục tiêu phát thải ròng bằng 0.

Điểm đáng chú ý là các dự án FDI lớn được yêu cầu gắn chặt với chuỗi cung ứng trong nước, thúc đẩy chuyển giao công nghệ và nâng cao năng lực doanh nghiệp Việt. Mô hình hợp tác đa bên được kỳ vọng sẽ giảm dần sự phụ thuộc vào khu vực FDI hiện vẫn chiếm trên 70% kim ngạch xuất khẩu,  hướng tới nền kinh tế cân bằng và tự chủ hơn.

Nếu giai đoạn 2010–2020 là thời kỳ mở rộng sản xuất dựa trên lợi thế chi phí lao động, tập trung vào dệt may, da giày và lắp ráp điện tử, thì chu kỳ 2026–2035 đang hình thành với trọng tâm hoàn toàn khác: công nghệ lõi, tự động hóa, trung tâm dữ liệu, năng lượng sạch và hoạt động nghiên cứu phát triển.

Sự chuyển dịch này kéo theo nhu cầu mới về hạ tầng khu công nghiệp – từ quỹ đất thuần túy sang các tổ hợp tích hợp công nghiệp, đô thị, logistics hiện đại và hệ sinh thái công nghệ cao.

Bất động sản khu công nghiệp hưởng lợi sớm

Trong bối cảnh chính sách ưu tiên khu công nghiệp xanh và hỗ trợ tiếp cận đất đai, các doanh nghiệp sở hữu quỹ đất sạch cùng hạ tầng hoàn chỉnh được đánh giá sẽ hưởng lợi trực tiếp.

IDICO nổi bật tại khu vực phía Nam với quỹ đất lớn tại Long An, đặc biệt là khu công nghiệp Hựu Thạnh – nơi tập trung nhiều doanh nghiệp chế biến và công nghiệp phụ trợ. Cơ chế giảm tiền thuê đất cho doanh nghiệp vừa và nhỏ cùng hỗ trợ hạ tầng địa phương được kỳ vọng thúc đẩy nhanh tốc độ lấp đầy trong giai đoạn 2026–2030.

Ở miền Bắc, Kinh Bắc đang nắm lợi thế đón đầu dòng vốn công nghệ cao với hơn 1.300 ha đất sẵn sàng cho thuê tại Bắc Ninh và Hải Phòng. Doanh nghiệp được đánh giá hưởng lợi lớn từ các vệ tinh sản xuất phục vụ Foxconn và các tập đoàn công nghệ toàn cầu, đồng thời mở rộng hiện diện tại phía Nam thông qua dự án Lộc Giang tại Long An.

Tại khu vực Đông Nam Bộ, Sonadezi Châu Đức sở hữu lợi thế từ hạ tầng cảng nước sâu Cái Mép – Thị Vải và mô hình khu công nghiệp gắn đô thị – dịch vụ, thu hút các dự án quy mô lớn trong lĩnh vực chế tạo và logistics.

Becamex IDC tiếp tục giữ vai trò dẫn dắt tại Bình Dương với hệ sinh thái khu công nghiệp – đô thị tích hợp và mạng lưới VSIP trên toàn quốc, được hưởng lợi từ các chính sách rút ngắn tiến độ phát triển hạ tầng.

Bên cạnh đó, Viglacera và Sai Gon VRG nổi bật tại các địa phương đang bứt phá thu hút FDI như Bắc Ninh, Thái Nguyên, Tây Ninh và Bình Dương mở rộng.

Công nghệ số, công nghiệp hỗ trợ và tài chính cùng hưởng lợi

Làn sóng FDI thế hệ mới kéo theo nhu cầu mạnh mẽ về chuyển đổi số và hạ tầng công nghệ. Nhóm doanh nghiệp CNTT được hưởng lợi kép từ yêu cầu số hóa trong khu vực tư nhân và sự hiện diện ngày càng lớn của các tập đoàn công nghệ quốc tế.

Các doanh nghiệp như FPT, CMG và ELC không chỉ cung cấp giải pháp số hóa mà còn tham gia các dự án AI, bán dẫn cùng đối tác nước ngoài.

Trong khi đó, sản xuất công nghiệp và xuất khẩu bước vào giai đoạn nâng cấp chuỗi giá trị nhờ tiêu chuẩn ESG, xu hướng nội địa hóa và mạng lưới hiệp định thương mại tự do, mở rộng dư địa cho các doanh nghiệp tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng toàn cầu.

Ở lĩnh vực tài chính, nhu cầu vốn tăng mạnh cho đầu tư hạ tầng và mở rộng sản xuất được dự báo thúc đẩy tín dụng và hoạt động M&A. Các ngân hàng có tỷ trọng cho vay lớn với khu vực tư nhân và dự án lớn như Vietcombank, BIDV, ACB và Techcombank được kỳ vọng hưởng lợi từ chu kỳ đầu tư mới.