Kinh tế Nhà nước Hà Nội: Từ thành công cổ phần hóa những "cánh chim đầu đàn" đến khát vọng dẫn dắt theo Nghị quyết 79-NQ/TƯ

Bài học thành công từ việc cổ phần hoá những "cánh chim đầu đàn" doanh nghiệp Nhà nước của Hà Nội cho thấy, khi doanh nghiệp nhà nước được trao cơ chế phù hợp và chủ động đổi mới, nguồn lực sẽ được kích hoạt mạnh mẽ, tạo giá trị gia tăng bền vững. Từ thực tiễn cổ phần hóa giai đoạn trước đến chương trình hành động mới với hàng loạt nhiệm vụ cụ thể, Hà Nội thể hiện quyết tâm củng cố trụ cột kinh tế nhà nước theo hướng hiệu quả, minh bạch và dẫn dắt phát triển.

Nhiều doanh nghiệp "cất cánh" sau cổ phần hoá

Trong nhiều thập niên, các tổng công ty và công ty 100% vốn Nhà nước của Thủ đô giữ vai trò nòng cốt trong vận tải công cộng, cấp nước, môi trường đô thị, xây dựng và thương mại. Tuy nhiên, khi nền kinh tế chuyển mạnh sang cơ chế thị trường, yêu cầu đặt ra không còn là duy trì quy mô hay vị thế hành chính, mà là hiệu quả, minh bạch và sức cạnh tranh thực sự.

Cổ phần hóa vì thế trở thành phép thử quan trọng. Tuy nhiên, thực tế cho thấy, không phải doanh nghiệp nào cũng “cất cánh” sau khi thay đổi mô hình sở hữu. Thành công chỉ đến với những đơn vị dám thay đổi từ bên trong.

Trong bức tranh chung của doanh nghiệp nhà nước (DNNN) ở Hà Nội, có những cái tên đã trở thành biểu tượng cho sự lột xác hậu cổ phần hóa. Đó là những đơn vị không chỉ duy trì được quy mô mà còn vươn tầm trở thành đối tác của các tập đoàn đa quốc gia.

Công ty Cổ phần Nhựa Hà Nội (mã CK: NHH) là một trong những ví dụ điển hình nhất về việc chuyển đổi từ DNNN sang mô hình doanh nghiệp đại chúng thành công. Với nền tảng là một doanh nghiệp có truyền thống lâu đời của Thủ đô, Nhựa Hà Nội đã tận dụng tối đa quá trình cổ phần hóa để tái đầu tư công nghệ và mở rộng thị phần.

Nhựa Hà Nội chính thức chuyển đổi thành công ty cổ phần vào ngày 31/10/2008. Trước đó, tiền thân là Xí nghiệp Nhựa Hà Nội thành lập năm 1972 và chuyển thành Công ty TNHH Nhà nước MTV Nhựa Hà Nội vào năm 2005.

Sau khi thực hiện cổ phần hóa, Nhựa Hà Nội đã thu hút được các nhà đầu tư lớn, tiêu biểu là sự tham gia của An Phat Holdings. Việc sở hữu bởi một tập đoàn có kinh nghiệm trong ngành nhựa đã giúp NHH thay đổi tư duy quản trị từ "sản xuất những gì mình có" sang "sản xuất những gì thị trường cần". Hiện nay, công ty đã trở thành đối tác chiến lược của các tập đoàn hàng đầu thế giới như Honda, Toyota, Samsung và Panasonic.

Sự tăng trưởng này không dừng lại ở đó. Dữ liệu tài chính mới nhất cho thấy trong năm 2025, doanh thu NHH đạt 2.313 tỷ đồng, lãi sau thuế hợp nhất đạt gần 120 tỷ đồng, tăng 36% so với cùng kỳ năm trước.

Điều này có được nhờ việc đẩy mạnh đầu tư vào tài sản cố định (nguyên giá đạt 1.817,7 tỷ đồng) và chi phí tài chính gần như đi ngang giá, đáng chú ý là chi phí lãi vay giảm 24%, xuóng hơn 16 tỷ đồng. Nộp ngân sách nhà nước trong năm 2025 ở mức 28,6 tỷ đồng. Đây là minh chứng rõ nét cho việc quản trị tài chính chuyên nghiệp sau cổ phần hóa giúp doanh nghiệp tận dụng tối đa đòn bẩy kinh tế.

Tổng công ty Thương mại Hà Nội (Hapro) là một "cánh chim đầu đàn" khác trong lĩnh vực thương mại và dịch vụ của Thủ đô. Hapro được cổ phần hóa vào năm 2018. Quá trình cổ phần hóa Hapro gắn liền với sự xuất hiện của Tập đoàn BRG - một đơn vị có tiềm lực tài chính và kinh nghiệm quản trị đa ngành.

Với việc BRG nắm giữ 65% vốn điều lệ, Hapro đã thực sự thay đổi diện mạo, tập trung vào hai trụ cột chính: kinh doanh xuất khẩu và thương mại nội địa.

Chiến lược phát triển thương hiệu đa ngành sau cổ phần hóa của Hapro tập trung vào việc nâng cao giá trị nông sản Việt. Hapro đã xây dựng được mạng lưới xuất khẩu tới gần 80 quốc gia và vùng lãnh thổ với kim ngạch hàng năm đạt hàng trăm triệu USD. Các mặt hàng như gạo Hapro Đồng Tháp, hạt điều, cà phê không chỉ được xuất thô mà đã bắt đầu thâm nhập trực tiếp vào các chuỗi siêu thị quốc tế dưới thương hiệu riêng của doanh nghiệp.

Tại thị trường nội địa, Hapro quản lý một hệ thống siêu thị, cửa hàng tiện ích rộng khắp, góp phần bình ổn thị trường và thúc đẩy cuộc vận động "Người Việt Nam ưu tiên dùng hàng Việt Nam". Việc niêm yết cổ phiếu với mã HTM trên thị trường UPCOM từ đầu năm 2019 là bước đi quan trọng giúp Hapro khẳng định tính minh bạch và thu hút sự quan tâm của cộng đồng đầu tư.

Cơ điện Trần Phú là một điển hình khác cho thấy hiệu quả của việc tập trung vào chất lượng sản phẩm hậu cổ phần hóa. Doanh nghiệp này đã mạnh dạn đầu tư vào công nghệ đúc hiện đại, cho phép sản xuất Đồng Rod tinh khiết 99,99% với độ dẫn điện vượt trội.

Sự đầu tư đúng hướng về mặt kỹ thuật đã mang lại những con số tài chính ấn tượng. Doanh thu bán hàng của công ty tăng trưởng mạnh mẽ từ 2.480,3 tỷ đồng năm 2020 lên 2.946,5 tỷ đồng năm 2022. Lợi nhuận sau thuế năm 2022 đạt 323,7 tỷ đồng, một con số đáng mơ ước đối với các doanh nghiệp trong ngành công nghiệp nặng. Thành công của Trần Phú gửi đi thông điệp rằng: Cổ phần hóa không chỉ là chuyển đổi chủ sở hữu, mà là cơ hội để doanh nghiệp tái định vị giá trị thông qua công nghệ.

Trong lĩnh vực sản xuất tiêu dùng, Công ty CP Thống Nhất Hà Nội (mã TNV) lại là câu chuyện hồi sinh đáng chú ý. Thống Nhất Hà Nội (tiền thân là Nhà máy xe đạp Thống Nhất, thành lập ngày 30/6/1960) chính thức chuyển đổi sang mô hình công ty cổ phần vào đầu năm 2017.

Sau nhiều năm thua lỗ, đến năm 2022 doanh nghiệp ghi nhận lợi nhuận sau thuế khoảng 13,7 tỷ đồng, đảo chiều so với giai đoạn khó khăn 2020 - 2021. Doanh số xe đạp tăng mạnh, gấp nhiều lần so với trước dịch. Thành công này đến từ việc tái cấu trúc kênh phân phối, cải tiến mẫu mã và tận dụng xu hướng tiêu dùng xanh.

Năm 2025, doanh thu thuần của TNV đạt gần 220 tỷ đồng, lãi sau thuế đạt 33,4 tỷ đồng, lần lượt tăng 20% và 675% so với cùng kỳ năm 2024. Tổng tài sản của doanh nghiệp đạt hơn 352 tỷ đồng, tăng 18,5% so với cùng kỳ năm 2024.

Hà Nội đặt mục tiêu có 1–3 doanh nghiệp vào top 500 Đông Nam Á

Tại Hội nghị quán triệt, triển khai Chương trình hành động của Ban Thường vụ Thành ủy Hà Nội thực hiện các nghị quyết chiến lược của Bộ Chính trị, đồng chí Vũ Đại Thắng, Ủy viên Trung ương Đảng, Phó Bí thư Thành ủy, Chủ tịch UBND thành phố cho biết, trong Nghị quyết số 79-NQ/TƯ, lần đầu tiên, nội hàm kinh tế nhà nước được xác định một cách toàn diện với 6 trụ cột: Đất đai, tài nguyên; tài sản công và kết cấu hạ tầng; ngân sách nhà nước; doanh nghiệp nhà nước; tổ chức tín dụng nhà nước; đơn vị sự nghiệp công lập.

Theo đó, Dự thảo Chương trình hành động của TP Hà Nội nêu rõ 6 quan điểm chỉ đạo xuyên suốt, trong đó cơ bản 5 quan điểm bám sát Nghị quyết số 79-NQ/TƯ của Bộ Chính trị và 1 quan điểm mang tính đặc thù của Hà Nội. Chương trình hành động đề ra mục tiêu tổng quát và các mục tiêu cụ thể đến năm 2030, cùng 8 nhóm nhiệm vụ, giải pháp với 79 nhiệm vụ cụ thể.

Tinh thần xuyên suốt trong chỉ đạo của Thành ủy Hà Nội là: Kinh tế nhà nước chỉ tập trung vào các lĩnh vực mang tính nhà nước, dịch vụ thiết yếu phục vụ nhân dân, bảo đảm an sinh xã hội; đầu tư vào các lĩnh vực có tính dẫn dắt, lan tỏa, những lĩnh vực khu vực tư nhân chưa đủ nguồn lực hoặc chưa sẵn sàng tham gia.

Với trụ cột doanh nghiệp Nhà nước, Thành phố sẽ hoàn thành cơ cấu lại doanh nghiệp nhà nước vào năm 2027; duy trì mô hình 100% vốn nhà nước đối với lĩnh vực hạ tầng thiết yếu như cấp nước, thoát nước, vận tải công cộng, môi trường đô thị. Đáng chú ý, Hà Nội đặt mục tiêu xây dựng 1-3 doanh nghiệp vào nhóm 500 doanh nghiệp lớn nhất Đông Nam Á, khẳng định vai trò dẫn dắt trong các lĩnh vực then chốt.

Chủ tịch UBND thành phố khẳng định, Chương trình hành động không chỉ nhằm củng cố vai trò chủ đạo của kinh tế nhà nước, mà còn để kinh tế nhà nước thực sự tiên phong kiến tạo, dẫn dắt mô hình tăng trưởng mới, đóng góp xứng đáng vào sự phát triển nhanh và bền vững của Thủ đô Hà Nội trong giai đoạn mới.