Làm thế nào để Việt Nam phát huy vị thế nhà xuất khẩu cà phê lớn thứ 2 thế giới?

Cuộc làm việc diễn ra trước thềm Hội nghị về giải quyết tình trạng di dân tự do và quản lý đất đai các nông, lâm trường quốc doanh vào ngày 9/12 tại Đắk Lắk.

Sau khi lắng nghe các ý kiến phát biểu, kết luận cuộc làm việc, Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc cho biết, Đảng, Nhà nước luôn quan tâm đến sự phát triển của Tây Nguyên nói chung và Đắk Lắk nói riêng. Thủ tướng nhìn nhận, đời sống người dân trong tỉnh đã khá hơn trước, tỷ lệ hộ nghèo giảm. Những vấn đề bức xúc được quan tâm giải quyết. Đã xuất hiện những mô hình nông nghiệp công nghệ cao. Số doanh nghiệp thành lập mới tăng.

Tuy nhiên, Thủ tướng cho rằng, tỉnh chưa khai thác hết tiềm năng, lợi thế, thế mạnh, chưa có những “quả đấm thép”, là động lực cho phát triển. Quy mô kinh tế còn thấp. Tình trạng di dân tự do, môi trường đầu tư kinh doanh còn nhiều vấn đề đặt ra. Tỷ lệ che phủ rừng không đạt mục tiêu.

Thời gian tới, Thủ tướng chỉ ra, tỉnh cần tập trung phát triển kinh tế - xã hội, bảo đảm quốc phòng, an ninh, giữ vững biên cương của Tổ quốc. Cần phát huy, đưa một số thế mạnh thành hiện thực, như cà phê là báu vật thiên nhiên dành cho Đắk Lắk, vị thế nhà xuất khẩu cà phê lớn thứ 2 thế giới mang lại cho Việt Nam nói chung và Đắk Lắk nói riêng sức mạnh nắm giữ điều tiết nguồn cung thị trường xấp xỉ 2 tỷ người dùng cà phê mỗi ngày. “Chúng ta có phát huy được điều đó không và làm sao phát huy được điều đó?”, Thủ tướng đặt vấn đề.

Theo Thủ tướng, định hướng lớn là nông nghiệp xanh, sạch, công nghệ cao. Tinh thần là lấy lại màu xanh cho Tây Nguyên, cho Đắk Lắk, không để sa mạc hóa vùng đất chiến lược này. Đây là trung tâm cây công nghiệp chất lượng cao, chế biến sâu, nâng cao giá trị gia tăng. Giải quyết vấn đề đất đai trên tinh thần tạo điều kiện cho người dân.

Tỉnh cần phát huy tiềm năng văn hóa, con người ở đây, được nhìn nhận là “trời đất phóng khoáng hữu tình, con người chân thật, nhiệt tình, vui tươi”. Cần lấy văn hóa là trụ cột quan trọng, tạo sự phát triển bền vững cho Tây Nguyên nói chung và Đắk Lắk nói riêng.

Đi liền với đó, cần phát triển cơ sở hạ tầng du lịch. Đắk Lắk phải cải thiện mạnh mẽ môi trường đầu tư, kinh doanh, nâng cao năng lực cạnh tranh để tự thu hút nguồn lực đầu tư. Tỉnh phải nỗ lực, tiến tới cân đối được ngân sách, “trong 5 tỉnh Tây Nguyên mà Đắk Lắk không đi đầu thì tỉnh nào đi đầu được trong vấn đề tự cân đối ngân sách”.

Tại cuộc làm việc, Thủ tướng cho ý kiến đối với một số kiến nghị của Đắk Lắk trên tinh thần tạo điều kiện cho tỉnh phát triển.

Một trong những kiến nghị, cũng là vướng mắc mà tỉnh nằm ở trung tâm vùng Tây Nguyên này nêu ra là vấn đề di dân tự do. Đây được xem là vấn đề chiến lược đối với địa phương có tỷ lệ đồng bào dân tộc thiểu số cao (gần 33% dân số) và dân di cư tự do lớn nhất cả nước (hơn 290.000 người kể từ năm 1976 đến nay) như Đắk Lắk.

Tỉnh Đắk Lắk muốn có cơ chế đặc thù được sử dụng diện tích đất có nguồn gốc đất lâm nghiệp nhưng không còn rừng và không có quy hoạch trồng lại rừng nêu trên để bố trí cho hộ đồng bào dân tộc thiểu số và tái định cư tại chỗ đối với dân di cư tự do.

Theo báo cáo của Đắk Lắk, từ năm 2006, tỉnh đã xây dựng 17 dự án sắp xếp ổn định dân di cư tự do với mục tiêu bố trí ổn định cho khoảng 6.527 hộ tương ứng hơn 32.600 khẩu với tổng mức đầu tư là 885 tỷ đồng. Đến nay, thời gian thực hiện các dự án đã trên 10 năm, nhưng tỉnh chỉ mới đang triển khai 13/17 dự án và chưa có dự án nào hoàn thành mục tiêu. Tỉnh kiến nghị tiếp tục được bố trí đủ nguồn vốn để thực hiện các dự án.