Lễ cúng Tất niên có ý nghĩa gì và nên cúng vào ngày nào?

Người Việt quan niệm rằng ngày tất niên là thời khắc chuyển giao giữa năm cũ và năm mới, nên việc làm lễ vào ngày cuối cùng của năm âm lịch giúp toàn gia đình “đáp ứng” đủ nghi lễ truyền thống, đồng thời, thể hiện sự trọn vẹn trong việc báo hiếu, tri ân tổ tiên, ông bà. Tất niên còn được gọi là “bữa cơm đoàn viên”. Sau nghi thức dâng hương, cả gia đình quây quần bên mâm cơm, cùng nhìn lại một năm đã qua, những khó khăn đã vượt, những thành tựu đã đạt được và chia sẻ ước vọng cho năm mới.

Lễ cúng tất niên đầy đủ còn mang ý nghĩa rộng hơn là nhắc nhở mỗi thành viên trong gia đình nhìn lại một năm đã qua, tạ ơn những điều tốt đẹp và học hỏi từ những khó khăn. Tạo không khí sum vầy, đoàn tụ khi năm cũ sắp kết thúc. Đón nhận những lời chúc may mắn, bình an trước thềm năm mới. Tôn vinh và gìn giữ nét văn hóa truyền thống tốt đẹp của người Việt.

Việc chuẩn bị cúng tất niên 2026 không chỉ dừng lại ở chọn ngày – giờ đẹp, mà còn liên quan đến chuẩn bị mâm cúng và cách ứng xử trong ngày lễ như: Chuẩn bị mâm lễ đầy đủ với hương, hoa tươi, mâm ngũ quả, món ăn truyền thống, thể hiện lòng thành kính với tổ tiên. Lau dọn bàn thờ tổ tiên sạch sẽ trước khi cúng, tránh việc bày biện tùy tiện, thiếu sót. Thời điểm cúng thường là buổi chiều hoặc tối, khi các thành viên trong gia đình đều có mặt, tạo không khí ấm cúng, sum họp. Việc cúng tất niên với tấm lòng hướng thiện, tôn kính và mong muốn đoàn viên là điều quan trọng nhất.

Việc chọn ngày và giờ tốt để cúng tất niên năm 2026 không chỉ phản ánh niềm tin tâm linh mà còn là cách mỗi gia đình duy trì, gìn giữ truyền thống văn hóa đẹp của người Việt. Từ xưa đến nay, người Việt thường tổ chức lễ này vào ngày cuối cùng của năm theo Âm lịch, tức ngày 30 tháng Chạp nếu năm đó đủ ngày, hoặc 29 tháng Chạp nếu năm thiếu như năm 2026.

Theo lịch vạn niên năm 2026, do năm này là năm thiếu nên không có ngày 30 Tết, vì vậy ngày tốt nhất để cúng tất niên sẽ rơi vào ngày 29 tháng Chạp Âm lịch, tức Thứ Hai, ngày 16/02/2026 theo lịch Dương. Đây được xem là thời điểm lý tưởng nhất để làm lễ cúng tất niên trọn vẹn, nối tiếp các nghi lễ khác trong dịp Tết.

Tuy nhiên trong thực tế, nhiều gia đình có thể cúng sớm hơn từ các ngày đẹp gần cuối tháng Chạp, tùy theo điều kiện công việc và thời gian sum họp. Các ngày thường được lựa chọn bao gồm: ngày 26 tháng Chạp (13/02/2026), ngày 28 tháng Chạp (15/02/2026) ngoài ngày 29 tháng Chạp (16/02/2026). Những ngày này đều được xem là ngày hoàng đạo, phù hợp cho những hoạt động lễ nghi, sum họp gia đình trước Tết.

Trong không khí se lạnh của những ngày cuối năm, tiếng cười nói rộn ràng, mùi hương trầm lan tỏa, ánh đèn vàng ấm áp… tất cả tạo nên cảm giác trọn vẹn. Đó mới chính là “giờ đẹp” quý giá nhất của mỗi gia đình. Bởi suy cho cùng, tài lộc và bình an không chỉ đến từ khung giờ hoàng đạo, mà bắt đầu từ sự sum họp, yêu thương và gìn giữ truyền thống qua từng thế hệ.