Lộ diện nước đầu tiên trên thế giới công nhận chính quyền Taliban tại Afghanistan

Bộ Ngoại giao Nga ngày 3/7 tuyên bố đã chấp thuận thư ủy nhiệm của tân đại sứ Afghanistan do chính quyền Taliban bổ nhiệm tại Moscow. Cơ quan này cho biết đây là bước đi chiến lược nhằm thúc đẩy hợp tác song phương trên nhiều lĩnh vực, từ kinh tế, thương mại đến an ninh và chống khủng bố.

“Chúng tôi tin rằng việc công nhận chính thức chính quyền Hồi giáo tại Afghanistan sẽ tạo động lực cho sự phát triển hợp tác hiệu quả giữa hai quốc gia”, Bộ Ngoại giao Nga nhấn mạnh. Moscow đặc biệt kỳ vọng vào các dự án trong lĩnh vực năng lượng, giao thông, nông nghiệp và cơ sở hạ tầng, đồng thời cam kết hỗ trợ chính quyền Hồi giáo này trong việc củng cố an ninh khu vực và đấu tranh với các mối đe dọa từ khủng bố và tội phạm ma túy.

Quyết định này được đưa ra sau khi Tòa án Tối cao Nga hồi tháng 4 đã chính thức loại Taliban khỏi danh sách các “tổ chức khủng bố” lần đầu tiên kể từ năm 2003. Động thái này phản ánh sự thay đổi lớn trong chính sách đối ngoại của Nga đối với Afghanistan, từ thái độ thận trọng trong quá khứ sang cách tiếp cận thực dụng, hướng tới xây dựng quan hệ đối tác với chính quyền hiện tại. 

Trước đó, Nga đã từng bước xây dựng mối quan hệ với Taliban thông qua các hoạt động ngoại giao, như mời phái đoàn Taliban tham dự Diễn đàn Kinh tế Saint Petersburg vào các năm 2022 và 2024, hay cuộc gặp giữa Ngoại trưởng Nga Sergey Lavrov và lãnh đạo cơ quan ngoại giao của Taliban vào tháng 10 năm ngoái.

Phản ứng trước quyết định của Moscow, Amir Khan Muttaqi, người đứng đầu cơ quan ngoại giao của chính quyền Taliban, ca ngợi đây là "bước đi dũng cảm" và hy vọng các quốc gia khác sẽ noi theo. Trong một video được đăng trên mạng xã hội X, ông Muttaqi phát biểu trong cuộc gặp với Đại sứ Nga tại Kabul Dmitry Zhirnov: “Việc Nga đi đầu trong quá trình công nhận sẽ tạo tiền lệ quan trọng cho các nước khác”. 

ĐỌC NGAY: Thực chất sau bàn đàm phán Nga - Taliban

Quan hệ giữa Nga và Afghanistan mang một lịch sử phức tạp, từng bị phủ bóng bởi cuộc chiến tranh Liên Xô - Afghanistan kéo dài từ năm 1979 đến 1989. Tuy nhiên, kể từ khi Taliban trở lại nắm quyền vào năm 2021, Nga đã nhanh chóng điều chỉnh cách tiếp cận, khi xem Taliban là đối tác tiềm năng trong cuộc chiến chống khủng bố, đặc biệt là đối phó với các lực lượng thuộc chi nhánh Khorasan của tổ chức Nhà nước Hồi giáo tự xưng (ISIS-K).

Tổ chức này từng chịu trách nhiệm cho nhiều vụ tấn công đẫm máu, bao gồm vụ thảm sát tại một phòng hòa nhạc gần Moscow vào tháng 3/2024 khiến 149 người thiệt mạng và vụ đánh bom tại phái bộ ngoại giao Nga ở Kabul năm 2022.

Sự công nhận của Nga diễn ra trong bối cảnh các quốc gia khác trong khu vực, như Trung Quốc, Các Tiểu Vương Quốc Ả Rập Thống nhất (UAE), Uzbekistan và Pakistan, cũng đã cử đại sứ tới Kabul, dù chưa chính thức công nhận Taliban là chính quyền hợp pháp. Trung Quốc, một trong những đối tác thương mại hàng đầu của Afghanistan, đã ký thỏa thuận khai thác dầu mỏ với Taliban vào năm 2023 và cam kết mở rộng Hành lang Kinh tế Trung Quốc - Pakistan sang Afghanistan.

Tuy nhiên, các quốc gia phương Tây, đặc biệt là Mỹ, vẫn giữ khoảng cách với Taliban, với lý do chính là các chính sách hà khắc của chính quyền này này đối với phụ nữ, bao gồm lệnh cấm giáo dục trung học và đại học dành cho nữ giới cũng như các hạn chế về đi lại mà không có người giám hộ nam. Mỹ, vốn đã đóng băng hàng tỷ USD tài sản của Ngân hàng Trung ương Afghanistan và áp đặt lệnh trừng phạt lên một số lãnh đạo cấp cao của Taliban, tiếp tục nhấn mạnh rằng bất kỳ bước đi công nhận nào cũng phải gắn liền với việc cải thiện quyền phụ nữ.