Luật Phục hồi, phá sản: hỗ trợ doanh nghiệp khôi phục kinh doanh

Ngày 7/1/2016, Văn phòng Chủ tịch nước tổ chức họp báo công bố Lệnh của Chủ tịch nước công bố 12 luật đã được Quốc hội khóa XV thông qua. Phó Chủ nhiệm Văn phòng Chủ tịch nước Cấn Đình Tài chủ trì họp báo.

Tại họp báo, Phó Chủ nhiệm Văn phòng Chủ tịch nước Cấn Đình Tài công bố Lệnh của Chủ tịch nước đối với 12 luật đã được Quốc hội khóa XV thông qua tại Kỳ họp thứ 10; trong đó có Luật Phục hồi, phá sản (Luật số 142/2025/QH15).

Thủ tục phục hồi và phá sản: Linh hoạt, hiện đại

Tại buổi họp báo, Phó Chánh án Tòa án nhân dân tối cao Nguyễn Văn Tiến đã giới thiệu các điểm mới quan trọng của Luật. Luật gồm 88 điều, 8 chương, quy định nguyên tắc, trình tự, thủ tục giải quyết vụ việc phục hồi, phá sản doanh nghiệp, hợp tác xã, liên hiệp hợp tác xã; quyền, nghĩa vụ của người tham gia thủ tục; nhiệm vụ, quyền hạn của người tiến hành thủ tục.

Luật mới nhấn mạnh vai trò Nhà nước trong hỗ trợ doanh nghiệp gặp khó khăn qua thuế, phí, tín dụng, lãi suất, đất đai, công nghệ, chuyển đổi số và các biện pháp khác, giúp doanh nghiệp phục hồi hoặc rút lui có trật tự, lành mạnh hóa nền kinh tế. Ngân sách bảo đảm tạm ứng chi phí trong trường hợp người nộp đơn là người lao động, công đoàn, cơ quan quản lý thuế, cơ quan bảo hiểm xã hội, hoặc doanh nghiệp, hợp tác xã không còn tài sản. Tiền tạm ứng sẽ được hoàn trả khi bán tài sản.

Khác với Luật Phá sản 2014 chủ yếu dựa trên hồ sơ giấy, Luật mới cho phép triển khai thủ tục trên môi trường điện tử, song song với phương thức truyền thống, tiết kiệm thời gian, công sức, chi phí.

Hiệu quả, công bằng và rút gọn thủ tục

Luật quy định thủ tục phục hồi độc lập với phá sản, ưu tiên phục hồi để tạo cơ hội doanh nghiệp, hợp tác xã duy trì hoạt động, kịp thời hỗ trợ sản xuất kinh doanh. Doanh nghiệp, hợp tác xã có nguy cơ mất khả năng thanh toán hoặc đã mất khả năng thanh toán có quyền nộp đơn yêu cầu mở thủ tục phục hồi kèm phương án phục hồi, danh sách chủ nợ, người mắc nợ và chứng cứ kèm theo.

Chủ thể nộp đơn yêu cầu áp dụng thủ tục phá sản là cơ quan quản lý thuế và cơ quan bảo hiểm, giúp chấm dứt hoạt động những doanh nghiệp nợ thuế, bảo hiểm kéo dài, không còn tồn tại nhưng chưa thể rút khỏi thị trường, giảm áp lực quản lý, cải thiện môi trường kinh doanh.

Luật bổ sung thủ tục phục hồi, phá sản rút gọn cho doanh nghiệp, hợp tác xã nhỏ, siêu nhỏ, hoặc có ít chủ nợ, số nợ nhỏ; mở rộng phạm vi áp dụng thủ tục rút gọn để rút ngắn thời gian, nâng cao hiệu quả giải quyết.

Luật cũng hoàn thiện quy định giải quyết vụ việc có yếu tố nước ngoài, gồm yêu cầu Tòa án, cơ quan nước ngoài hỗ trợ; công nhận và cho thi hành bản án, quyết định về phục hồi, phá sản của Tòa án, cơ quan nước ngoài. Đồng thời, lược bỏ, cắt giảm thủ tục rườm rà, giản lược xem xét lại quyết định của Tòa án; sửa đổi thẩm quyền kháng nghị của Viện kiểm sát thành kiến nghị với quyết định mở hoặc không mở thủ tục phá sản.

Bên cạnh đó, tăng cường phối hợp, phân cấp, phân quyền: giao Chính phủ, Tòa án nhân dân tối cao hướng dẫn chi tiết; tăng cường phối hợp giữa Tòa án và các cơ quan, tổ chức, cá nhân có liên quan; thẩm quyền của Chánh án Tòa án giải quyết phá sản là quyết định cuối cùng đối với việc mở, không mở thủ tục hoặc trả lại đơn.

Luật Phục hồi, phá sản được thông qua ngày 11/12/2025 tại Kỳ họp thứ 10, Quốc hội khóa XV và có hiệu lực từ ngày 1/3/2026.