Luật Thủ đô (sửa đổi): thêm cơ chế cho phát triển nhà ở xã hội

Thiếu nguồn cung nhà ở xã hội

Trong Đề án xây dựng ít nhất 1 triệu căn hộ NƠXH giai đoạn 2021 – 2023 (tại Quyết định 338/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ), Hà Nội cùng với TP Hồ Chí Minh là một trong hai địa bàn được giao nhiệm vụ triển khai trọng điểm. Cụ thể, trong giai đoạn này Hà Nội phải hoàn thành 56.200 căn (18.700 căn giai đoạn 2021 - 2025 và 37.500 căn giai đoạn 2026 – 2030).

Theo báo cáo từ Sở Xây dựng Hà Nội, giai đoạn từ 2021 - 2023, trên địa bàn TP có 5 dự án NƠXH hoàn thành toàn bộ, 2 dự án hoàn thành một phần với khoảng 0,41 triệu m2 sàn, tương đương 5.200 căn hộ (bao gồm 1 dự án xây dựng nhà ở công nhân hoàn thành với 0,13 triệu m2 sàn, 1.170 căn hộ). Có 54 dự án đang triển khai với khoảng 3,1 triệu m2 sàn, tương đương 46.700 căn hộ.

“Trong năm 2024, TP Hà Nội dự kiến hoàn thành khoảng 10.000 căn hộ NƠXH tại 7 dự án, trong đó 3 dự án đang triển khai dự kiến hoàn thành 78.000m2 sàn với 1.180 căn hộ; 4 dự án phát triển mới với 0,7 triệu m2 sàn, khoảng 9000 căn hộ.

Như vậy, giai đoạn 2021 - 2030, TP Hà Nội đã và đang triển khai 63 dự án đầu tư xây dựng NƠXH với khoảng 61.900 căn hộ. Theo đó, TP cơ bản đáp ứng chỉ tiêu đã được Chính phủ giao tại Đề án 338” – đại diện Sở Xây dựng Hà Nội cho hay.

Mặc dù TP Hà Nội về cơ bản sẽ hoàn thành chỉ tiêu về NƠXH được Chính phủ giao. Tuy nhiên, trên thực tế do quá trình đô thị hóa nhanh, kéo theo sự gia tăng về dân số cơ học dẫn đến vấn đề về nhà ở nói chung và NƠXH nói riêng đang gây ra nhiều áp lực cho chính quyền Thủ đô, trở thành vấn đề nan giải trong bài toán an sinh xã hội về nhà ở dành cho đối tượng thu nhập thấp, công nhân khu công nghiệp.

Số liệu từ Liên đoàn Lao động TP Hà Nội, tính đến thời điểm hiện tại đang có khoảng 170.000 công nhân, người lao động đang làm việc trong các khu công nghiệp, khu chế xuất của TP, 80% số đó là người lao động ngoại tỉnh, hầu hết đều có nhu cầu về nhà ở. Tuy nhiên, TP mới có ba khu công nghiệp (Thạch Thất, Thăng Long và Phú Nghĩa) có dự án NƠXH cho công nhân lao động, cung cấp được 1.532 phòng (khoảng 11.520 chỗ ở), đáp ứng được khoảng 6,8% nhu cầu.

“Câu chuyện về NƠXH cho người thu nhập thấp và công nhân khu công nghiệp đang trở thành vấn đề vô cùng bức thiết trên địa bàn Thủ đô, trên 80% người lao động trong các khu công nghiệp, khu chế xuất phải đi thuê phòng trọ trong các khu dân cư. Đáng nói, do mức thu nhập không cao nên nhiều người phải chấp nhận thuê ở tại những căn phòng chưa đủ điều kiện về chất lượng, an toàn và tiện ích dịch vụ” - Trưởng ban Chính sách pháp luật - Quan hệ lao động (Liên đoàn Lao động TP Hà Nội) Tạ Văn Dưỡng cho hay.

Đẩy mạnh phân quyền thúc đẩy sự phát triển

Công tác phát triển NƠXH thời gian qua gặp nhiều khó khăn vướng mắc, có thể kể đến như: trình tự thủ tục đầu tư xây dựng, mua, bán NƠXH còn kéo dài, thậm chí phức tạp hơn các dự án nhà ở thương mại; việc xác định giá trước khi thực hiện bán, cho thuê, cho thuê mua đối với NƠXH đầu tư xây dựng bằng nguồn vốn ngoài ngân sách phải được cơ quan Nhà nước cấp tỉnh thẩm định cũng kéo dài thời gian, tốn kém cho DN; các chính sách ưu đãi cho chủ đầu tư dự án NƠXH, nhà ở công nhân đã ban hành chưa đủ hấp dẫn, không thực chất để thu hút, khuyến khích chủ đầu tư; Việc chấp thuận chủ trương đầu tư đồng thời với chấp thuận nhà đầu tư “ách tắc”; Nhà nước thiếu nguồn “vốn mồi” để thực hiện chính sách ưu đãi NƠXH...

Đây được nhận diện là những khó khăn chung liên quan đến cơ chế, chính sách phát triển NƠXH. Nhưng nếu như TP Hồ Chí Minh đã được Quốc hội cho triển khai thực hiện cơ chế đặc thù (thông qua Nghị quyết số 54/2017/QH14) đã giúp cho TP này tăng sự chủ động, phát huy tính sáng tạo, năng động, cũng như tự thúc đẩy tháo gỡ những khó khăn, vướng mắc, rút ngắn thời gian thực hiện và đẩy nhanh tiến độ triển khai các dự án phát triển đô thị, nhà ở... thì Thủ đô Hà Nội vẫn còn thiếu cơ chế đặc thù liên quan đến vấn đề này.

Để tạo điều kiện và hiện thực hóa tầm nhìn, khát vọng phát triển của Thủ đô trong thời gian tới, mới đây, Quốc hội đã chính thức thông qua Luật Thủ đô (sửa đổi) với 7 Chương và 54 Điều. Đáng chú ý, luật đã dành riêng Điều 30 để quy định về vấn đề phát triển nhà ở nói chung và NƠXH nói riêng. Đặc biệt cũng đã có quy định chi tiết về việc phân cấp, ủy quyền cho HĐND và UBND TP trong việc điều chỉnh quy hoạch tạo quỹ đất cho phát triển NƠXH.

Cùng với đó là việc chủ động bố trí kinh phí ngân sách lập quy hoạch, lựa chọn chủ đầu tư; bố trí thay thế quỹ đất xây dựng NƠXH tương đương vào trong các khu NƠXH trên địa bàn đối với các dự án đầu tư xây dựng nhà ở thương mại, khu đô thị có quy mô sử dụng đất từ 2ha đến dưới 10ha khi DN nộp số tiền tương ứng với quỹ đất 20% vào Quỹ đầu tư phát triển TP để phát triển NƠXH.

“Việc Quốc hội thông qua Luật Thủ đô (sửa đổi) với nhiều quy định mới mang tính “đột phá”, mang đến những cơ chế, chính sách ưu đãi, hỗ trợ đầu tư ở mức cao nhất theo khung quy định, sẽ giúp cho chính quyền Thủ đô giải quyết được rất nhiều công việc phía trước như thu hút thêm nguồn lực nhằm phát huy tiềm năng, thế mạnh đang có; đồng thời cũng tạo cơ chế mở để giải quyết những tồn tại thời gian qua. Đối với vấn đề về nhà ở, việc được phân quyền xây dựng các đồ án quy hoạch chi tiết, bố trí quỹ đất cho nhà ở thương mại, NƠXH, nhà tái định cư, cải tạo xây dựng lại chung cư cũ... sẽ giúp các dự án nhà ở được đẩy nhanh hơn, tiến tới khắc phục tình trạng thiếu nguồn cung, giá bán nhà leo thang như hiện nay” – chuyên gia về quy hoạch đô thị - KTS Trần Tuấn Anh đánh giá.

Dự án Luật Thủ đô (sửa đổi) đang nhận được rất nhiều kỳ vọng không chỉ của hệ thống chính trị mà còn của Nhân dân Thủ đô và cả nước, góp phần khơi thông các nguồn lực của Thủ đô, tạo sự lan tỏa, dẫn dắt cho toàn Vùng Thủ đô và cả nước. Những quy định của Luật Thủ đô (sửa đổi) đã có sự phân quyền mạnh mẽ, đổi mới mô hình quản trị, nâng cao tính tự chủ, tự chịu trách nhiệm của chính quyền Thủ đô trên tất cả các mặt của đời sống kinh tế - xã hội.

“Hiện nay, TP Hà Nội đang đẩy mạnh tập trung phát triển các dự án NƠXH, trong đó sẽ tập trung xây dựng 5 khu NƠXH tập trung với diện tích đất tích tụ lên đến vài trăm hécta, việc bố trí quý đất như vậy không đơn giản. Nhưng với những điều khoản riêng về NƠXH trong Luật Thủ đô (sửa đổi) cho phép tính đặc thù giải quyết vấn đề này, tôi cho rằng đây là 1 bước tiến rất lớn về chính sách nhằm tạo ra những cơ chế vượt trội, tạo sức hút trong quá trình thu hút đầu tư phát triển NƠXH trong thời gian tới” – Phó Chủ tịch Câu lạc bộ BĐS Hà Nội Nguyễn Thế Điệp nhìn nhận.