Mỹ lần đầu ủng hộ khuôn khổ bảo đảm an ninh cho Ukraine tại hội nghị Paris

Lần đầu tiên, Mỹ đã công khai ủng hộ liên minh các quốc gia cam kết xây dựng những bảo đảm an ninh cho Ukraine, trong bối cảnh các nỗ lực thúc đẩy một thỏa thuận ngừng bắn đang được tăng tốc.

Cam kết được đưa ra tại hội nghị thượng đỉnh ở Paris của “liên minh các nước sẵn sàng” - nhóm các quốc gia, chủ yếu ở châu Âu, phối hợp thảo luận và cam kết các biện pháp hỗ trợ an ninh cho Ukraine - nhằm trấn an Kiev về các phương án bảo đảm an ninh nếu giao tranh chấm dứt.

Hội nghị lần này có điểm khác biệt so với các cuộc họp trước khi có sự tham dự của các đặc phái viên Mỹ Steve Witkoff và Jared Kushner, cùng với Tướng Alexus Grynkewich, chỉ huy cao cấp của quân đội Mỹ tại châu Âu. Trước đó một ngày, ông Grynkewich đã thảo luận với các tư lệnh quân đội châu Âu về những nội dung liên quan đến bảo đảm an ninh.

Phát biểu sau hội nghị, ông Witkoff cho biết Tổng thống Donald Trump “kiên quyết ủng hộ các quy trình an ninh”. Theo ông, các cơ chế được đề cập nhằm ngăn chặn nguy cơ tấn công tái diễn và bảo đảm khả năng phòng thủ nếu xảy ra vi phạm. Ông Witkoff nói các quy trình này được thiết kế để phục vụ cả mục tiêu răn đe lẫn phòng vệ.

Ông Kushner cho rằng, nếu Ukraine đạt được thỏa thuận cuối cùng, điều quan trọng là người dân Ukraine cần biết họ được bảo vệ sau thỏa thuận, với những biện pháp bảo đảm rõ ràng và khả năng răn đe đủ mạnh để tránh kịch bản xung đột lặp lại.

Theo tuyên bố chung của liên minh, các đồng minh sẽ tham gia cơ chế giám sát và xác minh lệnh ngừng bắn do Mỹ dẫn dắt. Các quan chức cho biết cơ chế này có thể dựa vào công nghệ như máy bay không người lái, cảm biến và vệ tinh, thay vì triển khai binh sĩ Mỹ. Cách tiếp cận này được nêu ra trong bối cảnh các bên tìm kiếm giải pháp giám sát mà không mở rộng hiện diện quân sự trực tiếp.

Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky đánh giá các thỏa thuận là tín hiệu cho thấy mức độ hợp tác của châu Âu và liên minh các nước sẵn sàng trong việc hướng tới các bảo đảm an ninh. Tuy nhiên, ông lưu ý rằng nhiều chi tiết vẫn chưa rõ ràng, bao gồm cách thức vận hành của cơ chế giám sát cũng như việc hỗ trợ và tài trợ cho quân đội Ukraine.

Ông Zelensky cảm ơn Mỹ vì sự sẵn sàng hỗ trợ trong các lĩnh vực như bảo đảm an ninh, giám sát lệnh ngừng bắn và tái thiết. Theo ông, phái đoàn Ukraine sẽ tiếp tục các cuộc đàm phán về những vấn đề then chốt trong ngày làm việc tiếp theo.

Tuyên bố của liên minh chưa được Mỹ chính thức phê chuẩn. So với các bản dự thảo trước, nội dung về vai trò của Mỹ đã được điều chỉnh, trong đó loại bỏ đoạn đề cập đến việc sử dụng năng lực của Mỹ để hỗ trợ lực lượng đa quốc gia tại Ukraine. Dù vậy, các quan chức châu Âu cho rằng sự tham gia của các đặc phái viên Mỹ và những phát biểu tại hội nghị cho thấy Washington ủng hộ khuôn khổ thảo luận này.

Các cuộc đàm phán nhằm chấm dứt xung đột kéo dài gần bốn năm đã được đẩy nhanh kể từ tháng 11. Tuy nhiên, Nga chưa phát đi tín hiệu công khai về việc sẵn sàng nhượng bộ, trong khi Moscow trước đây từng bác bỏ khả năng có lực lượng NATO hiện diện trên lãnh thổ Ukraine.

Đọc thêm: Thị trường toàn cầu thận trọng trước diễn biến mới tại Venezuela

Trong bối cảnh đó, trọng tâm thảo luận của các đồng minh đã chuyển từ các gói viện trợ quân sự sang việc xây dựng những cam kết có giá trị pháp lý ràng buộc. Theo tuyên bố chung, các cam kết này có thể bao gồm hỗ trợ quân sự, chia sẻ tình báo, hậu cần, các sáng kiến ngoại giao và việc áp dụng biện pháp trừng phạt bổ sung nếu thỏa thuận bị vi phạm.

Các nhà lãnh đạo châu Âu tham dự hội nghị, gồm Tổng thống Pháp Emmanuel Macron, Thủ tướng Anh Keir Starmer, Thủ tướng Ba Lan Donald Tusk và Thủ tướng Ý Giorgia Meloni, nhấn mạnh sự phối hợp giữa châu Âu và Mỹ trong hỗ trợ Ukraine.

Tuyên bố cũng đề cập kế hoạch thành lập một “lực lượng đa quốc gia vì Ukraine” do châu Âu dẫn dắt, nhằm hỗ trợ tái thiết lực lượng vũ trang Ukraine và tăng cường khả năng răn đe, với sự hỗ trợ được đề xuất từ Mỹ. Pháp và Anh đã ký tuyên bố bày tỏ sẵn sàng triển khai lực lượng sau khi đạt được thỏa thuận ngừng bắn. Ông Macron cho biết khả năng này có thể bao gồm việc điều động hàng nghìn binh sĩ Pháp, trong khi ông Starmer nói khuôn khổ pháp lý mới sẽ cho phép lực lượng châu Âu hỗ trợ an ninh trên không và trên biển cho Ukraine, đồng thời tham gia tái thiết năng lực quốc phòng trong giai đoạn tiếp theo.