Ngày nắng, đêm lạnh: Coi chừng sức khỏe bị “đánh úp”

Nhiều bệnh dễ tái phát

Theo ghi nhận của phóng viên Báo Hànộimới, tại khoa Nội tổng hợp (Bệnh viện Đa khoa Đức Giang), số bệnh nhân điều trị nội trú có xu hướng tăng khi thời tiết chuyển lạnh những ngày qua. Cụ thể, nếu những ngày bình thường, khoa duy trì khoảng 50 bệnh nhân/ngày thì vào thời điểm như hiện nay tăng lên hơn 60 người/ngày.

Bác sĩ Mai Thái Hà, khoa Nội tổng hợp (Bệnh viện Đa khoa Đức Giang) cho biết, hình thái thời tiết hiện nay có thể ảnh hưởng đáng kể đến sức khỏe, nhất là người cao tuổi và người mắc bệnh mạn tính. Khi nhiệt độ giảm, cơ thể co mạch máu ngoại vi để hạn chế mất nhiệt. Điều này làm tăng sức cản mạch máu, khiến huyết áp có thể tăng, tạo thêm áp lực cho hệ tim mạch, đặc biệt ở người có tiền sử tăng huyết áp hoặc bệnh lý mạch máu.

Cùng với yếu tố thời tiết, những thói quen sinh hoạt chưa phù hợp cũng có thể làm tăng nguy cơ sức khỏe. Vào sáng sớm, khi nhiệt độ còn thấp, việc ra ngoài tập thể dục ngay mà không giữ ấm hoặc chưa để cơ thể thích nghi có thể gây áp lực lên hệ tim mạch. Tương tự, tắm khuya trong môi trường lạnh, không giữ ấm đầy đủ cũng khiến cơ thể phải điều chỉnh thân nhiệt đột ngột. Người cao tuổi, người mắc bệnh tim mạch và tăng huyết áp cần đặc biệt thận trọng với những thay đổi này.

Bên cạnh đó, tại khoa Nội tổng hợp, các bác sĩ còn ghi nhận nhiều trường hợp bệnh nhân xuất huyết tiêu hóa khi thời tiết chuyển mùa. Theo bác sĩ Mai Thái Hà, sự thay đổi từ nóng sang lạnh hoặc ngược lại có thể khiến các bệnh lý tiêu hóa ở người có tiền sử viêm loét dạ dày dễ tái phát. Ngoài ra, người mắc bệnh mạn tính cũng cần cảnh giác với các bệnh nhiễm trùng đường hô hấp, đặc biệt là cúm, bởi bệnh đồng mắc có thể khiến tình trạng sức khỏe diễn biến nặng hơn.

Phân tích sâu hơn về tác động của hình thái thời tiết này, bác sĩ Nguyễn Huy Hoàng, Hội Y học dưới nước và ôxy cao áp Việt Nam cho biết, sự chênh lệch giữa nhiệt độ cao nhất ban ngày và thấp nhất ban đêm trong vòng 24 giờ được gọi là biến thiên nhiệt độ ngày - đêm (DTR). Khi biên độ này tăng cao, cơ thể phải liên tục chuyển từ trạng thái giữ nhiệt khi lạnh sang thải nhiệt khi nóng, khiến hệ thống điều hòa thân nhiệt hoạt động nhiều hơn.

Nhiều nghiên cứu quốc tế cho thấy, DTR cao có liên quan đến gia tăng nhập viện và tử vong do bệnh tim mạch, đột quỵ và bệnh hô hấp, ngay cả khi nhiệt độ trung bình trong ngày không quá khắc nghiệt.

Trẻ nhỏ cũng là nhóm dễ bị ảnh hưởng khi thời tiết thay đổi. Bác sĩ Nguyễn Thành Nam, Giám đốc Trung tâm Nhi khoa (Bệnh viện Bạch Mai) cho biết, khi thời tiết trong ngày chuyển từ lạnh sang nóng, nhiều gia đình vẫn giữ thói quen mặc quá nhiều quần áo cho trẻ. Trong khi đó, trẻ thường vận động, chạy nhảy nên dễ đổ mồ hôi. Quần áo ẩm thấm ngược vào cơ thể có thể khiến trẻ nhiễm lạnh, mắc bệnh đường hô hấp, thậm chí biến chứng viêm phổi.

Không chỉ viêm phổi, cúm A và các bệnh lý hô hấp khác cũng có nguy cơ gia tăng khi thời tiết thay đổi. Theo ghi nhận tại Bệnh viện Nhi Hà Nội, trung bình mỗi ngày có hơn 100 trẻ có kết quả test nhanh dương tính với cúm A, trong đó, khoảng 10-20 trường hợp có biến chứng hoặc dấu hiệu cảnh báo cần nhập viện điều trị nội trú.

Theo các bác sĩ Bệnh viện Nhi Hà Nội, thời tiết biến động khiến trẻ nhỏ, đặc biệt là những trẻ có hệ miễn dịch chưa hoàn thiện, dễ mắc các bệnh đường hô hấp như viêm mũi dị ứng, viêm họng, viêm phế quản, viêm tiểu phế quản và viêm phổi. Riêng với cúm A, bệnh có thể gây sốt cao kéo dài, co giật do sốt, viêm phổi hoặc làm xuất hiện biến chứng ở trẻ mắc bệnh mạn tính…

Chủ động thích nghi, giảm nguy cơ nhiễm bệnh

Bác sĩ Mai Thái Hà khuyến cáo người dân, đặc biệt là người cao tuổi và bệnh nhân có bệnh nền cần chú ý giữ ấm cơ thể trong những ngày thời tiết biến động. Buổi sáng sau khi thức dậy, không nên vội vàng ra ngoài hoặc tập thể dục khi trời còn quá lạnh. Thay vào đó, cần làm ấm cơ thể ngay trong nhà, mặc đủ quần áo và để cơ thể thích nghi dần với nhiệt độ môi trường. Người đang điều trị tăng huyết áp cần duy trì uống thuốc theo chỉ định, không tự ý thay đổi liều lượng.

“Đối với việc tắm rửa, người dân nên hạn chế tắm quá khuya, giữ không gian tắm kín gió, duy trì nhiệt độ tương đối ổn định và tránh để cơ thể bị lạnh đột ngột sau khi tắm”, bác sĩ Mai Thái Hà nói.

Bác sĩ Nguyễn Huy Hoàng cũng lưu ý, không phải cứ tắm muộn là dẫn đến đột quỵ. Tuy nhiên, người dân cần quan tâm nhiệt độ nước, môi trường phòng tắm, tình trạng sức khỏe và việc sử dụng rượu bia. Nước quá lạnh có thể gây co mạch mạnh, trong khi nước quá nóng lại làm giãn mạch, khiến một số người chóng mặt hoặc tụt huyết áp. Vì vậy, nên sử dụng nước ấm dễ chịu, tắm trong phòng đủ ấm, tránh gió lùa, lau khô và mặc ấm sau khi tắm.

Với thời tiết như hiện nay, theo bác sĩ Nguyễn Huy Hoàng, khi thức dậy, nên chuyển từ nằm sang ngồi rồi đứng một cách từ tốn, nhất là người hay chóng mặt. Nếu phải đi vệ sinh ban đêm, hãy bật đèn, mặc thêm áo và mang dép chống trượt.

“Tập thể dục vẫn cần duy trì trong mùa lạnh. Có thể chuyển vào trong nhà hoặc chọn thời điểm ấm hơn, khởi động kỹ và tăng cường độ từ từ. Ra mồ hôi khi vận động không đồng nghĩa tim đang gặp nguy hiểm. Đáng lo là vã mồ hôi lạnh kèm đau ngực, khó thở, choáng hoặc yếu bất thường”, bác sĩ Nguyễn Huy Hoàng lưu ý.

Với trẻ nhỏ, bác sĩ Nguyễn Thành Nam cho rằng, gần sáng trời lạnh, cha mẹ nên mặc thêm áo hoặc đắp chăn mỏng cho trẻ để giữ ấm. Tuy nhiên, đến trưa, trời hửng nắng, cần bỏ bớt lớp áo, tránh ủ trẻ quá kín. Sau vận động, cần lau khô mồ hôi và thay quần áo ẩm cho trẻ.

Bên cạnh đó, chế độ dinh dưỡng cũng cần được bảo đảm với đầy đủ các nhóm chất cơ bản gồm tinh bột, chất đạm, chất béo, vitamin và khoáng chất. Người cao tuổi, trẻ em và người lao động nặng cần chú ý cung cấp đủ năng lượng, duy trì sức đề kháng trong những ngày thời tiết lạnh.