Monday, 10:37 12/10/2026

Ngày Quốc tế giảm nhẹ rủi ro thiên tai (13-10): Hà Nội xây dựng cộng đồng an toàn từ mỗi gia đình

Trọng Tùng

Chủ động ứng phó từ sớm, từ xa là một trong những giải pháp cốt lõi nhằm giảm nhẹ rủi ro thiên tai có thể xảy ra. Ở đó, nhận thức và năng lực ứng phó chủ động của mỗi gia đình là hết sức quan trọng.

Không thể chủ quan trước thiên tai

Trong những năm qua, phòng chống thiên tai luôn được Hà Nội xác định là nhiệm vụ trọng tâm, xuyên suốt, được quan tâm thực hiện thường xuyên. Hàng năm, thành phố bố trí nguồn lực lớn để nâng cao sức chống chịu trước thiên tai của cơ sở hạ tầng, cộng đồng dân cư.

Mặc dù vậy, thiệt hại do các loại hình thiên tai gây ra trên địa bàn Hà Nội, nhất là bão, áp thấp nhiệt đới kèm mưa lớn, ngập úng diện rộng, dông, lốc... vẫn gây thiệt hại lớn về người và tài sản. Ảnh hưởng đến phát triển kinh tế - xã hội của thành phố.

Đơn cử như trong năm 2025, ảnh hưởng liên tiếp của hai cơn bão số 10 và 11 đã gây lượng mưa lớn. Lũ các sông lên cao, nhiều tuyến vượt khả năng chống lũ thiết kế gây tràn đê, làm mực nước các hồ chứa dâng cao vượt ngưỡng tràn, gây ngập lụt nhiều địa phương.

Thống kê cho thấy, thiên tai năm 2025 đã khiến ít nhất 15.000 ngôi nhà bị ngập nước; khoảng 8.000ha lúa và rau màu bị thiệt hại; trên 4.000 con gia súc và 80.000 con gia cầm bị chết, cùng hơn 500ha nuôi trồng thủy sản bị ảnh hưởng… Tổng thiệt hại về kính tế ước tính trên 600 tỷ đồng.

Từ đầu năm 2026 đến nay, các loại hình thiên tai, nhất là mưa lũ, ngập lụt tiếp tục ảnh hưởng nghiêm trọng đến Hà Nội. Ít nhất hai đợt mưa lớn kéo dài nhiều ngày vào các tháng 7, 8, 9 đã khiến nhiều xã, phường ven sông Bùi, sông Tích, sông Cầu… bị ngập sâu. Đời sống người dân bị đảo lộn.

Những thiệt hại nêu trên cho thấy, năng lực ứng cứu khi thiên tai xảy ra là cần thiết nhưng chưa đủ. Muốn bảo vệ tính mạng và tài sản của nhân dân, cần chủ động nhận diện nguy cơ, chuẩn bị phương án ứng phó và giảm tình trạng dễ bị tổn thương ngay từ khi chưa xảy ra thiên tai.

Phòng, chống thiên tai vì vậy không chỉ là nhiệm vụ trong thời điểm bão lũ, mà cần được thực hiện thường xuyên, gắn với quy hoạch phát triển, xây dựng cơ sở hạ tầng, bố trí dân cư và tổ chức đời sống tại từng địa phương.

Hà Nội tổ chức diễn tập ứng phó sự cố thiên tai. Ảnh: HNM.

Tiếp tục nâng cao nhận thức cộng đồng

Trong giai đoạn 2026-2030, Hà Nội đặt mục tiêu phát triển theo hướng “Văn hiến - Văn minh - Hiện đại”, xanh, thông minh và có khả năng chống chịu cao, phấn đấu tốc độ tăng trưởng GRDP bình quân đạt trên 11%/năm. Định hướng phát triển nêu trên đòi hỏi thành phố phải ưu tiên triển khai đồng bộ các giải pháp ứng phó chủ động trước những thách thức thiên tai.

Một trong những giải pháp trọng tâm là nâng cao nhận thức cộng đồng nhằm bảo vệ nhóm dễ bị tổn thương, xây dựng xã hội an toàn, chủ động thích ứng với thiên tai và biến đổi khí hậu, qua đó tạo nền tảng vững chắc để thực hiện thành công mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội của giai đoạn 2026-2030.

Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường Hà Nội Nguyễn Đình Hoa cho biết, để nâng cao nhận thức cho người dân về phòng chống thiên tai và quản lý rủi ro thiên tai dựa vào cộng đồng, UBND thành phố đã ban hành Kế hoạch số 328/KH-UBND về nâng cao nhận thức cộng đồng giai đoạn 2021-2025, đồng thời bố trí nguồn kinh phí để triển khai các hoạt động theo nội dung của Đề án.

Việc triển khai Đề án “Nâng cao nhận thức cộng đồng và Quản lý rủi ro thiên tai dựa vào cộng đồng” trên địa bàn Hà Nội đã được tổ chức đồng bộ, đa dạng về hình thức và đạt được nhiều kết quả cụ thể. Đến nay, thành phố đã tổ chức 180 hội nghị tập huấn cho lực lượng xung kích phòng, chống thiên tai cấp xã với trên 5.300 người tham gia.

Thành phố cũng đã tổ chức 150 hội nghị tuyên truyền về phòng, chống thiên tai với trên 22.600 lượt người tham dự, kết hợp tổ chức thi tìm hiểu về công tác phòng, chống thiên tai ngay tại hội nghị; 187 hội nghị hướng dẫn người dân trực tiếp đánh giá rủi ro thiên tai dựa vào cộng đồng, và 187 hội nghị kiểm chứng kết quả đánh giá, với trên 16.500 người tham gia.

Thông qua các hoạt động này, người dân được trực tiếp phối hợp với chính quyền cấp xã xác định các loại hình thiên tai đã và có nguy cơ xảy ra trên địa bàn; nhận diện các yếu tố dễ bị tổn thương; đánh giá năng lực phòng, chống thiên tai của cộng đồng; xác định mức độ rủi ro và thứ tự ưu tiên nhằm đề xuất các giải pháp phù hợp phục vụ xây dựng và triển khai kế hoạch phòng, chống thiên tai cấp xã.

Để thực hiện hiệu quả công tác phòng, chống thiên tai trên địa bàn Hà Nội trong giai đoạn tới, ngày 24-12-2025, UBND thành phố tiếp tục ban hành Kế hoạch số 361/KH- UBND về việc thực hiện Đề án “Nâng cao nhận thức cộng đồng và Quản lý rủi ro thiên tai dựa vào cộng đồng” giai đoạn 2026-2030.

Theo nội dung Đề án nêu trên, tiếp nối những kết quả đã đạt được trong giai đoạn 2021-2025, UBND thành phố giao Sở Nông nghiệp và Môi trường tiếp tục triển khai thực hiện 2 hợp phần với 12 hoạt động cụ thể trong giai đoạn 2026-2030, với mục tiêu 100% người dân tại các xã, phường thường xuyên xảy ra thiên tai được tập huấn kiến thức, kỹ năng ứng phó.

Thực tiễn cho thấy, nâng cao khả năng chống chịu thiên tai dựa vào cộng đồng không đồng nghĩa với việc chuyển trách nhiệm phòng, chống thiên tai sang từng cá nhân, hộ gia đình. Để người dân có thể chủ động bảo vệ mình, chính quyền cơ sở và các cơ quan chức năng phải bảo đảm thông tin cảnh báo dễ tiếp cận, hạ tầng thiết yếu an toàn, phương án sơ tán khả thi và sự hỗ trợ kịp thời đối với những nhóm đối tượng dễ bị tổn thương.

Từ yêu cầu đặt ra nêu trên, các cấp chính quyền và cơ quan chức năng cần tiếp tục đổi mới hoạt động tuyên truyền, phổ biến kiến thức theo hướng thiết thực, dễ hiểu, sát với từng nhóm đối tượng; giúp người dân biết cách nhận diện nguy cơ và thực hiện đúng những hành động cần thiết trong từng tình huống cụ thể. Đây được xem là giải pháp, thiết thực căn cơ nhằm giảm nhẹ rủi ro thiên tai từ sớm, từ xa.

Trích dẫn

Trích dẫn 1

Ngày 13-10 được Liên Hợp Quốc lựa chọn là Ngày Quốc tế giảm nhẹ rủi ro thiên tai, nhằm thúc đẩy nhận thức và hành động của các quốc gia, tổ chức, cộng đồng trong việc chủ động phòng ngừa, giảm thiểu những tác động tiêu cực của thiên tai.

Ngày Quốc tế giảm nhẹ rủi ro thiên tai năm 2026 được phát động với chủ đề: “Khả năng chống chịu bắt đầu từ chính ngôi nhà của bạn”, khẳng định vai trò của mỗi gia đình trong việc chủ động phòng ngừa, giảm thiểu rủi ro và bảo vệ an toàn tính mạng, tài sản trước thiên tai.