Theo đánh giá của các tổ chức kinh tế trong và ngoài nước, kết thúc năm 2020, Việt Nam đã đạt được “mục tiêu kép” trong phòng chống đại dịch Covid-19 và duy trì tăng trưởng kinh tế.

Tổng sản phẩm trong nước (GDP) năm 2020 tăng 2,91% so với năm 2019, tuy là mức tăng thấp nhất trong giai đoạn 2011-2020, nhưng trong bối cảnh dịch Covid-19 năm 2020 diễn biến phức tạp, ảnh hưởng tiêu cực tới mọi lĩnh vực kinh tế - xã hội thì đó là thành công lớn của Việt Nam với mức tăng trưởng GDP thuộc nhóm cao nhất thế giới.

Tiếp nối kết quả đã đạt được năm 2020, những tháng đầu năm 2021, kinh tế vĩ mô nước ta tiếp tục ổn định và bắt đầu khởi sắc. Tuy nhiên, làn sóng dịch Covid-19 bùng phát từ cuối tháng Tư với biến chủng mới có tốc độ lây lan nhanh chóng, nguy hiểm, diễn biến phức tạp tại nhiều địa phương, đặc biệt tại các tỉnh, thành phố kinh tế trọng điểm như: Hà Nội, Thành phố Hồ Chí Minh, Đà Nẵng, Bình Dương, Đồng Nai, Bắc Ninh, Bắc Giang, Long An, Cần Thơ… đã ảnh hưởng nghiêm trọng đến đời sống, sức khỏe, tính mạng của người dân và hoạt động sản xuất, kinh doanh.

Trước tình hình đó, Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ đã kịp thời chỉ đạo quyết liệt các bộ, ngành, địa phương thực hiện đồng bộ, hiệu quả các giải pháp vừa phòng chống dịch, bảo đảm sức khỏe  người dân, vừa phòng chống suy giảm kinh tế và ổn định xã hội.

Cùng với sự quyết tâm, đồng lòng của toàn bộ hệ thống chính trị, sự nỗ lực, cố gắng của người dân và cộng đồng doanh nghiệp, tình hình kinh tế - xã hội 9 tháng đầu năm 2021 đạt nhiều kết quả đáng ghi nhận, đặc biệt là trong khu vực nông, lâm nghiệp và thủy sản.

Theo báo cáo của Tổng cục Thống kê, Bộ Kế hoạch và Đầu tư, nhờ thời tiết thuận lợi và chuyển dịch cơ cấu cây trồng theo hướng tích cực, gieo trồng giống lúa mới cho giá trị kinh tế cao dần thay thế giống lúa truyền thống nên năng suất lúa đông xuân của cả nước năm 2021 đạt 68,6 tạ/ha, tăng 2,2 tạ/ha so với vụ đông xuân năm 2020, sản lượng đạt 20,63 triệu tấn, tăng 755,1 nghìn tấn, tăng 3,8% so với vụ đông xuân năm 2020.

Tính đến trung tuần tháng Chín, diện tích gieo cấy lúa mùa cả nước đạt 1.577,4 nghìn ha, bằng 99,8% cùng kỳ năm trước, trong đó các tỉnh phía Bắc đạt 1.040,9 nghìn ha, bằng 99,0%, các tỉnh phía Nam đạt 536,5 nghìn ha, bằng 101,4%.

Vụ lúa hè thu năm nay cả nước gieo cấy ước đạt 1.954 nghìn ha, tăng 8,8 nghìn ha so với vụ hè thu năm 2020. chủ yếu tăng ở các tỉnh  Bắc Trung bộ và Duyên hải miền Trung. Riêng vùng Đồng bằng sông Cửu Long chỉ đạt 1.509 nghìn ha, giảm 15,1 nghìn ha so với vụ trước.

Diện tích gieo cấy lúa mùa ở miền Bắc năm nay thấp hơn so với cùng kỳ năm trước chủ yếu do các địa phương chuyển một phần diện tích đất trồng lúa sang đất phi nông nghiệp để xây dựng các công trình thủy lợi, cơ sở hạ tầng hoặc chuyển sang cây trồng khác và nuôi trồng thủy sản. Trong khi đó, diện tích gieo trồng lúa hè thu ở Đồng bằng sông Cửu Long giảm là do chuyển đổi cơ cấu cây trồng: một phần đất trồng lúa kém hiệu quả chuyển sang trồng cây hoa màu, cây ăn quả; một phần khác chuyển sang nuôi trồng thủy sản hoặc sản xuất một vụ lúa – một vụ tôm ở vùng đất bị nhiễm phèn, nhiễm mặn.

Tính đến 19/9/2021, cả nước đã thu hoạch được 1.643,8 nghìn ha lúa hè thu. Theo báo cáo của các địa phương, ước tính năng suất lúa hè thu cả nước năm nay đạt 56,5 tạ/ha, tăng 1,2 tạ/ha so với vụ hè thu năm trước. Do diện tích gieo cấy và năng suất lúa hè thu đều tăng nên sản lượng chung toàn vụ đạt 11,03 triệu tấn, tăng 282,7 nghìn tấn so với vụ hè thu năm 2020.

Đến giữa tháng Chín, vùng Đồng bằng sông Cửu Long gieo cấy được 599,7 nghìn ha lúa thu đông, bằng 100,6% so với cùng kỳ năm trước. Hiện nay lúa thu đông đang ở giai đoạn trổ đều.

Diện tích gieo trồng hầu hết các loại cây hoa màu trong 9 tháng đầu năm 2021giảm so với cùng kỳ năm 2020, trừ rau đậu. Giảm nhiều nhất là khoai lang: 10,8%; tiếp theo là đậu tương: 9,1%; lạc: 1,8% và ngô: 1,6%. Chỉ có rau, đậu tăng được 0,5% so với cùng kỳ năm 2020.

Do thời tiết thuận lợi, cây trồng không bị hạn hán, thiếu nước tưới nên sản lượng nhiều cây ăn quả và cây công nghiệp trong 9 tháng đầu năm 2021 tăng so với cùng kỳ năm 2020. Sản lượng một số cây công nghiệp lâu năm như điều ước tính đạt 365,2 nghìn tấn, tăng 5,1% so với cùng kỳ năm trước;  hồ tiêu đạt 275,6 nghìn tấn, tăng 2,3%;  cao su đạt 822,8 nghìn tấn, tăng 2,6%; chè búp đạt 865,2 nghìn tấn, tăng 1,8%.  Các loại cây ăn quả chủ yếu hầu hết đều cho sản lượng thu hoạch tăng so với cùng kỳ năm 2020: xoài đạt 801,1 nghìn tấn, tăng 6,7%; thanh long đạt 1.030,5 nghìn tấn, tăng 1,7%; cam đạt 689,7 nghìn tấn, tăng 3,8%; bưởi đạt 511,3 nghìn tấn, tăng 6,1%; chuối đạt 1.779,2 nghìn tấn, tăng 2,6%; nhãn đạt 544,4 nghìn tấn, đạt 7,8%.

Chăn nuôi trong 9 tháng đầu năm 2021 nhìn chung ổn định. Dịch bệnh trong chăn nuôi đang dần được kiếm soát. Theo báo cáo của Tổng cục Thống kê, tính đến ngày 20/9/2021, cả nước không còn dịch tai xanh; dịch lở mồm long móng chỉ còn ở tỉnh Thái Nguyên;  dịch cúm gia cầm cũng chỉ còn ở tỉnh Lạng Sơn. Trong khi đó, dịch viêm da nổi cục  còn ở 35 địa phương chưa qua 21 ngày, nhiều nhất là ở Vùng Miền núi và Trung du Bắc bộ (11 tỉnh); tiếp theo là Vùng Đồng bằng sông Cửu Long (6 tỉnh);  3 vùng: Bắc Trung bộ, Duyên hải Miền Trung và Tây nguyên mỗi vùng 4 tỉnh. Hai vùng Đông bằng sông Hồng và Miền Đông Nam bộ mỗi vùng chỉ có 3 tỉnh.

Do khống chế dần được dịch bệnh trong chăn nuôi, sản lượng thịt hơi xuất chuồng trong 9 tháng đầu năm 2021 nói chung đều tăng so với cùng kỳ năm trước (trừ thịt trâu). Trong 9 tháng đầu năm 2021, sản lượng thịt bò hơi xuất chuồng đạt 332,4 nghìn tấn, tăng 2,4%; thịt lợn đạt 3.060,91 nghìn tấn, tăng 5,0%; thịt gia cầm đạt 1.402,7 nghìn tấn, tăng 4,3%, trứng đạt 12.841,8 triệu quả, tăng 4,3%; sữa đạt 856,6 nghìn tấn có mức tăng cao nhất, 11,0%.  Chỉ có sản lượng thịt trâu xuất chuồng chỉ đạt 86,6 nghìn tấn, giảm 0,4% so với 9 tháng đầu năm 2020.

Trong lĩnh vực chăn nuôi, chăn nuôi lợn và gia cầm chịu ảnh hưởng nhiều nhất của dịch Covid-19. Do yêu cầu giãn cách xã hội, nhiều chợ đầu mối, chợ truyền thống tạm ngưng hoạt động, chi phí sản xuất tăng, khâu lưu thông bị gián đoạn, nhu cầu thị trường giảm do nhà hàng, quán ăn, bếp ăn tập thể… đóng cửa, du lịch bị đình trệ nên các cơ sở chăn nuôi, đặc biệt là các cơ sở nhỏ lẻ gặp khó khăn trong khâu tiêu thụ, lượng vật nuôi tồn đọng cao, tăng nguy cơ thua lỗ.

Trong 9 tháng đầu năm 2021, cũng như các ngành kinh tế khác, sản xuất lâm nghiệp gặp khó do nhiều địa phương phải thực hiện giãn cách xã hội trong thời gian dài, nhất là trong quí III, hoạt động trồng rừng và khai thác gỗ giảm tiến độ so với kế hoạch đầu năm. Các doanh nghiệp chế biến gỗ gặp trở ngại trong thu mua nguyên liệu, tổ chức sản xuất và tiêu thụ sản phẩm do chuỗi cung ứng bị đứt gãy.

Mặc dù vậy, trong 9 tháng đầu năm 2021, theo báo cáo của Tổng cục Thống kê,  ước tính rừng trồng mới tập trung cả nước đạt 176,2 nghìn ha, tăng 2,8% so với 9 tháng đầu năm 2020; số cây lâm nghiệp trồng phân tán đạt 65,1 triệu cây, tăng 2,3%; sản lượng gỗ khai thác đạt 12.589,2 nghìn m3, tăng 14,3%. Riêng sản lượng củi khái thác trong 9 tháng đầu năm 2021 giảm so với cùng kỳ năm trước, chỉ đạt 4,4 triệu ste (giảm 0,9%).

Cũng cần nhận thấy rằng, trong 9 tháng đầu năm 2021, cả nước có tới 2.118,9 ha rừng bị thiệt hại, tăng tới gần một nửa (48,7%) so với cùng kỳ năm trước, trong đó diện tích rừng bị cháy là 1.281,9 ha, tăng 66,3%; diện tích rừng bị chặt, phá là 737,0 ha, tăng 27,9%.

Trong khu vực nông, lâm nghiệp và thủy sản thì thủy sản là ngành bị tác động nặng nề nhất của đại dịch Covid-19. Việc thực hiện giãn cách xã hội gây trở ngại cho sản xuất, các doanh nghiệp chế biến thủy, hải sản dừng hoặc giảm công suất hoạt động nên giảm thu mua, nhất là trong quý III năm 2021. Thủy sản là ngành duy nhất mà trong quý III năm 2021, sản lượng tất cả các loại thủy sản, cả lĩnh vực đánh bắt cũng như nuôi trồng đều giảm so với quý III năm 2020.

Tuy nhiên, nếu nhìn vào cả 9 tháng đầu năm 2021, bức tranh sản xuất thủy sản sáng sủa hơn nhiều. Tính chung 9 tháng đầu năm  2021, về thủy sản nuôi trồng, chỉ có sản lượng cá nuôi thấp hơn cùng kỳ năm trước, đạt 2.224,1 nghìn tấn, chỉ bằng 96,9% so với 9 tháng đầu năm 2021 (giảm 3,1%). Riêng sản lượng cá tra  trong 9 tháng đầu năm 2021 ước tính chỉ đạt 987,4 nghìn tấn, chỉ bằng 90,5% cùng kỳ năm trước (giảm 9,5%).  Trong khi đó, sản lượng tôm đạt 699,8 nghìn tấn, tăng 4,3% còn sản lượng các thủy sản khác cũng đạt 396,2 nghìn tấn, tăng 1,9%.

Theo báo cáo của Tổng cục Thống kê, tính chung 9 tháng đầu năm 2021, sản lượng thủy sản khai thác ước tính đạt 3.057,2 nghìn tấn, tăng 0,7% so với cùng kỳ năm trước, bao gồm: cá đạt 2.388,4 nghìn tấn, tăng 0,7%; tôm đạt 110,2 nghìn tấn, giảm 2,2%; thủy sản khác đạt 558,6 nghìn tấn, tăng 1,3%.

Tóm lại, mặc dù đại dịch Covid-19 diễn biến phức tạp tại hầu khắp các địa phương, nhất là trong quí III năm 2021, việc thực hiện giãn cách xã hội làm ảnh hưởng nghiêm trọng tới chuỗi cung ứng sản xuất – chế biến – tiêu thụ các sản phẩm nông, lâm nghiệp và thủy sản. Trước những khó khăn, thách thức do đại dịch gây ra, ngành Nông nghiệp đã có nhiều giải pháp ứng phó kịp thời, hiệu quả thể hiện vai trò bệ đỡ của nền kinh tế, bảo đảm nguồn cung lương thực, thực phẩm, hàng hóa thiết yếu, là cơ sở quan trọng để đảm bảo cuộc sống của người dân trong đại dich.