Phát huy quyền làm chủ của nhân dân trước thời cơ và thách thức mới

Sinh thời, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã nhấn mạnh: "Nước ta là nước dân chủ, địa vị cao nhất là dân, vì dân là chủ."

Trong suốt quá trình lãnh đạo cách mạng, Đảng Cộng sản Việt Nam luôn nhất quán quan điểm lấy nhân dân làm trung tâm, làm chủ thể và là mục tiêu của sự phát triển.

Văn kiện Đại hội XIII của Đảng tiếp tục khẳng định yêu cầu: "Phát huy dân chủ xã hội chủ nghĩa, bảo đảm quyền làm chủ của nhân dân; thực hiện phương châm "Dân biết, dân bàn, dân làm, dân kiểm tra, dân giám sát, dân thụ hưởng."

Trước yêu cầu mới đặt ra trong thời kỳ phát triển mới của đất nước, việc phát huy quyền làm chủ của nhân dân đứng trước cả thời cơ, thách thức mới.

Điều này đòi hỏi Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, các tổ chức chính trị-xã hội phải đổi mới mạnh mẽ nội dung, phương thức hoạt động, nâng cao vai trò nòng cốt trong việc mở rộng các hình thức dân chủ thực chất; tăng cường đối thoại, lắng nghe nhân dân; bảo đảm nhân dân tham gia ngày càng sâu hơn vào quá trình xây dựng, thực thi, giám sát chính sách công.

Khẳng định vai trò làm chủ của nhân dân

Sau sáp nhập tỉnh Hưng Yên và Thái Bình, tỉnh Hưng Yên mới có diện tích trên 2.500km2, dân số trên 3,5 triệu người gồm 104 đơn vị hành chính cấp xã (93 xã, 11 phường).

Mặt trận Tổ quốc Việt Nam tỉnh sau hợp nhất đã nhanh chóng kiện toàn, ổn định tổ chức, đảm bảo sự vận hành thông suốt trong mô hình chính quyền địa phương hai cấp. Hoạt động giám sát, phản biện xã hội đạt nhiều điểm sáng mới.

Mặt trận Tổ quốc tỉnh đã tổ chức 1.125 cuộc giám sát qua các hình thức, 684 cuộc giám sát thông qua Ban Thanh tra nhân dân và Ban Giám sát đầu tư cộng đồng. Ban Công tác Mặt trận tích cực, chủ động phối hợp với các tổ hòa giải ở khu dân cư hòa giải thành công 869/997 vụ việc (87%)...

Mặt trận Tổ quốc các cấp và các tổ chức thành viên trong tỉnh đã tham mưu phối hợp, tổ chức thăm, tặng 44.653 suất quà, trị giá 14,746 tỷ đồng cho hộ nghèo, cận nghèo, hộ có hoàn cảnh khó khăn.

Quỹ "Vì người nghèo" các cấp trích tặng hơn 18.000 suất quà; vận động các tập thể, cá nhân ủng hộ, tặng 15.148 suất quà, trị giá 10,379 tỷ đồng; tặng gạo cho 12.139 hộ nghèo tại 101/104 xã, phường trong tỉnh (10kg gạo/hộ) nhân dịp thành lập tỉnh mới; các tổ chức thành viên vận động các tập thể, cá nhân tặng quà cho hơn 60.000 đoàn viên, hội viên, ngƣời lao động, người có hoàn cảnh khó khăn.

Tỉnh đã hoàn thành chương trình xóa nhà tạm, nhà dột nát cho người dân, hỗ trợ cho 4.374 hộ gia đình khởi công xây dựng, sửa chữa nhà ở với tổng kinh phí 346 tỷ đồng; hỗ trợ 20 tỉnh bị bão lũ với tổng 35,6 tỷ đồng; kêu gọi vận động ủng hộ nhân dân Cuba số tiền đạt trên 11,7 tỷ đồng (đứng thứ 3 toàn quốc)...

Đối với tỉnh Phú Thọ, giai đoạn 2019-2025, trong bối cảnh đại dịch COVID-19, biến động kinh tế toàn cầu và yêu cầu chuyển đổi mô hình tăng trưởng, công tác Mặt trận vẫn giữ vững vai trò nòng cốt trong củng cố khối đại đoàn kết toàn dân, phát huy dân chủ, chăm lo đời sống nhân dân, góp phần quan trọng vào ổn định chính trị, phát triển kinh tế-xã hội, tăng cường niềm tin của nhân dân đối với Đảng, chính quyền.

Các phong trào, cuộc vận động tiếp tục được triển khai sâu rộng, mang lại kết quả thiết thực: Thực hiện cuộc vận động "Toàn dân đoàn kết xây dựng nông thôn mới, đô thị văn minh," toàn tỉnh có 525 khu dân cư kiểu mẫu, 1.280 mô hình tự quản hoạt động hiệu quả, nhiều địa phương đạt chuẩn nông thôn mới nâng cao. Phong trào xóa nhà tạm, nhà dột nát được đẩy mạnh, hơn 10.800 căn nhà được xây mới, sửa chữa, lan tỏa tinh thần "lá lành đùm lá rách."

Quỹ "Vì người nghèo" vận động trên 590 tỷ đồng; hỗ trợ 506 tỷ đồng cho đồng bào bị thiên tai, dịch bệnh.

Phú Thọ là một trong những địa phương đi đầu trong triển khai Quyết định số 217, 218-QĐ/TW của Bộ Chính trị. Hệ thống Mặt trận tiếp nhận và phản ánh trên 85% ý kiến, kiến nghị của nhân dân đến cấp ủy, chính quyền, nhiều nội dung được giải quyết kịp thời, góp phần củng cố niềm tin của nhân dân.

Đây là hai trong số nhiều ví dụ về vai trò của Mặt trận Tổ quốc, các đoàn thể chính trị xã hội trong việc phát huy sức mạnh đại đoàn kết, khẳng định vai trò làm chủ của nhân dân.

Theo Phó Chủ tịch Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam Hà Thị Nga, năm 2025, các phong trào thi đua yêu nước, các cuộc vận động lớn do Mặt trận Tổ quốc Việt Nam phát động, tổ chức triển khai sâu rộng đến cơ sở đã góp phần tạo khí thế thi đua sôi nổi hướng tới các sự kiện trọng đại của đất nước, để lại những dấu ấn tích cực trong xã hội.

Tiêu biểu, cuộc vận động xây dựng nhà "Đại đoàn kết" góp phần vào thành công của chương trình xóa nhà tạm, dột nát trên phạm vi cả nước, kêu gọi vận động ủng hộ đồng bào khắc phục hậu quả do mưa bão và lũ lụt gây ra. Ngày hội Đại đoàn kết toàn dân tộc đã trở thành hoạt động thường niên với trên 81.000 khu dân cư tổ chức, đạt trên 90%, với hơn 38,2 triệu lượt người tham dự. Đến nay, mỗi cộng đồng dân cư đều đã triển khai được một mô hình xây dựng khu dân cư tự quản, đoàn kết, ấm no, hạnh phúc.

Đặc biệt, Mặt trận Tổ quốc các cấp đã thực hiện nề nếp công tác gặp gỡ, đối thoại, lắng nghe tâm tư, nguyện vọng của cử tri và nhân dân; đã có trên 20.000 lượt ý kiến, kiến nghị của cử tri, nhân dân được tổng hợp phản ánh tại các kỳ họp của Quốc hội.

Đáng chú ý, Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam đã xây dựng phần mềm hệ thống quản lý công tác giám sát, phản biện xã hội và tổng hợp ý kiến, kiến nghị của nhân dân trên "Cổng Mặt trận số," để nhân dân tham gia thực chất, thường xuyên vào quá trình xây dựng, thực thi, giám sát các chủ trương, quyết sách của Đảng, Nhà nước.

Tạo sức mạnh đưa đất nước bước vào kỷ nguyên mới

Đất nước ta đang đẩy mạnh chuyển đổi số, xây dựng Chính phủ điện tử, Chính phủ số, hướng tới quản trị quốc gia hiện đại, minh bạch, lấy người dân làm trung tâm phục vụ.

Quá trình hoàn thiện thể chế kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa đòi hỏi hệ thống pháp luật phải đồng bộ, khả thi, công khai, minh bạch, nhân dân cần được tham gia sâu rộng hơn, thực chất hơn vào quá trình xây dựng chính sách, pháp luật.

Nhằm phát huy vai trò làm chủ của nhân dân trong giai đoạn mới, Tiến sỹ Nguyễn Văn Pha, Ủy viên Đoàn Chủ tịch Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam cho rằng Mặt trận Tổ quốc, các đoàn thể chính trị-xã hội cần đổi mới, nâng cao chất lượng hoạt động phản biện xã hội đối với dự thảo chính sách, pháp luật; phát huy vai trò đại diện, tập hợp, phản ánh ý chí, nguyện vọng của nhân dân vào quá trình xây dựng pháp luật; tăng cường năng lực đội ngũ cán bộ Mặt trận Tổ quốc, các tổ chức chính trị-xã hội trong lĩnh vực pháp luật, chính sách; hoàn thiện cơ chế phối hợp giữa Mặt trận, các tổ chức chính trị-xã hội với Quốc hội, Chính phủ và chính quyền các cấp; đẩy mạnh ứng dụng công nghệ số trong việc phát huy dân chủ, tham gia xây dựng pháp luật; tăng cường giám sát việc thực thi pháp luật và cơ chế, chính sách liên quan đến quyền làm chủ của nhân dân...

Theo Phó Chủ tịch Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam Hà Thị Nga, năm 2026, Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, các tổ chức chính trị-xã hội, các tổ chức thành viên sẽ tiếp tục đổi mới, nâng cao chất lượng các phong trào thi đua yêu nước, các cuộc vận động, kịp thời chăm lo, bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp chính đáng của nhân dân, đoàn viên, hội viên, hỗ trợ, giúp đỡ người nghèo, các đối tượng yếu thế, tham gia hiệu quả công tác an sinh xã hội; chú trọng nâng cao chất lượng, hiệu quả công tác giám sát, phản biện xã hội theo hướng chủ động, từ sớm, dân chủ, khách quan, có trọng tâm, tập trung vào những lĩnh vực, vấn đề nhân dân quan tâm.

Cùng với đó, phát huy hiệu quả hơn nữa vai trò, sự tham gia của các thành viên Mặt trận, trí tuệ, kinh nghiệm của các chuyên gia, nhà khoa học, các hội đồng tư vấn, người có uy tín, các vị chức sắc tôn giáo, người Việt Nam ở nước ngoài.

Các tổ chức chính trị-xã hội chủ động thực hiện việc tham gia, giám sát các cuộc tiếp xúc, đối thoại với nhân dân của người đứng đầu cấp ủy, chính quyền các cấp, việc triển khai chương trình hành động của đại biểu Quốc hội. Quan tâm theo dõi, giám sát và tham gia vào việc xử lý, giải quyết những vụ việc tranh chấp, khiếu kiện, phức tạp, kéo dài trong nhân dân…

Đặc biệt, năm 2026, Mặt trận sẽ triển khai đồng loạt "Tháng nghe dân nói" ở tất cả các địa phương, cơ sở; xây dựng mô hình thí điểm về đối thoại xã hội ở tất cả các tỉnh, thành phố; tiến hành đánh giá độc lập bộ chỉ số niềm tin xã hội cấp tỉnh để từ đó nâng cao chất lượng báo cáo tổng hợp ý kiến, kiến nghị của cử tri, nhân dân cả nước.

Đồng thời, tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin, chuyển đổi số trong công tác theo dõi, giám sát việc tiếp thu ý kiến, kiến nghị của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam; kiên trì theo dõi, giám sát việc thực hiện ý kiến, kiến nghị của nhân dân và của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam.

Với tinh thần phát huy sức mạnh đại đoàn kết, dân chủ, đổi mới, sáng tạo, nâng cao hiệu quả công tác Mặt trận trong kỷ nguyên mới, Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, các tổ chức chính trị-xã hội, các tổ chức thành viên quyết tâm thực hiện hiệu quả nhiệm vụ chính trị, góp phần tích cực phát huy quyền làm chủ của nhân dân, tăng cường đồng thuận xã hội, tạo nên sức mạnh để đất nước vững bước trong kỷ nguyên phát triển thịnh vượng, Phó Chủ tịch Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam Hà Thị Nga khẳng định.