Phát triển nhân lực số: cần đột phá từ hợp tác quốc tế và công nghệ giáo dục

Đây là chia sẻ của các nhà quản lý, chuyên gia, DN tại Diễn đàn Quốc tế về nhân lực số. Chương trình nằm trong khuôn khổ tuần Tuần lễ Số Quốc tế Việt Nam 2025 đang diễn ra tại Ninh Bình.

Nhân lực là “trái tim” của chuyển đổi số

Phó Cục trưởng Cục Chuyển đổi số Quốc gia Hoàng Hữu Hạnh khẳng định, trong hành trình xây dựng nền kinh tế số, nhân lực số là yếu tố then chốt, quyết định tốc độ và mức độ thành công của tiến trình chuyển đổi. Nếu hạ tầng và công nghệ là “xương sống” thì con người chính là “trái tim” của toàn bộ hệ thống.

Đánh giá về thực trạng nguồn nhân lực số ở Việt Nam, ông Hoàng Hữu Hạnh cho rằng, chất lượng nhân lực số hiện nay chưa đáp ứng yêu cầu phát triển, đặc biệt trong các lĩnh vực công nghệ lõi như trí tuệ nhân tạo (AI), dữ liệu lớn (Big Data), điện toán đám mây, an ninh mạng hay bán dẫn. “Chúng ta không thể nói về một tương lai số mạnh mẽ nếu thiếu lực lượng lao động số có trình độ cao và tư duy đổi mới. Cần phải đổi mới mô hình giáo dục, đẩy mạnh ứng dụng công nghệ, tăng cường hợp tác giữa Nhà nước – DN – cơ sở đào tạo và quốc tế để xây dựng nền nhân lực số vững mạnh” - ông Hạnh nhấn mạnh.

Theo ông Hoàng Hữu Hạnh, Nhà nước cần đóng vai trò kiến tạo xây dựng chính sách, hỗ trợ hạ tầng và kết nối các chủ thể, trong khi DN và các cơ sở đào tạo phải trở thành trung tâm của hệ sinh thái nhân lực số. Chỉ khi đổi mới sáng tạo trong giáo dục được thúc đẩy và hợp tác toàn cầu được mở rộng, Việt Nam mới có thể tạo ra lợi thế cạnh tranh bền vững trong nền kinh tế số.

Từ góc nhìn đào tạo, PGS.TS Trần Quang Anh – Phó Giám đốc Học viện Công nghệ Bưu chính Viễn thông (PTIT) cho rằng, sự phát triển nhanh của công nghệ đang tạo ra “khoảng trống tốc độ (Velocity Gap)” giữa nhu cầu nhân lực và khả năng đào tạo hiện nay. Việt Nam không chỉ thiếu kỹ sư, chuyên gia công nghệ ở trình độ cao, mà còn chưa có khung chuẩn đào tạo tương thích quốc tế, khiến việc hội nhập và tham gia chuỗi giá trị toàn cầu gặp nhiều khó khăn. “Hợp tác quốc tế không còn là lựa chọn, mà là giải pháp chiến lược bắt buộc để Việt Nam chuyển giao tiêu chuẩn, công nghệ và tri thức sư phạm tiên tiến. Đây là con đường duy nhất giúp rút ngắn khoảng cách và tạo ra lực lượng nhân tài số đủ sức cạnh tranh toàn cầu” - ông Quang Anh nhận định.

Ông Quang Anh đề xuất, Việt Nam cần nhanh chóng nhập khẩu chuẩn đào tạo quốc tế như ABET, UNESCO/OECD, đồng thời liên kết với các tập đoàn công nghệ lớn như Google, AWS, NVIDIA để đưa chứng chỉ nghề nghiệp quốc tế vào hệ thống đại học.

Cùng với đó, việc chuẩn hóa năng lực giảng viên theo khung UNESCO ICT-CFT sẽ là yếu tố cốt lõi bảo đảm chất lượng giảng dạy và cập nhật tri thức nhanh hơn với sự thay đổi của công nghệ.

Hiện Học viện Công nghệ Bưu chính Viễn thông (PTIT) đang là một trong những đơn vị tiên phong với các chương trình hợp tác đào tạo quốc tế liên kết với Đại học Chung Ang (Hàn Quốc), Đại học Sydney (Úc), hợp tác nghiên cứu cùng Aalto University (Phần Lan) và Murdoch University (Úc). Những mô hình này không chỉ giúp sinh viên Việt Nam tiếp cận công nghệ mới nhất, mà còn góp phần cải cách chương trình, nâng cấp cơ sở hạ tầng và năng lực giảng viên lên chuẩn toàn cầu.

Hợp tác và công nghệ - chìa khóa xây dựng thế hệ nhân tài số

Từ góc độ DN, ông Tyler Shun – đại diện Huawei Việt Nam cho rằng, phát triển nhân tài số phải gắn liền với đổi mới phương pháp giáo dục bằng công nghệ. Huawei đã triển khai nền tảng đào tạo số toàn diện – Huawei Digital Training Solution, kết hợp giữa học lý thuyết, thực hành trực tuyến và chứng nhận nghề nghiệp quốc tế. “Ứng dụng công nghệ giúp quá trình học tập trở nên linh hoạt, trực quan và thực tế hơn. Đây là cách để sinh viên Việt Nam nhanh chóng tiếp cận kỹ năng mới, bắt nhịp với tốc độ thay đổi của thị trường lao động toàn cầu” - ông Tyler Shun chia sẻ.

Huawei hiện đã hợp tác với hơn 10 trường đại học tại Việt Nam, đào tạo hơn 23.000 sinh viên trong các lĩnh vực AI, Cloud, IoT, đồng thời xây dựng Trung tâm đổi mới sáng tạo 5G đầu tiên tại Việt Nam, góp phần thúc đẩy hệ sinh thái nhân lực số chất lượng cao.

Ở lĩnh vực bán dẫn – ngành công nghệ mũi nhọn đang được Việt Nam chú trọng phát triển, Giám đốc điều hành LetuinEdu Co., Ltd (Hàn Quốc) Yongtae Kim cho rằng, cơ hội lớn đang mở ra nhưng tình trạng thiếu hụt nhân lực kỹ thuật cao vẫn là rào cản chính. Để khắc phục, LetuinEdu đang chuyển giao chương trình đào tạo vi mạch chuẩn Hàn Quốc, xây dựng phòng thí nghiệm chip và nền tảng mô phỏng bán dẫn trực tuyến, đồng thời đề xuất thành lập Trung tâm hợp tác nhân lực bán dẫn Việt Nam – Hàn Quốc. “Khi hợp tác giữa nhà trường và DN được thực hiện thực chất, Việt Nam hoàn toàn có thể trở thành trung tâm đào tạo nhân lực bán dẫn của khu vực” - ông Kim nhấn mạnh.

Ở góc nhìn toàn cầu, ông Klaus Wehage (Hoa Kỳ) – chuyên gia về tăng trưởng và đổi mới sáng tạo, CEO 10X Innovation Lab cho rằng, để đi xa hơn, Việt Nam cần tập trung xây dựng “tư duy toàn cầu” (Global Mindset) cho thế hệ trẻ. Nhân lực số không chỉ cần giỏi công nghệ, mà còn phải có khả năng thích ứng, hợp tác xuyên biên giới và học hỏi suốt đời. Một hệ sinh thái đào tạo mở, nơi sinh viên được thử nghiệm và sáng tạo, sẽ tạo ra thế hệ nhân tài dẫn dắt tương lai.

Theo các chuyên gia, để hiện thực hóa mục tiêu này, Việt Nam cần xây dựng Chiến lược quốc gia về phát triển nhân lực số, gắn kết chặt chẽ giữa Nhà nước, DN và cơ sở đào tạo. Trọng tâm của chiến lược là chuẩn hóa chương trình theo tiêu chuẩn quốc tế, đầu tư hạ tầng công nghệ phục vụ đào tạo, tăng cường hợp tác đa phương và xây dựng văn hóa học tập suốt đời trong toàn xã hội.

Phó Cục trưởng Hoàng Hữu Hạnh khẳng định, nhân lực số là tài sản chiến lược của quốc gia:“Đầu tư cho con người chính là đầu tư cho tương lai số của đất nước. Khi hợp tác quốc tế, công nghệ giáo dục và tư duy toàn cầu cùng hội tụ, Việt Nam hoàn toàn có thể xây dựng được đội ngũ nhân tài số đủ năng lực, sáng tạo và bản lĩnh để dẫn dắt tiến trình chuyển đổi số quốc gia”.