Phú Thọ: tái cơ cấu ngành chè, phát triển sản phẩm chất lượng cao gắn với du lịch
Kinhtedothi - Phát huy lợi thế khí hậu, thổ nhưỡng và truyền thống canh tác lâu đời, tỉnh Phú Thọ đang đẩy mạnh tái cơ cấu ngành chè theo hướng nâng cao chất lượng, đa dạng hóa sản phẩm, mở rộng các vùng sản xuất tập trung và ứng dụng mạnh mẽ tiến bộ khoa học – kỹ thuật. Đây được xem là bước đi quan trọng nhằm tăng giá trị kinh tế, tạo sinh kế bền vững và nâng cao thu nhập cho người trồng chè.
Diện tích chè giảm nhưng năng suất tăng
Theo Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Phú Thọ, toàn tỉnh hiện có khoảng 14,5 nghìn ha chè, giảm hơn 2.239 ha so với năm 2020. Diện tích giảm chủ yếu trong giai đoạn 2021 - 2022 do tác động của đại dịch Covid-19 khiến thị trường tiêu thụ chậm, giá chè xuống thấp; một số địa phương như Đoan Hùng, Phù Ninh, Hạ Hòa chuyển đổi sang cây trồng khác có hiệu quả hơn.
Ngoài ra, một phần diện tích chè cũng được chuyển mục đích sử dụng để thực hiện các tuyến giao thông quan trọng như cao tốc Tuyên Quang - Phú Thọ, các tuyến liên vùng và nhiều dự án phát triển kinh tế - xã hội.
Dù diện tích giảm, năng suất bình quân của chè Phú Thọ hiện đạt 133 tạ/ha, sản lượng ước đạt 193 nghìn tấn, tăng hơn 3.600 tấn so với năm 2020. Phú Thọ hiện đứng thứ tư cả nước về diện tích và thứ ba về sản lượng chè.
Toàn tỉnh Phú Thọ hiện có khoảng 14,5 nghìn ha chè, giảm hơn 2.239 ha so với năm 2020. Ảnh minh họa: Thanh Sơn
Chè được trồng tại 58 xã, phường thuộc tỉnh Phú Thọ và Hòa Bình cũ; trong đó có 28 xã có trên 100 ha chè, tạo vùng sản xuất tập trung rộng hơn 13.000 ha. Đặc biệt, bốn xã Minh Đài, Long Cốc, Yên Kỳ và Tây Cốc có trên 1.000 ha chè mỗi xã, thuận lợi cho ứng dụng cơ giới hóa.
Toàn tỉnh có 8 doanh nghiệp sản xuất - chế biến chè với vùng nguyên liệu trên 4.500 ha; 12 làng nghề với 632 ha và 15 hợp tác xã quản lý 366 ha chè.
Đẩy mạnh thay thế chè già cỗi, tăng tỷ lệ giống chất lượng cao
Hiện cơ cấu giống chè của Phú Thọ khá đa dạng, trong đó 30% là chè trung du trồng bằng hạt, nhiều diện tích đã hơn 30 năm tuổi, khoảng 2.500 ha đã già cỗi cần thay thế; 40% là các giống lai tạo năng suất cao như LDP2, PH1, PH11; 25% là các giống chất lượng cao như LDP1, PH8, Kim Tuyên, Bát Tiên, Hương Bắc Sơn, VN15, TRI 5.0…; và khoảng 5% là chè Shan Tuyết bản địa.
Từ năm 2021 - 2025, tỉnh đã trồng mới và thay thế được hơn 454 ha chè, chủ yếu bằng các giống chất lượng cao phục vụ chế biến chè xanh, chè Shan và các dòng sản phẩm chế biến sâu như ô long, matcha, hồng trà, bạch trà, nước uống đóng chai… Qua đó, tỷ lệ vùng nguyên liệu phục vụ chế biến chè chất lượng cao đã nâng lên trên 30%, giảm vùng nguyên liệu chè đen đại trà xuống dưới 70%.
Hiện toàn tỉnh đã hình thành hơn 6.600 ha chè tại các vùng trọng điểm như Minh Đài, Long Cốc, Tây Cốc, Yên Kỳ, Bằng Luân, Thanh Ba, Yên Lập, Xuân Đài, Tân Sơn, Vân Sơn, Quy Đức, Pà Cò, Xuân Hòa…
Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Phú Thọ nhận định, hiện tư duy sản xuất của người dân đang chuyển biến tích cực, chú trọng an toàn thực phẩm và áp dụng kỹ thuật mới.
Hiện tại tỷ lệ vùng nguyên liệu phục vụ chế biến chè chất lượng cao của tỉnh Phú Thọ đã nâng lên trên 30%, giảm vùng nguyên liệu chè đen đại trà xuống dưới 70%. Ảnh minh họa: Thanh Sơn
Giai đoạn 2021 - 2025, Sở Nông nghiệp và Môi trường đã tổ chức 84 lớp tập huấn kỹ thuật thâm canh, nhận diện và phòng trừ sâu bệnh cho 3.555 lượt nông dân; 6 lớp đào tạo giảng viên nông dân (TOT) với 185 lượt học viên; 15 mô hình ICM (truyền thông Marketing) trên cây chè gắn với dịch vụ bảo vệ thực vật với quy mô 51,5 ha.
Nhờ đó, diện tích áp dụng các biện pháp kiểm soát bảo vệ thực vật an toàn theo các mô hình IPM, ICM đạt 90,8%; diện tích chè sản xuất theo các tiêu chuẩn như GlobalGAP, RA, VietGAP, hữu cơ… đã tăng lên 4,3 nghìn ha, tạo nền tảng cho việc nâng cao chất lượng và sức cạnh tranh của sản phẩm chè Phú Thọ.
Gắn sản xuất chè với du lịch sinh thái và quảng bá OCOP
Trong nhiều năm qua, Phú Thọ chú trọng phát triển các sản phẩm chè gắn với du lịch trải nghiệm. Tỉnh đã tổ chức nhiều hoạt động quảng bá như: Không gian văn hóa trà trong các sự kiện tại Bảo tàng Hùng Vương; Liên hoan văn hóa ẩm thực Đất Tổ dịp Giỗ Tổ Hùng Vương; “Tiệc trà Di sản hương vị Đất Tổ” tại Hội nghị Chữ thập đỏ và Trăng lưỡi liềm đỏ quốc tế khu vực châu Á – Thái Bình Dương (AP11) tại Hà Nội.
Điểm du lịch sinh thái nghỉ dưỡng tại vùng đồi chè Long Cốc tỉnh Phú Thọ. Ảnh: Sở VHTT&DL tỉnh Phú Thọ
Nhiều điểm du lịch sinh thái kết hợp sản xuất chè đã hình thành tại Xuân Sơn, Long Cốc, Mỹ Thuận, Pà Cò, Đà Bắc… Trong đó, các đồi chè Long Cốc, Minh Đài, Thanh Thủy được đánh giá là những vùng chè đẹp, độc đáo hàng đầu Việt Nam.
Nhiều sản phẩm OCOP đã khẳng định thương hiệu như: chè Bát Tiên hảo hạng Long Cốc, chè Shan Tuyết Long Cốc, chè Đinh Bát Tiên, chè sương sớm Xuân Sơn, trà xanh Sencha Maika Food, chè Shan Tuyết Pà Cò, chè Shan Tuyết Ngổ Luông… góp phần nâng cao giá trị và danh tiếng cho ngành chè Phú Thọ.
