Rà soát rừng và đất lâm nghiệp, không thể chậm trễ hơn 

Hiện hữu nguy cơ thất thoát rừng

Việc rà soát hiện trạng rừng và đất lâm nghiệp là nhiệm vụ then chốt, nhằm quản lý bền vững tài nguyên thiên nhiên, bảo đảm cân bằng sinh thái và phát triển đô thị bền vững. Thế nhưng, hơn 3 năm kể từ khi UBND TP Hà Nội ban hành Kế hoạch số 57/KH-UBND ngày 18/2/2022 “Thực hiện chiến lược phát triển lâm nghiệp trên địa bàn Thành phố Hà Nội giai đoạn 2022-2025 và những năm tiếp theo”, nhiều địa phương vẫn chưa hoàn tất nhiệm vụ rà soát hiện trạng rừng và đất lâm nghiệp. Theo kế hoạch, các xã, phường có rừng phải phân định ranh giới 3 loại rừng (rừng đặc dụng, rừng phòng hộ, rừng sản xuất), cắm mốc, lập hồ sơ quản lý và cập nhật cơ sở dữ liệu.

Đây là yêu cầu cấp bách khi diện tích rừng của Thủ đô có khoảng 27.100ha, phân bố tại 25 xã, phường, đóng vai trò quan trọng trong bảo vệ môi trường, phòng hộ và bảo tồn đa dạng sinh học. TP Hà Nội cũng xác định đây là nền tảng để phát triển du lịch sinh thái và kinh tế lâm nghiệp bền vững.

Tuy nhiên, theo số liệu tổng hợp của Chi cục Kiểm lâm Hà Nội, tính đến hết tháng 6/2025, mới chỉ có thị xã Sơn Tây hoàn thành bàn giao hồ sơ rà soát hiện trạng rừng theo kế hoạch, trong khi các địa phương, gồm: Ba Vì, Sóc Sơn, Chương Mỹ, Mỹ Đức, Thạch Thất, Quốc Oai vẫn chậm trễ, thậm chí nhiều nơi chưa có báo cáo kết quả. Dù UBND TP Hà Nội đã ban hành thông báo Kết luận số 394/TB-VP ngày 26/6/2025 và Kết luận số 408/TB-VP ngày 3/7/2025 yêu cầu cấp xã, phường mới tiếp nhận bàn giao số liệu từ huyện, thị xã và báo cáo trước ngày 5/7, song, sau hơn 3 tháng kết luận được ban hành, nhiều xã, phường có rừng vẫn “án binh bất động”.

Các địa phương thường viện dẫn lý do “thiếu hồ sơ, tài liệu”, nhưng thực chất đây là biểu hiện của sự thiếu quyết liệt, khiến công tác quản lý đất rừng bị buông lỏng, tạo kẽ hở cho tình trạng lấn chiếm, mua bán, xây dựng, khai thác lâm sản trái phép và hợp thức hóa vi phạm tồn tại lâu năm. Thực tế, tại một số khu vực như vùng giáp ranh xã Suối Hai, phường Tùng Thiện hay khu vực rừng phòng hộ ở các xã Trung Giã, Kim Anh, Sóc Sơn, Yên Xuân… từng xảy ra hiện tượng người dân tự ý cơi nới, dựng công trình du lịch trái phép, gây bức xúc trong dư luận.

Giới chuyên gia cho rằng, nếu chậm trễ kéo dài, TP Hà Nội sẽ thiếu cơ sở pháp lý quan trọng để lập quy hoạch, phân khu chức năng rừng phòng hộ, rừng đặc dụng, rừng sản xuất. Khi đó, việc cấp phép đầu tư các dự án du lịch sinh thái hay khai thác dịch vụ từ rừng sẽ gặp khó; đồng thời nguy cơ xung đột đất đai giữa các tổ chức, hộ dân và chính quyền sẽ gia tăng.

Quy rõ trách nhiệm người đứng đầu

Để tháo gỡ tình trạng này, TP đã thành lập tổ công tác liên ngành, gồm: Sở Nông nghiệp và Môi trường, Quy hoạch - Kiến trúc, Xây dựng, Tài chính, Công an, Bộ Tư lệnh Thủ đô…trực tiếp xuống cơ sở kiểm tra, đôn đốc. Hà Nội cũng yêu cầu quy rõ trách nhiệm người đứng đầu: Chủ tịch UBND xã, phường có rừng phải chịu trách nhiệm trực tiếp nếu tiếp tục chậm tiến độ, đồng thời gắn kết quả rà soát với tiêu chí đánh giá mức độ hoàn thành nhiệm vụ. Đây được coi là biện pháp mạnh để tạo áp lực, buộc các địa phương hành động.

Một giải pháp quan trọng là đẩy mạnh ứng dụng công nghệ số. Theo Kế hoạch số 57/KH-UBND, quản lý rừng phải dựa trên bản đồ số, cơ sở dữ liệu liên thông, khai thác công cụ GIS và viễn thám. Việc này không chỉ nâng cao hiệu quả quản lý mà còn tạo nền tảng minh bạch, giúp người dân và HĐND, Ủy ban MTTQ giám sát chặt chẽ.

Bên cạnh đó, TP khuyến khích các địa phương hợp tác với các đơn vị nghiên cứu, trường đại học để đào tạo cán bộ lâm nghiệp, bảo đảm đủ nhân lực cho công tác quản lý hiện đại. Các chuyên gia tài nguyên môi trường khuyến cáo cần lồng ghép công tác tuyên truyền, vận động người dân sống gần rừng tham gia giám sát. Khi cộng đồng được cung cấp thông tin, người dân sẽ phát hiện kịp thời những vi phạm và đồng hành với chính quyền trong quản lý rừng.

Phó Chi cục trưởng phụ trách Chi cục Kiểm lâm Hà Nội Nguyễn Tiến Lâm cho biết, Kế hoạch số 57/KH-UBND không chỉ đơn thuần là một chỉ tiêu hành chính, mà còn là điều kiện tiên quyết để TP xây dựng cơ sở dữ liệu tổng thể, chính xác, phục vụ quy hoạch, bảo vệ và phát triển rừng bền vững. Giữ rừng là giữ môi trường sống, nếu tiến độ tiếp tục chậm, Hà Nội sẽ đánh mất lợi thế sinh thái và để lại hệ lụy khó khắc phục.

Để tránh những lời hứa kéo dài, các địa phương có rừng cần hành động quyết liệt ngay. Chỉ khi hoàn thành việc rà soát, Kế hoạch số 57/KH-UBND mới thực sự đi vào cuộc sống, bảo vệ “lá phổi xanh” của Thủ đô, góp phần gìn giữ môi trường và tài sản thiên nhiên vô giá cho hôm nay và mai sau.