Sản xuất rau an toàn, bền bững

Chi cục trưởng Chi cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật Hà Nội Lưu Thị Hằng nhận định, có thể nói, nhận thức của người nông dân chính là “chìa khóa” quyết định tạo chuyển biến tích cực trong sản xuất rau an toàn. Trước đây, bà con thường có thói quen phun thuốc định kỳ, thậm chí phun theo cảm tính hoặc theo lời mách bảo, gây lãng phí và ảnh hưởng môi trường. Nhưng những năm gần đây, nhờ sự vào cuộc đồng bộ của ngành nông nghiệp, chính quyền các cấp và hệ thống khuyến nông, tập quán đó đã dần thay đổi.

Thời gian qua, Chi cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật Hà Nội đã phối hợp với các địa phương mở hàng trăm lớp tập huấn mỗi năm, hướng dẫn kỹ thuật canh tác an toàn, phương pháp nhận diện sâu bệnh, nguyên tắc “4 đúng” trong sử dụng thuốc BVTV (đúng thuốc, đúng liều, đúng lúc, đúng cách).

Ngoài ra, Chi cục tuyên truyền sâu rộng về IPM (quản lý dịch hại tổng hợp), giúp nông dân biết cách tận dụng thiên địch, sử dụng thuốc sinh học, thảo mộc thay thế hóa chất độc hại. Nhờ vậy, nông dân đã nhận thức rõ phun ít thuốc hơn nhưng hiệu quả cao hơn, rau sạch hơn và bán được giá hơn. Đây chính là yếu tố quan trọng hình thành tập quán mới – sản xuất an toàn, bền vững.

Đáng ghi nhận, sau khi mở các lớp tập huấn về IPM, tỷ lệ nông dân sử dụng thuốc sinh học, thảo mộc sinh học tăng dần (IPM là 83,4%; trong khi tập quán sử dụng là 38,9%. Lượng thuốc BVTV sử dụng giảm đáng kể giữa ứng dụng IPM là 2,4 kg/ha/năm và theo tập quán là 3,8 kg/ha/năm); chi phí sử dụng thuốc bảo vệ thực vật giảm, tuân thủ thời gian cách ly khi thu hoạch.

Đặc biệt, lượng thuốc BVTV sử dụng trên các cây trồng của Hà Nội (trong đó có rau) là khoảng trên 200 tấn chỉ bằng 0,3% so với toàn quốc. Tỷ lệ mẫu rau phân tích vượt dư lượng thuốc BVTV tối đa cho phép thấp (hàng năm phân tích khoảng 300-500 mẫu rau, chỉ có khoảng 1-2% mẫu vượt dư lượng thuốc BVTV tối đa cho phép).

Trong khi đó, năng suất rau vẫn tăng 36,7% so với năm 2008 và tăng 4,9% so với năm 2017 (năm 2008 là 16 tấn/ha/vụ, năm 2017 là 20,9 tấn/ha, năm 2024 là 21,9 tấn/ha/vụ), sản lượng rau tăng 51,3% so với năm 2008, tăng 6,3% so với năm 2017 (năm 2008 là 492.343 tấn, năm 2017 là 700.252 tấn, năm 2023 là 745.038 tấn), giá trị sản xuất đạt từ 300-500 triệu đồng/ha/năm.

Riêng tại các vùng che phủ nilon, nhà lưới trồng rau trái vụ tăng thêm 3-5 vụ/năm (rau cải 5 vụ, su hào 3 vụ), hiệu quả kinh tế tăng thêm 600 triệu đồng/ha/năm; giá trị sản xuất đạt 1 tỷ đồng/ha/năm, có diện tích đạt 2 tỷ đồng/ha/năm, giá trị sản xuất rau an toàn cao hơn sản xuất rau thường từ 10-20%. Điều này chứng minh rằng canh tác an toàn không làm giảm năng suất mà ngược lại, giúp tăng hiệu quả và chất lượng sản phẩm.

“Thay đổi tập quán sử dụng thuốc BVTV an toàn, hiệu quả không chỉ góp phần nâng cao chất lượng nông sản, bảo vệ sức khỏe cộng đồng mà còn là bước đi tất yếu để Hà Nội hướng tới một nền nông nghiệp xanh, sạch, bền vững và mở rộng thị trường tiêu thụ.” – bà Lưu Thị Hằng khẳng định.