Tháo gỡ điểm nghẽn về cơ chế đầu tư, đặt hàng, xã hội hóa trong lĩnh vực văn hóa

Đặt văn hóa và con người vào vị trí trung tâm của sự phát triển

Bộ trưởng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch Nguyễn Văn Hùng cho rằng, kinh tế phát triển, chính trị - xã hội ổn định, quốc phòng và an ninh được giữ vững là tiền đề để xây dựng và phát triển văn hóa, con người. Đến lượt mình, văn hóa lại là động lực cho sự phát triển kinh tế, chính trị và xã hội. Bởi văn hóa bắt nguồn từ nguồn lực con người với những phẩm chất đạo đức, tài năng và trí tuệ, bản lĩnh và khát vọng vươn lên, con người trở thành nhân tố quyết định chất lượng, chiều sâu và tính bền vững của sự phát triển.

Theo Bộ trưởng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch, quan điểm này đã được làm sâu sắc trong các Nghị quyết của Trung ương và xác định rõ nét trong Báo cáo chính trị trình Đại hội XIV khi Đảng ta tiếp tục khẳng định quyết tâm chính trị cao nhất, đặt văn hóa và con người vào vị trí trung tâm của sự phát triển.

Nghị quyết 80 ngày 7/1/2026 của Bộ Chính trị về phát triển văn hóa đã nhấn mạnh: Phát triển văn hóa, con người là nền tảng, là nguồn lực nội sinh quan trọng, động lực to lớn, nguồn cội, hệ điều tiết sự phát triển nhanh và bền vững của đất nước. Các giá trị văn hóa phải được gắn kết hài hòa, thấm sâu vào toàn bộ đời sống xã hội từ chính trị, kinh tế, xã hội tới quốc phòng, an ninh, đối ngoại, phải thực sự trở thành sức mạnh mềm của quốc gia trong kỷ nguyên mới. Đầu tư cho văn hóa chính là động lực cho sự phát triển bền vững đất nước, cho tương lai của dân tộc.

Sự thăng hoa của văn hóa chính là đỉnh cao nhất của sự phát triển

Để phát huy sức mạnh nội sinh của văn hóa và con người Việt Nam trong kỷ nguyên mới, Bộ trưởng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch Nguyễn Văn Hùng nêu 3 định hướng và 6 giải pháp đột phá.

Trong đó, ba định hướng lớn, gồm: Một là, phát triển văn hóa, con người là nền tảng, là nguồn lực nội sinh quan trọng, động lực to lớn cho sự phát triển nhanh và bền vững của đất nước trong kỷ nguyên mới. Phát triển văn hóa đặt trong mối quan hệ tổng thể, gắn bó chặt chẽ, hài hòa với chính trị, kinh tế, xã hội, quốc phòng và an ninh, đối ngoại. Xác định sự phát triển của xã hội chính là sự phát triển của văn hóa và sự thăng hoa của văn hóa chính là đỉnh cao nhất của sự phát triển.

Hai là, văn hóa và con người là hai nhân tố có tác động, gắn bó mật thiết với nhau. Vì lẽ sinh tồn cũng như mục đích của cuộc sống, con người là chủ thể, là người được thụ hưởng thành quả văn hóa, là cội nguồn của sự sáng tạo. Phát triển văn hóa để hoàn thiện nhân cách, năng lực con người và dùng xây dựng con người để phát triển văn hóa, xây dựng đồng bộ môi trường văn hóa với xây dựng con người xã hội chủ nghĩa trong kỷ nguyên mới, triển khai có hiệu quả hệ giá trị quốc gia, hệ giá trị văn hóa, hệ giá trị gia đình và chuẩn mực con người Việt Nam là yếu tố quyết định, tạo nên động lực sáng tạo, sức mạnh, bản lĩnh, trí tuệ, khơi dậy lòng yêu nước, khát vọng vươn lên mạnh mẽ của Việt Nam.

Ba là, văn hóa trong kỷ nguyên mới, lấy hạnh phúc của nhân dân và sự trường tồn của dân tộc làm mục tiêu cao nhất. Xây dựng và phát triển văn hóa là một sự nghiệp cách mạng lâu dài, đòi hỏi phải có ý chí cách mạng và sự kiên trì. Chỉ có phát huy cao độ nguồn lực con người, nội lực trong toàn dân, huy động được mọi cấp, mọi ngành và toàn xã hội nỗ lực tham gia thì sự nghiệp xây dựng, phát triển văn hóa mới có thể giành được thắng lợi. Đồng thời phải xử lý hài hòa các mặt quan hệ giữa xây và chống, giữa truyền thống và hiện đại, giữa bảo tồn và phát triển, giữa đời sống thực và không gian mạng.

6 giải pháp cụ thể gồm: Một là, đổi mới mạnh mẽ, toàn diện tư duy, thống nhất nhận thức về phát triển văn hóa, con người là nền tảng, là nguồn lực nội sinh quan trọng, là động lực to lớn, trụ cột, là hệ điều tiết cho sự phát triển nhanh và bền vững của đất nước.

Vì vậy việc xây dựng và phát triển con người Việt Nam trong thời kỳ mới phải đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước, với nhịp sống tốt đẹp, bồi đắp hệ giá trị quốc gia, hệ giá trị gia đình, hệ giá trị con người. Nuôi dưỡng phẩm chất: yêu nước, nhân ái, trách nhiệm, trung thực, sáng tạo, kỷ cương.

Đặc biệt phải tạo môi trường văn hóa lành mạnh để các giá trị tốt đẹp được nuôi dưỡng, lan tỏa và bảo vệ có hiệu quả trước các tác động tiêu cực. Việc đổi mới tư duy cần được cụ thể hóa thông qua việc lồng ghép mục tiêu phát triển văn hóa, con người trong xây dựng chiến lược, quy hoạch, kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội; nâng cao trách nhiệm của người đứng đầu trong công tác lãnh đạo, chỉ đạo, quản lý văn hóa, tăng cường công tác tuyên truyền, giáo dục nhằm tạo sự thống nhất nhận thức trong toàn xã hội.

Hai là, hoàn thiện thể chế theo hướng kiến tạo, giải phóng tối đa các nguồn lực phát triển văn hóa và con người. Cần tiếp tục rà soát bổ sung, hoàn thiện hệ thống luật pháp, cơ chế, chính sách liên quan đến đầu tư cho văn hóa, bảo tồn di sản, phát triển công nghiệp văn hóa, chuyển đổi số. Đồng thời chú trọng hoàn thiện thể chế, chính sách hội nhập phù hợp với thông lệ quốc tế, tập trung tháo gỡ các điểm nghẽn về cơ chế đầu tư, đặt hàng, xã hội hóa trong lĩnh vực văn hóa, bảo đảm sự thống nhất, đồng bộ về các chính sách văn hóa với chính sách kinh tế, giáo dục, khoa học, công nghệ và hội nhập quốc tế.

Ba là, xác định đầu tư cho văn hóa là đầu tư cho sự phát triển bền vững của đất nước, cho tương lai của dân tộc. Song song với việc huy động nguồn lực, cần phải nâng cao năng lực đội ngũ làm văn hóa. Yếu tố con người trực tiếp tạo ra và dẫn dắt giá trị văn hóa thì việc đào tạo, bồi dưỡng, chú trọng nâng cao chất lượng đội ngũ trí thức, văn nghệ sĩ, nhà quản lý văn hóa, đặc biệt là nhân lực chuyên môn, đáp ứng nghề nghiệp, khả năng thích ứng với công nghệ số.

Những cán bộ hoạt động trong lĩnh vực văn hóa, thể thao và du lịch phải làm tốt vai trò là người gieo hạt văn hóa như lời chỉ đạo của đồng chí Tổng Bí thư Tô Lâm, để những giá trị tốt đẹp được vun trồng, được bồi đắp từ những việc nhỏ. Mỗi tác phẩm văn học nghệ thuật phải có sức lay động lòng người. Mỗi vở diễn vẫn mang hơi thở của cuộc sống, mang tầm vóc của dân tộc và của thời đại. Mỗi cuốn sách mang mật đời trong đó để hướng tới những giá trị chân, thiện, mỹ.

Di sản văn hóa phải trở thành tài sản để khai thác, thực sự trở thành nền tảng tạo sức bứt phá phát triển ngành kinh tế du lịch mang vinh quang về cho Tổ quốc. Du lịch phải được phát triển theo hướng có chất lượng cao, tiếp tục là điểm sáng của du lịch thế giới. Báo chí, truyền thông phải thực sự là dòng chủ lưu, tiên phong trên mặt trận tư tưởng và văn hóa, đóng góp xứng đáng để đảm bảo quốc phòng, an ninh, phát triển kinh tế, xã hội và nâng cao vị thế đất nước.

Bốn là, coi phát triển công nghiệp văn hóa và kinh tế sáng tạo là động lực tăng trưởng mới, đóng góp trực tiếp vào tăng trưởng GDP, tạo việc làm và nâng cao chất lượng, gia tăng sức mạnh mềm quốc gia. Phát triển hệ sinh thái này, đòi hỏi phải có sự kết nối chặt chẽ, hiệu quả giữa Nhà nước, doanh nghiệp, cộng đồng sáng tạo, thị trường và công nghệ. Đồng thời, định vị và quảng bá thương hiệu văn hóa Việt Nam trên bản đồ sáng tạo toàn cầu thông qua các sản phẩm văn hóa chất lượng cao.

Năm là, đẩy mạnh phát triển khoa học công nghệ, chuyển đổi số, đảm bảo an ninh văn hóa, an toàn thông tin, nâng cao năng lực chủ động trong không gian số, xây dựng các nền tảng số, dữ liệu văn hóa, số hóa di sản, phát triển nội dung số do Việt Nam làm chủ và tăng cường các biện pháp bảo vệ chủ quyền văn hóa trên không gian mạng.

Sáu là, chủ động hội nhập quốc tế về văn hóa, chuyển đổi toàn diện tư duy giao lưu, gặp gỡ sang hợp tác tích cực, tăng cường phát triển sức mạnh mềm quốc gia. Trong đó, trọng việc xây dựng chiến lược truyền thông, quảng bá hình ảnh Việt Nam ra nước ngoài nhằm định hướng tổng thể về công tác truyền thông quốc gia, trong đó văn hóa được xác định là trụ cột quan trọng, là nội dung trung tâm để lan tỏa hình ảnh đất nước, con người Việt Nam; lấy ý kiến cuộc sống người dân làm trọng tâm, lấy sức mạnh tổng hợp của quốc gia làm cơ sở để viết tiếp câu chuyện Việt Nam trong kỷ nguyên mới.