Thúc đẩy ứng dụng nghiên cứu khoa học vào thực tiễn

Tập trung nguồn lực cho những bài toán lớn của Thủ đô

Ngày 2-6-2026, HĐND thành phố Hà Nội thông qua Nghị quyết số 24/2026/NQ-HĐND, quy định một số chính sách thúc đẩy nghiên cứu khoa học, phát triển công nghệ và chuyển giao công nghệ của thành phố Hà Nội. Nghị quyết có hiệu lực từ ngày 1-7-2026, cụ thể hóa các cơ chế tại Điểm b, đ, e Khoản 2, Điều 18, Luật Thủ đô năm 2026, tạo thêm cơ chế để thành phố chủ động lựa chọn nhiệm vụ, bố trí nguồn lực và khuyến khích các tổ chức, doanh nghiệp tham gia phát triển khoa học, công nghệ.

Một điểm đáng chú ý là nghị quyết xác định các lĩnh vực trọng điểm về khoa học và công nghệ của Thủ đô. Bên cạnh những lĩnh vực đã được quy định trong Luật Thủ đô năm 2026, Hà Nội bổ sung nhiều lĩnh vực có tính ứng dụng và tiềm năng phát triển như: đô thị thông minh, giáo dục thông minh, y tế thông minh, công nghệ sinh học và y sinh tiên tiến, công nghệ tài chính, nông nghiệp công nghệ cao, đường sắt đô thị, robot, chip bán dẫn, công nghệ lượng tử, bản sao số đô thị, dữ liệu lớn, internet vạn vật, trí tuệ nhân tạo và công nghiệp văn hóa.

Theo nghị quyết, nhiệm vụ khoa học và công nghệ được xác định là nhiệm vụ trọng điểm của Thủ đô khi vừa thuộc lĩnh vực trọng điểm hoặc danh mục công nghệ chiến lược ưu tiên do UBND thành phố ban hành, vừa giải quyết vấn đề thuộc danh mục các bài toán lớn của Hà Nội. Đáng chú ý, thành phố cũng có thể công nhận nhiệm vụ trọng điểm không sử dụng ngân sách thành phố nếu đáp ứng các tiêu chí quy định.

Đối với nhiệm vụ khoa học và công nghệ trọng điểm, thành phố hỗ trợ tối đa 100% kinh phí mua sắm hoặc thuê máy móc, thiết bị phục vụ trực tiếp nhiệm vụ, bao gồm phần mềm, hệ thống công nghệ và hệ thống tích hợp kỹ thuật số; đồng thời hỗ trợ tối đa 100% kinh phí vận hành thiết bị trong thời gian thực hiện.

Nghị quyết cũng quy định các trường hợp được giao trực tiếp thực hiện nhiệm vụ khoa học và công nghệ sử dụng ngân sách thành phố, gồm nhiệm vụ trọng điểm; nhiệm vụ giải quyết bài toán lớn trên cơ sở công nghệ, thiết bị, giải pháp công nghệ hoặc phương pháp khoa học do tổ chức, doanh nghiệp làm chủ và nhiệm vụ do tổ chức, doanh nghiệp đề xuất có vốn đối ứng tối thiểu 50%.

Khuyến khích chuyên gia, thúc đẩy thương mại hóa công nghệ

Bên cạnh cơ chế tài chính cho hoạt động nghiên cứu, Nghị quyết số 24/2026/NQ-HĐND còn dành chính sách riêng để thu hút, trọng dụng chuyên gia, nhà khoa học và người có tài năng trong nước, nước ngoài tham gia hoạt động khoa học và công nghệ của thành phố. Theo đó, chuyên gia có thể tham gia quản lý, điều hành, thực hiện nhiệm vụ nghiên cứu sử dụng ngân sách thành phố, tư vấn, hợp tác nghiên cứu, chuyển giao công nghệ hoặc tham gia dự án đổi mới sáng tạo mà không nhất thiết phải làm việc toàn thời gian.

Thành phố cũng tạo điều kiện để chuyên gia tiếp cận trang thiết bị, phòng thí nghiệm hiện đại, hỗ trợ thủ tục hành chính và một số điều kiện liên quan đến sinh hoạt, học tập của thành viên gia đình.Đối với hoạt động chuyển giao công nghệ, nghị quyết hỗ trợ trực tiếp cho doanh nghiệp, tổ chức khoa học và công nghệ tiếp nhận, làm chủ và phát triển công nghệ thuộc lĩnh vực trọng điểm của Thủ đô. Mức hỗ trợ tối đa là 50% chi phí chuyển giao công nghệ; chi phí tư vấn pháp lý, định giá tài sản trí tuệ, tư vấn hợp đồng; chi phí phát triển mô hình kinh doanh, kết nối thị trường, xúc tiến thương mại hóa công nghệ và đào tạo nhân lực phục vụ chuyển giao, mua, làm chủ công nghệ.

Để tránh lãng phí kết quả nghiên cứu, nghị quyết quy định việc thu hồi và chuyển giao cho đơn vị khác nếu sau 3 năm kể từ khi kết thúc nhiệm vụ, tổ chức chủ trì không triển khai ứng dụng theo yêu cầu và có tổ chức khác có nhu cầu tiếp nhận.

Nghị quyết cũng khuyến khích doanh nghiệp, tổ chức, đơn vị sự nghiệp tự nguyện đóng góp một phần hoặc toàn bộ quỹ phát triển khoa học và công nghệ của mình vào Quỹ Phát triển khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo thành phố...

Đối với khoản vay thực hiện dự án ứng dụng, chuyển giao, đổi mới công nghệ và đổi mới sáng tạo, mức hỗ trợ lãi suất bằng 50% lãi suất cho vay theo hợp đồng tín dụng, nhưng không quá 6%/năm, thời gian hỗ trợ tối đa 5 năm.

Gắn nghiên cứu khoa học với nhu cầu thực tiễn

Để đưa các chính sách vào cuộc sống, ngày 22-7-2026, UBND thành phố ban hành kế hoạch triển khai 6 nghị quyết của HĐND thành phố thuộc lĩnh vực khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, trong đó có Nghị quyết số 24/2026/NQ-HĐND.Theo kế hoạch, Sở Khoa học và Công nghệ được giao làm đầu mối hướng dẫn chuyên môn, đôn đốc, kiểm tra, tổng hợp tình hình thực hiện và tham mưu ban hành các văn bản triển khai; Sở Tài chính phối hợp tham mưu bố trí ngân sách, hướng dẫn lập và phân bổ dự toán; Sở Tư pháp rà soát, thẩm định văn bản; các sở, ngành, địa phương căn cứ chức năng, nhiệm vụ để tổ chức thực hiện.

UBND thành phố đồng thời yêu cầu rà soát, ban hành các quyết định, hướng dẫn thuộc thẩm quyền; hoàn thiện điều kiện, tiêu chí, quy trình, thủ tục để các chính sách được triển khai đồng bộ. Qua đó, cụ thể hóa các cơ chế của nghị quyết thành nhiệm vụ, trách nhiệm và nguồn lực thực hiện, bảo đảm rõ đầu mối, rõ tiến độ và có sự phối hợp giữa các cơ quan, đơn vị.

Những định hướng này được đặt trong yêu cầu chuyển từ cách tiếp cận nghiên cứu khoa học đơn thuần sang sử dụng khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số để giải quyết trực tiếp các bài toán phát triển, lấy sản phẩm và hiệu quả ứng dụng làm thước đo.

Theo báo cáo kết quả thực hiện Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia trên địa bàn thành phố trong 9 tháng của năm 2026, Hà Nội đã công bố 30 bài toán lớn giai đoạn 2026-2030, tiếp nhận 160 đề xuất đặt hàng, xét tài trợ. Các đề xuất tập trung vào nhiều vấn đề thiết thực, từ xử lý đất, bùn thải công trình ngầm, dự báo ô nhiễm không khí đến ứng dụng công nghệ trong sản xuất gốm sứ, phát triển giống lúa, chăm sóc người cao tuổi và phát triển sản phẩm văn hóa...

Một số nhiệm vụ theo mô hình hợp tác giữa Nhà nước, nhà trường và doanh nghiệp đã có cam kết đối ứng khoảng 50% kinh phí từ doanh nghiệp; một số nhiệm vụ về công nghệ chiến lược được giao trực tiếp cho doanh nghiệp có năng lực. Những kết quả này phản ánh xu hướng tăng cường đặt hàng nghiên cứu từ nhu cầu thực tiễn, huy động sự tham gia của doanh nghiệp và thúc đẩy hợp tác giữa các chủ thể.

Trong bối cảnh đó, Nghị quyết số 24/2026/NQ-HĐND của HĐND thành phố đã tạo thêm cơ sở pháp lý và cơ chế hỗ trợ để Hà Nội tiếp tục đổi mới phương thức tổ chức các nhiệm vụ khoa học và công nghệ, tập trung nguồn lực cho những vấn đề cấp thiết; đồng thời gắn kết chặt chẽ hơn giữa nghiên cứu, phát triển công nghệ với ứng dụng và thương mại hóa sản phẩm. Hiệu quả của nghị quyết vì thế không chỉ được đo bằng số lượng nhiệm vụ nghiên cứu, mà còn ở khả năng tạo ra những sản phẩm, giải pháp công nghệ có thể giải quyết các bài toán cụ thể của Thủ đô.