Thuế quan tăng vọt, doanh nghiệp Mỹ chịu áp lực chi phí

Thuế quan do Tổng thống Mỹ Donald Trump áp đặt đang làm tăng đáng kể chi phí đối với các doanh nghiệp tầm trung tại Mỹ, đồng thời khơi lại tranh luận về hiệu quả của chính sách thương mại khi chính quyền bước vào giai đoạn vận động trước bầu cử giữa nhiệm kỳ.

Một báo cáo mới của Viện JPMorgan Chase, tổ chức nghiên cứu kinh tế thuộc ngân hàng JPMorgan Chase, Mỹ, cho thấy các khoản thanh toán thuế quan của doanh nghiệp tầm trung đã tăng gấp ba lần trong năm qua. Nghiên cứu nhận định đây là dấu hiệu rõ ràng về những tác động trong nước từ nỗ lực tái định hình trật tự thương mại toàn cầu của Washington.

Các công ty quy mô vừa, thường có doanh thu từ 100 triệu USD đến 1 tỷ USD mỗi năm, không có sức ép đàm phán hay khả năng tái cấu trúc chuỗi cung ứng nhanh như các tập đoàn lớn. Vì vậy, họ vẫn phải nhập khẩu hàng hóa trong năm 2025 ngay cả khi thuế nhập khẩu tăng vọt, có thời điểm cao hơn 316% so với trước bầu cử.

Chi Mac, giám đốc điều hành tại viện nghiên cứu trên và đồng tác giả báo cáo, nhận định đây là một thay đổi lớn về chi phí kinh doanh quốc tế. Theo bà, các doanh nghiệp tầm trung đang chịu áp lực kép từ chi phí nhập khẩu tăng cao và sự bất định chính sách.

Kể từ khi trở lại nắm quyền, ông Trump sử dụng thuế quan như công cụ trọng tâm nhằm thúc đẩy sản xuất trong nước và giảm thâm hụt thương mại. Các biện pháp này giúp tăng nguồn thu liên bang đáng kể, với khoảng 30 tỷ USD trong tháng Một và 124 tỷ USD từ đầu năm tài chính, cao hơn hơn 300% so với cùng kỳ năm trước.

Tuy nhiên, thâm hụt thương mại tổng thể của Mỹ gần như không thay đổi. Dữ liệu công bố gần đây cho thấy thâm hụt năm 2025 đạt 901,5 tỷ USD, chỉ giảm 0,2% so với năm trước.

Các cuộc khảo sát dư luận cho thấy cử tri vẫn hoài nghi về hiệu quả của thuế quan. Thăm dò của Trung tâm Nghiên cứu Pew, cho thấy khoảng 60% người được hỏi phản đối việc tăng thuế nhập khẩu.

Một khảo sát khác do Hội đồng Quan hệ Đối ngoại Mỹ (CFR) phối hợp với công ty tình báo kinh doanh Mỹ Morning Consult thực hiện cho thấy khoảng hai phần ba người tham gia cho rằng thuế quan khiến hàng thiết yếu đắt đỏ hơn và làm trầm trọng áp lực chi phí sinh hoạt.

Theo tổng hợp thăm dò của RealClearPolitics, trang tổng hợp dữ liệu chính trị Mỹ, tỷ lệ ủng hộ ông Trump đã giảm từ 50,5% khi nhậm chức xuống khoảng 42% trong tuần này.

Nhà Trắng nhiều lần khẳng định doanh nghiệp nước ngoài sẽ gánh chi phí thuế quan. Tuy nhiên, các nghiên cứu từ Viện Kinh tế Thế giới Kiel (IfW) và Cục nghiên cứu kinh tế quốc gia Mỹ (NBER), cho thấy phần lớn chi phí cuối cùng vẫn rơi vào doanh nghiệp và người tiêu dùng Mỹ.

Một nghiên cứu của Federal Reserve Bank of New York, ngân hàng dự trữ khu vực thuộc Cục Dự trữ Liên bang Mỹ, ước tính khoảng 90% chi phí thuế quan năm ngoái đã do các doanh nghiệp và người tiêu dùng trong nước gánh chịu. Nhận định này vấp phải phản ứng từ Kevin Hassett, Chủ tịch Hội đồng Kinh tế Quốc gia, người cho rằng đánh giá trên là chưa đầy đủ.

Dù vậy, nền kinh tế Mỹ vẫn ghi nhận một số tín hiệu tích cực. Lạm phát đã hạ nhiệt trong những tháng gần đây và tăng trưởng kinh tế tăng tốc, khiến nhiều nhà kinh tế bất ngờ. Chính quyền coi đây là bằng chứng cho thấy lo ngại về tác động tiêu cực của thuế quan có thể bị phóng đại.

Ông Hassett cho rằng thuế quan có thể khuyến khích doanh nghiệp dịch chuyển sản xuất về Mỹ, qua đó tạo thêm việc làm và cải thiện thu nhập. Theo ông, trong dài hạn, xu hướng này có thể giúp củng cố năng lực sản xuất trong nước và mang lại lợi ích cho người tiêu dùng.

Tranh luận về thuế quan diễn ra khi chính quyền bước vào mùa vận động trước bầu cử giữa nhiệm kỳ. Ông Trump đã tăng cường các chuyến thăm tới các bang cạnh tranh quyết liệt nhằm quảng bá lợi ích của chính sách thương mại. Một chuyến đi dự kiến tới Rome, bang Georgia, sẽ tập trung vào ngành thép địa phương.

Trong khi đó, Đảng Dân chủ tìm cách biến tác động của thuế quan thành vấn đề chính trị. Hạ viện tuần trước đã bỏ phiếu bãi bỏ thuế đối với Canada và bác bỏ một đề xuất hạn chế các biện pháp tương tự trong tương lai, với sự chia rẽ trong nội bộ đảng Cộng hòa.

Giới vận động doanh nghiệp cũng bày tỏ lo ngại. Neil Bradley, Phó Chủ tịch điều hành Phòng Thương mại Mỹ, cho biết các phản hồi từ nông dân, công nhân và chủ doanh nghiệp cho thấy thuế quan diện rộng gây thiệt hại và tạo bất ổn kinh tế.

Khảo sát của Hiệp hội doanh nghiệp nhỏ Mỹ cho thấy ngay cả các doanh nghiệp không trực tiếp phụ thuộc nhập khẩu cũng chịu áp lực từ biến động giá cả và sự thiếu ổn định chính sách.

Molly Brogan, Phó Chủ tịch phụ trách các vấn đề công cộng của hiệp hội, cho rằng sự biến động nhanh của chính sách khiến doanh nghiệp nhỏ khó dự đoán và lập kế hoạch. Theo bà, các tập đoàn lớn có thể điều chỉnh giá và chuỗi cung ứng, nhưng những cửa hàng nhỏ với biên lợi nhuận mỏng sẽ gặp khó khăn lớn hơn.