Tín hiệu tốt cho công tác an sinh và thị trường bất động sản
Kinhtedothi – Thủ tướng Chính phủ đã thống nhất với đề xuất của Bộ Xây dựng về việc điều chỉnh ngưỡng thu nhập được mua, thuê mua nhà ở xã hội (NƠXH) theo hướng phù hợp hơn với thực tiễn. Động thái này được kỳ vọng sẽ tháo gỡ nhiều vướng mắc trong chính sách phát triển nhà ở xã hội, đồng thời mở ra cơ hội cho hàng triệu người lao động đô thị, công nhân khu công nghiệp tiếp cận chốn an cư.
Cập nhật chính sách để “gần” hơn với đời sống
Trong nhiều năm qua, NƠXH luôn là một trong những chính sách an sinh quan trọng, gắn liền với chiến lược phát triển đô thị bền vững và ổn định thị trường BĐS. Tuy nhiên, các quy định về đối tượng và điều kiện mua NƠXH lại bộc lộ không ít bất cập. Theo quy định hiện hành, người có thu nhập từ 15 triệu đồng/tháng trở xuống mới được xem xét mua NƠXH. Nhưng trên thực tế, mức thu nhập này chưa phản ánh đúng chi phí sinh hoạt, nhất là tại các đô thị lớn như Hà Nội, TP Hồ Chí Minh hay Đà Nẵng, nơi giá cả leo thang từng ngày.
Do đó, việc Bộ Xây dựng kiến nghị nâng ngưỡng thu nhập tối đa và Thủ tướng đồng ý với đề xuất này được đánh giá là bước điều chỉnh kịp thời, giúp chính sách đi vào thực chất hơn. Người lao động có thu nhập trung bình, vốn lâu nay không đủ giàu để mua nhà thương mại, nhưng cũng không đủ nghèo để mua NƠXH, nay sẽ có thêm cơ hội sở hữu chốn an cư. Một trong những vấn đề nổi cộm của thị trường BĐS thời gian qua là sự thiếu vắng nguồn cung nhà ở giá hợp lý, trong khi đó, phân khúc nhà cao cấp lại phát triển nhanh, tạo ra sự lệch pha cung – cầu.
Thủ tướng Chính phủ thống nhất đề xuất nâng định mức mua, thuê mua NƠXH lên 20 triệu đồng/người/tháng.
Theo khảo sát của Hiệp hội BĐS Việt Nam (VNREA), tại Hà Nội, một gia đình trẻ với tổng thu nhập khoảng 20 – 25 triệu đồng/tháng, sau khi trừ chi phí sinh hoạt, hầu như không thể tiếp cận được nhà thương mại, bởi giá căn hộ phổ biến đã trên 40 – 50 triệu đồng/m2. Trong khi đó, họ cũng không thuộc diện được mua NƠXH theo quy định cũ. Chính vì vậy, việc nâng ngưỡng thu nhập sẽ góp phần giải quyết tình trạng “kẹt giữa”, tạo ra cơ chế bao trùm hơn, bao phủ thêm nhiều nhóm đối tượng thực sự có nhu cầu nhà ở. Đây cũng là điểm then chốt để khuyến khích người lao động gắn bó lâu dài với các đô thị lớn, thay vì dịch chuyển sang ngoại thành hoặc các khu vực xa trung tâm.
Không chỉ người dân, doanh nghiệp phát triển NƠXH cũng hưởng lợi từ sự thay đổi chính sách này. Lâu nay, một số dự án NƠXH bị “ế” không phải vì thiếu nhu cầu, mà vì quy định ngặt nghèo khiến lượng khách hàng tiềm năng bị thu hẹp. Ngoài ra, chính sách mới cũng có thể thúc đẩy sự tham gia của ngân hàng thương mại trong việc cung cấp các gói tín dụng ưu đãi, khi người mua nhà có khả năng tài chính tốt hơn. Điều này tạo thành vòng tròn khép kín: Chính phủ hỗ trợ chính sách – doanh nghiệp triển khai dự án – ngân hàng cấp vốn – người dân có cơ hội mua nhà.
“Nếu mở rộng đối tượng thụ hưởng, thị trường sẽ ghi nhận sự sôi động hơn, các dự án NƠXH, nhà ở công nhân có khả năng tiêu thụ nhanh, giảm rủi ro cho chủ đầu tư. Đây là điều kiện quan trọng để khuyến khích doanh nghiệp tham gia phân khúc này, vốn bị xem là ít hấp dẫn vì lợi nhuận hạn chế” - ông Nguyễn Văn Đính – Chủ tịch VARS nhận định.
Cần có cơ chế kiểm soát và minh bạch
Đề án 1 triệu căn NƠXH giai đoạn 2021 – 2030 được Chính phủ phê duyệt đang bước vào giai đoạn then chốt. Theo Bộ Xây dựng, đến hết quý II/2025, cả nước mới hoàn thành khoảng 120.000 căn, tương đương 12% mục tiêu. Tiến độ này cho thấy sự chậm trễ so với kỳ vọng, nguyên nhân chủ yếu là thiếu quỹ đất sạch, doanh nghiệp chưa mặn mà và người mua gặp rào cản từ điều kiện thu nhập.
Do đó, quyết định của Thủ tướng đồng ý nâng ngưỡng thu nhập lần này được xem là “cú hích” quan trọng, nhằm tháo gỡ nút thắt cuối cùng từ phía người dân – đối tượng thụ hưởng trực tiếp. Nếu song hành cùng các chính sách khuyến khích đầu tư, hỗ trợ lãi suất và cải cách thủ tục, mục tiêu hoàn thành kế hoạch 1 triệu căn hoàn toàn khả thi. Quan trọng hơn, đây sẽ là nền tảng để hình thành thị trường NƠXH ổn định, cân bằng với phân khúc thương mại.
Cần có cơ chế kiểm soát chặt chẽ việc xét hồ sơ mua NƠXH.
“NƠXH là chính sách an sinh, vì vậy phải đảm bảo đúng đối tượng thụ hưởng, nếu nới điều kiện nhưng không kiểm soát, nguy cơ xảy ra tình trạng người không thực sự khó khăn vẫn mua được, trong khi người thu nhập thấp thực sự cần lại bị gạt ra ngoài. Cơ chế xét duyệt, công khai danh sách, cũng như quản lý việc chuyển nhượng sau khi mua cần minh bạch, nghiêm ngặt hơn” - PGS.TS Nguyễn Minh Hòa - Giảng viên cao cấp về đô thị (Đại học Quốc gia TP Hồ Chí Minh) phân tích.
Một điểm đáng chú ý khác trong chính sách mới là hướng tới bảo đảm công bằng trong tiếp cận nhà ở. Thay vì “chỉ lo cho người nghèo nhất”, Nhà nước đang chuyển dần sang hỗ trợ cả nhóm thu nhập trung bình – những người có đóng góp lớn cho kinh tế đô thị nhưng thường xuyên đối mặt khó khăn về chỗ ở. Điều này cũng phù hợp với thông lệ quốc tế, khi tại nhiều quốc gia như Hàn Quốc, Singapore hay Trung Quốc, chính sách nhà ở xã hội không chỉ dành riêng cho người thu nhập thấp, mà còn mở rộng cho người thu nhập trung bình, với mức giá và diện tích đa dạng. Mục tiêu chung là xây dựng cộng đồng đô thị hài hòa, hạn chế phân hóa giàu nghèo quá mức.
“Cần kết hợp chính sách nâng ngưỡng thu nhập với các giải pháp đồng bộ như: tăng quỹ đất cho NƠXH, cải cách thủ tục hành chính, ưu đãi mạnh mẽ hơn cho doanh nghiệp xây dựng loại hình này. Nếu chỉ thay đổi một điều kiện thu nhập mà thiếu đi các biện pháp hỗ trợ khác, mục tiêu 1 triệu căn NƠXH đến năm 2030 khó có thể hoàn thành” – TS Cấn Văn Lực, chuyên gia tài chính ngân hàng nhấn mạnh.
Từ góc độ thị trường, chính sách mới sẽ không chỉ mang lại lợi ích cho người mua NƠXH, mà còn tạo hiệu ứng lan tỏa đến các phân khúc khác. Khi nhu cầu NƠXH tăng, áp lực cho nhà ở thương mại giá rẻ giảm, từ đó góp phần ổn định mặt bằng giá BĐS. Đồng thời, chính sách này cũng tạo động lực thúc đẩy các dự án đô thị vệ tinh, khu công nghiệp, khi lực lượng lao động có nơi ở ổn định gần nơi làm việc. Đây là yếu tố then chốt để nâng cao năng suất lao động, giảm chi phí xã hội liên quan đến di chuyển, hạ tầng và an sinh.
“Việc Thủ tướng đồng ý với đề xuất nâng ngưỡng thu nhập không chỉ là một quyết định kỹ thuật về quản lý nhà ở, mà còn là thông điệp mạnh mẽ: Chính sách phải bám sát thực tiễn, “sống cùng đời sống”. Người dân không thể an cư nếu các tiêu chí quá xa vời thực tế thu nhập và chi phí sinh hoạt. Do đó, sự điều chỉnh linh hoạt, kịp thời này cho thấy Chính phủ luôn lắng nghe ý kiến từ xã hội, đồng thời quyết tâm tháo gỡ các rào cản để thị trường BĐS sản phát triển lành mạnh, hướng tới mục tiêu cuối cùng là an sinh bền vững cho mọi tầng lớp” – ông Nguyễn Thế Điệp - Phó Chủ tịch Câu lạc bộ BĐS Hà Nội nêu quan điểm.
