TP Hồ Chí Minh dự kiến bỏ giấy phép xây dựng cho những loại công trình nào?

Chuyển từ "giấy phép xây dựng" sang "đăng ký xây dựng"

Tại Hội nghị triển khai Nghị quyết 201/2025/QH15 của Quốc hội về thí điểm một số cơ chế chính sách đặc thù phát triển nhà ở xã hội chiều 2/6, Chủ tịch UBND TP Hồ Chí Minh Nguyễn Văn Được cho biết, TP Hồ Chí Minh đang nghiên cứu bỏ giấy phép xây cho những công trình thuộc một số khu vực nhất định.

Theo đó, việc chuyển đổi từ "xin cấp giấy phép" sang "đăng ký xây dựng" sẽ được thực hiện tại các khu vực đã có quy hoạch rõ ràng. Cụ thể là những nơi đã xác định lộ giới hẻm và có quy định cụ thể về kiến trúc nhà ở trong quy chế quản lý kiến trúc của TP. Điều này đồng nghĩa với việc người dân không cần phải trải qua quy trình nộp hồ sơ xin cấp phép phức tạp như trước đây, mà chỉ cần thực hiện thủ tục đăng ký xây dựng với chính quyền địa phương.

Mục tiêu hướng tới đơn giản hóa thủ tục, rút ngắn thời gian xử lý hồ sơ nhưng vẫn đảm bảo yêu cầu quản lý trật tự và kiến trúc đô thị. UBND TP đã giao Sở Xây dựng tham mưu, ban hành văn bản hướng dẫn cụ thể trong tháng 6 này, sớm triển khai chính sách.

Chủ trương của TP Hồ Chí Minh về việc bỏ giấy phép xây dựng không phải là một quyết định đơn lẻ mà nằm trong tổng thể định hướng và chỉ đạo quyết liệt của Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính về cải cách hành chính. Trong Công điện ngày 29/5, Thủ tướng đã yêu cầu Bộ Xây dựng khẩn trương rà soát, đơn giản hóa hàng trăm thủ tục hành chính và điều kiện kinh doanh thuộc lĩnh vực quản lý. Cụ thể, mục tiêu được đặt ra là cắt giảm tối thiểu 30% thời gian giải quyết, chi phí tuân thủ và điều kiện kinh doanh trong năm 2025.

Đồng thời rút gọn thủ tục cấp phép xây dựng đối với các dự án đã có quy hoạch chi tiết tỷ lệ 1/500 hoặc nằm trong khu vực có thiết kế đô thị; rà soát toàn diện hệ thống tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật hiện hành để loại bỏ những quy định lỗi thời, gây cản trở đầu tư và bổ sung kịp thời các tiêu chuẩn quan trọng, nhất là trong lĩnh vực quy hoạch xây dựng, nhằm giảm áp lực cho nhà đầu tư.

Thủ tướng còn nhấn mạnh việc tiếp tục đẩy mạnh phân cấp, giao quyền cho địa phương trong công tác thẩm định, cấp phép xây dựng. Các quy trình hiện hành cần được rà soát toàn diện, trọng tâm là rút ngắn thời gian xử lý, loại bỏ các khâu trung gian không cần thiết, đặc biệt với những dự án đã có quy hoạch chi tiết hoặc thuộc khu vực quy hoạch rõ ràng. Điều này thể hiện sự quyết tâm của Chính phủ trong việc cải thiện môi trường đầu tư, kinh doanh, tạo điều kiện thuận lợi nhất cho mọi hoạt động phát triển kinh tế, xã hội.

Thuận lợi cho cả người dân và doanh nghiệp

Ủng hộ chủ trương bỏ giấy phép xây dựng, Tổng Giám đốc Công ty Lê Thành Lê Hữu Nghĩa cho rằng, thủ tục cấp phép xây dựng với các dự án đã có quy hoạch 1/500 là không cần thiết.

Đồng quan điểm, song Chủ tịch Hiệp hội Bất động sản TP Hồ Chí Minh (HoREA) Lê Hoàng Châu nhận định, quá trình triển khai sẽ không tránh khỏi những thách thức nhất định. Một trong những thách thức lớn nhất được ông chỉ ra là việc "hầu hết đô thị Việt Nam chưa phủ kín được quy hoạch chi tiết 1/500, phê duyệt thiết kế đô thị cho các tuyến đường, tuyến phố".

Ông Lê Hoàng Châu dẫn chứng ở Mỹ, việc quản lý xây dựng chỉ dựa trên quy hoạch và thiết kế đô thị đã phê duyệt, không cần cấp phép. Tuy nhiên, ở Việt Nam, chỉ một số ít tuyến đường như Nhật Tân - Nội Bài (Hà Nội) mới có quy hoạch 1/500 và thiết kế đô thị đầy đủ. "Việc lập quy hoạch 1/500 tất cả các tuyến phố ở đô thị khá tốn kém, bởi các lô đất trong khu dân cư hiện hữu đa dạng về hình hài và diện tích. Do đó, để thực hiện được chủ trương này trong thời gian tới, cần đẩy mạnh xã hội hóa công tác lập quy hoạch và chính quyền đô thị cần chọn các khu vực có nhu cầu xây dựng cao để lập quy hoạch chi tiết trước” - ông Lê Hoàng Châu nói.

Trong khi đó, chuyên gia bất động sản Trần Khánh Quang đề xuất, với khu vực, tuyến phố chưa có quy hoạch chi tiết 1/500 thì cần tiếp tục thực hiện cấp phép xây dựng để người dân biết xây dựng sao cho đúng quy hoạch, bảo đảm mỹ quan đô thị.

Ở góc nhìn pháp lý, luật sư Lê Thu Thảo – Đoàn luật sư TP Hồ Chí Minh nhấn mạnh, việc bỏ cấp phép phải đi đôi với nâng cao năng lực giám sát của các cơ quan quản lý trật tự xây dựng và tăng cường chế tài xử lý nếu người dân, DN cố tình xây sai quy hoạch.

Các chuyên gia kỳ vọng, đây không chỉ là một sự thay đổi về mặt thủ tục mà còn là minh chứng rõ nét cho quyết tâm cải cách hành chính mạnh mẽ, hướng tới sự thuận lợi tối đa cho người dân, DN và thúc đẩy sự phát triển đô thị của TP Hồ Chí Minh.