Từ bản vẽ đến hiện thực xanh

Tuy nhiên, để "chiếc áo mới" này thực sự vừa vặn và bền bỉ với thời gian, câu chuyện không chỉ dừng lại ở việc trồng cây gì, mà là tư duy quản lý đô thị như thế nào.

Không thể phủ nhận rằng Hà Nội đang rất "khát" những không gian xanh tầm thấp. Dọc theo trục đường được đề xuất thí điểm gồm Tràng Tiền - Tràng Thi - Điện Biên Phủ - Hoàng Diệu - đường Thanh Niên, chúng ta may mắn sở hữu những hàng cây cổ thụ quý giá như: xà cừ, sấu, bằng lăng… tạo nên những vòm xanh che mát quanh năm. Thế nhưng, nếu nhìn xuống vỉa hè, sự thiếu hụt các mảng xanh trang trí như thảm cỏ, cây bụi hay bồn hoa là điều dễ nhận thấy. Phần lớn không gian chân đế của đô thị hiện nay vẫn bị chi phối bởi bê tông, gạch lát và đôi khi là sự lấn chiếm nhếch nhác. Việc TP chủ trương bổ sung cây xanh, thảm cỏ để hình thành tuyến phố cảnh quan trên "trục vàng" này là một quyết định hợp lòng dân và đúng, trúng nhu cầu phát triển.

Đây là tuyến đường huyết mạch kết nối các giá trị văn hóa, chính trị và lịch sử đặc biệt quan trọng: từ không gian thương mại sầm uất, kiến trúc Pháp cổ quanh Nhà hát Lớn, đi qua khu trung tâm chính trị Ba Đình uy nghiêm và kết thúc bằng vẻ đẹp lãng mạn của Hồ Tây. Việc nâng cấp cảnh quan tại đây không đơn thuần là câu chuyện thẩm mỹ, mà còn là giải pháp kinh tế - xã hội, giúp giảm hiệu ứng đảo nhiệt đô thị, giảm khói bụi, tiếng ồn và đặc biệt là nâng cao vị thế của Hà Nội trong mắt du khách quốc tế. Một đô thị văn minh không chỉ cần những tòa nhà cao tầng, mà cần những vỉa hè có thể "thở", nơi con người cảm thấy thư thái khi dạo bước.

Tuy nhiên, từ chủ trương đến hiện thực là cả một quãng đường dài đòi hỏi sự cẩn trọng. Chúng ta cần phân biệt rõ ràng giữa tư duy "trồng cây lấp chỗ trống" và tư duy "thiết kế cảnh quan đô thị". Một tuyến phố cảnh quan đúng nghĩa không phải là sự sắp đặt cơ học những chậu hoa hay rải thảm cỏ một cách tùy tiện. Nó đòi hỏi sự đồng bộ tuyệt đối giữa cây xanh tầm cao, thảm thực vật tầm thấp, vật liệu lát vỉa hè, hệ thống chiếu sáng và quan trọng nhất là sự hài hòa với không gian kiến trúc xung quanh. Bên cạnh đó, yếu tố thẩm mỹ, tính khả thi và bền vững của đề án là điều cần quan tâm. Vỉa hè Hà Nội hiện nay đang gánh trên vai quá nhiều chức năng, từ đi bộ, để xe, kinh doanh cho đến chứa hạ tầng ngầm. Câu hỏi đặt ra là việc trồng thêm thảm cỏ, bồn hoa sẽ chiếm dụng bao nhiêu diện tích? Thiết kế cảnh quan phải đặt ưu tiên số một là không gian cho người đi bộ. Cây xanh là cơ thể sống, không phải vật liệu xây dựng vô tri. Việc lựa chọn chủng loại cây cho tuyến phố thí điểm cần ưu tiên các loài cây bản địa, có sức sống mãnh liệt, chịu được điều kiện khắc nghiệt của khói bụi đô thị và ít tốn công duy trì.

Chủ trương thí điểm tuyến phố cảnh quan là một tín hiệu đáng mừng, cho thấy tư duy quản lý đô thị của Hà Nội đang chuyển dịch mạnh mẽ sang hướng chú trọng chất lượng sống và giá trị văn hóa. Nhưng để giấc mơ về những tuyến phố xanh như Singapore hay Paris trở thành hiện thực giữa lòng Hà Nội, chúng ta cần những bước đi thận trọng, khoa học và thực tế. Một Hà Nội xanh không chỉ là Hà Nội nhiều cây, mà phải là một Hà Nội có trật tự, có sự chăm chút bền bỉ và tôn trọng không gian công cộng, trở thành hình mẫu tiêu chuẩn cho diện mạo mới của Thủ đô ngàn năm văn hiến.